home

PROJECTEN

1 MEI CONFERENTIE 2006
Een initiatief van het Platform Economische Gerechtigheid

Wij gaan voor de millenniumdoelen
Jij ook?

Klik hier om onderstaande tekst te downloaden in Word-opmaak (45 kb).

Mgr. A.H. van Luyn s.d.b., bisschopreferent Kerk en Samenleving van de Bisschoppenconferentie in Nederland Aan het werk in de kerk

Inleiding Mgr. A.H. van Luyn s.d.b., bisschopreferent Kerk en Samenleving van de Bisschoppenconferentie in Nederland tijdens de workshop 'Aan het werk in de kerk met de Millenniumdoelen en de WARC-Verklaring Accra (World Alliance for Reformed Chrurches') van de 1 Mei Conferentie 2006.

Inleiding
Globalisering van spiritualiteit
Globalisering van solidariteit
Globalisering van soberheid
Een oproep aan de jonge generatie

Inleiding

Ik kan het motto van deze 1 Mei Conferentie van harte en metterdaad onderschrijven. Ik ga al jaren voor de Millenniumdoelen. Ik doe dat als bisschop van Rotterdam, als bisschopreferent Kerk en Samenleving en als vice-voorzitter en sinds kort als voorzitter van de Europese Commissie van de bisschoppenconferenties in de EU lidstaten.
U hoeft er evenmin aan te twijfelen of de rooms-katholieke Kerk ook voor de Millenniumdoelen gaat. De Kerk heeft op grond van haar inzet rond de mensenrechten van meet af aan de Millenniumverklaring omhelsd, mede omdat ze zelf ijverig heeft meegewerkt om deze tot stand te brengen. De vorige paus Johannes Paulus II heeft de Millenniumdoelen steeds uitgedragen als een krachtig middel om de armoede te helpen bestrijden in de wereld. Tijdens zijn laatste vredesboodschap, 1 januari 2005, zei hij: "De Kerk steunt en bemoedigt dit 'commitment' en nodigt allen die in Christus geloven uit om hun voorkeursliefde (preferential love) voor de armen praktisch en overal te tonen" (Johannes Paulus II, Boodschap Wereldvredesdag 2005, no. 8).
In het voorjaar 2005 besteedde Comece (de Commissie van Bisschoppenconferenties van de lidstaten van de EU) het grootste deel van haar halfjaarlijkse vergadering aan het thema van de Millennium Development Goals en nodigde daarbij de verantwoordelijke EU commissaris Louis Michel uit (9-11 maart). Eind mei 2005 kwamen enkele kardinalen en bisschoppen uit het zuidelijk halfrond naar Europa om aan de vooravond van de G8-top, te Berlijn, regeringsleiders in Berlijn. London, Parijs en Brussel, onder wie de EU voorzitter Barroso, te ontmoeten en te pleiten voor 'political commitment' met betrekking tot de Millennium Development Goals. Ze werden vergezeld door enkele Europese bisschoppen en ondertekenden samen met deze een verklaring "Act today for our common good".
In de Voorleesbrief voor de Vastenbrief 2005 hebben de Nederlandse Bisschoppen de 'Millenniumdoelen' omschreven als de 'targets' van de internationale werken van barmhartigheid. In 2000 hebben de regeringsleiders van 189 landen, waaronder Nederland, afgesproken om vóór 2015 de belangrijkste wereldproblemen van extreme armoede en uitsluiting, epidemieën, milieubederf, gebrek aan voedsel, water, onderwijs en huisvesting aangepakt te hebben. "Vijf jaar zijn intussen verlopen en we zijn nog ver verwijderd van deze doelstellingen". De bisschoppen hebben in hun vastenbrief een duidelijke band gelegd tussen de werken van barmhartigheid in de particuliere sector en structuren van gerechtigheid in de publieke sector.
De huidige paus Benedictus XVI heeft in zijn rondzendbrief Deus caritas est, God is liefde, die band tussen barmhartigheid en gerechtigheid verder uitgewerkt. De naastenliefde is verankerd in de liefde tot God: samen met de bediening van de sacramenten en de verkondiging van het woord is de diaconie een wezenskenmerk van de Kerk. En die diaconie strekt zich over de grenzen van de Kerk heen uit tot alle behoeftigen, tot allen die gebrek lijden (Benedictus XVI, Deus Caritas est, no. 25a en b.). In het streven naar gerechtigheid heeft de politiek, de staat de opdracht om de maatschappij rechtvaardig te structureren. De Kerk heeft de taak om zich in de strijd om de gerechtigheid te mengen langs de weg van de argumentatie en om de geestelijke en morele krachten op te wekken, om de gerechtigheid, waarvoor altijd offers nodig zijn, te bevorderen. Daartoe rust de Kerk de gelovigen toe en roept hen op hun taken in het openbare leven op zich te nemen en daartoe stelt zij haar caritatieve organisaties ter beschikking (Benedictus XVI, Deus Caritas est, no. 28a en b en 29).
In ons bisdom Rotterdam dat dit jaar zijn vijftigjarig bestaan viert, hebben we ons diocesaan programma, gebaseerd op het evangelisch dubbelgebod, ontwikkeld met drie sleutelwoorden: spiritualiteit, solidariteit en soberheid. Ze vormen de kern van de opdracht om de menselijke waardigheid en het algemeen welzijn te garanderen.Voor alle drie heb je als het ware een 'globalisering' nodig.

omhoog

Globalisering van spiritualiteit

Menselijke waardigheid betreft heel de mens. Elke persoon is gerelateerd aan andere personen, aan gemeenschappen, aan het geheel van de mensheid. Elk mens is geschapen naar Gods beeld en gelijkenis. In die relaties zit het humane, geestelijke, spirituele van de mens. Daarom dient er op elk niveau van de samenleving aandacht te zijn voor spiritualiteit. Omdat we elkaar herkennen als door Gods Geest geleide personen kunnen we elkaar overal in de wereld aanspreken op die relaties. We kunnen de overheid laten zien dat spiritualiteit, levensbeschouwing en geloof vruchtbaar kunnen zijn voor de opbouw van de samenleving, in Nederland, in Europa en in de wereld. We kunnen bedrijven oproepen om naast de ethiek van de triple p (aandacht voor 'people, planet en profit'), ook aandacht te geven aan de geestelijke dimensies van de mens, de p van 'pneuma'. We kunnen in de civiele samenleving de interculturele en interreligieuze dialoog bevorderen, die noodzakelijk is voor het gemeenschappelijk zoeken naar het algemeen welzijn. Door de globalisering van spiritualiteit wordt zorgvuldig samen-zoeken mogelijk om de authentieke humane waarden, die de particuliere, culturele, religieuze en politieke belangen overstijgen, te onderscheiden en na te streven.

omhoog

Globalisering van solidariteit

Menselijke waardigheid geldt voor iedere mens op deze wereld zonder uitzondering. Alle mensen zijn gelijk wat betreft menselijke waardigheid. Maar velen dreigen deze waardigheid te verliezen vanwege onmenselijke levensomstandigheden. 'Humane globalisering' moet het mogelijk maken dat allen menswaardig leven en participeren.
Daarom is de verplichting van de rijke landen om jaarlijks 0,7 procent van hun bruto nationaal product ter beschikking te stellen voor ontwikkeling zo belangrijk. Aan deze norm voldoen tot op dit moment alleen Denemarken, Luxemburg, Nederland en Zweden. De meeste rijke landen schieten nog steeds 'rijkelijk' tekort.
Daarom is de verplichting van 189 wereldleiders die de Millennium Development Goals Act ondertekend hebben zo belangrijk. Ze geven ons als burgers van de wereld een concreet instrument in handen, waarmee wij van polderburger tot wereldburger kunnen worden. Er is nu al eenderde van de gestelde termijn verlopen. Vorig jaar heeft een eerste evaluatie van de implementatie van de Millennium Development Goals door een VN-commissie uitgewezen dat in de afgelopen 5 jaar nauwelijks iets bereikt is. Als het tempo niet wordt opgevoerd, dan duurt het tot 2147 voordat Afrika de MDG's haalt. In 2006 zijn meer dan vijftig landen achteruitgegaan, vergeleken met 1990. Daarom is de Conferentie van vandaag zo belangrijk: we vragen er opnieuw aandacht voor en roepen op om van 'ambition' over te gaan tot 'action'. Als alle rijke landen alsnog 0.7 van hun BNP ter beschikking stellen, kunnen de 'goals' nog gehaald worden.

omhoog

Globalisering van soberheid

Gezamenlijk verantwoordelijkheid dragen voor elkaar in solidariteit mag en moet wat kosten. Wanneer iemand uit Afrika of Latijns Amerika, zeg Oeganda of Haïti, ons vraagt hoe het ons gaat, hier in Europa, zouden we niet moeten antwoorden 'het gaat ons goed', maar 'het gaat ons te goed' of beter nog, zoals in onze noordelijke provincies 'het kan minder'. Het moet minder! We halen die internationale Millenniumdoelen niet als we niet bereid zijn te delen en offers te brengen. We zijn een rijk land, binnen de top tien van de wereld. Als burgers hebben we vorig jaar nog 350 miljoen euro gedoneerd, ondanks de economische dip. Dat is veel, maar is het genoeg? Ik denk dat de rijke westerse wereld gedurende de komende jaren bewust moet werken aan het aanvaarden van een 'economie van genoeg'. Dat is een tegengaan zowel van de processen van extreme verrijking aan de bovenkant als van de extreme verarming aan de onderkant van de samenleving, wereldwijd. Internationale spiritualiteit en solidariteit vragen om internationale soberheid als 'conditio sine qua non'.

omhoog

Een oproep aan de jonge generatie

De Millennium Development Goals moeten meer draagvlak krijgen in de westerse samenleving en hoger op de agenda komen van de regeringen, zowel van de EU als van de VN. Belofte maakt schuld! De reeds lang bestaande ethische verplichting tot rechtvaardige verdeling van de aardse goederen is nog eens extra verplichtend geworden door het plechtig aangegane millennium-engagement.In een onderzoek door de EU Commissie een jaar geleden werd vastgesteld dat 81% van de bevolking in de lidstaten nooit gehoord had van de MDG's. De Commissie heeft besloten tot een publiciteitscampagne, vooral onder jongeren. Het laatste acht ik hoogst noodzakelijk. Vooral de jongere generatie zal ons volwassenen voortdurend kritisch moeten bevragen en de eis op tafel moeten leggen dat de wereldproblemen serieus en zonder uitstel worden aangepakt. Zij immers zullen in veel ernstigere mate dan de volwassenen nu geconfronteerd worden met de desastreuze gevolgen van enerzijds een onverantwoord beleid en anderzijds van schuldige nalatigheid door de generatie die nu de samenleving en de overheid uitmaken.
Gedurende de drie dagen van onze reis per schip naar de Wereldjongerendagen in Keulen - augustus vorig jaar - hebben de jongeren zich uitdrukkelijk bezonnen op hun medeverantwoordelijkheid voor de MDG's. Ze hadden allen een exemplaar in hun rugzak van het boekje van de Bisschoppelijke Commissie Justitia et Pax: "Act now for the Millenniumm Development Goals" (2005).
Het zijn vooral de jongeren die voor de Millenniumdoelen moeten gaan.

A.H. van Luyn s.d.b.
Bisschop van Rotterdam

Klik hier voor de inleiding van J.G. Heetderks.

omhoog

Terug naaar openingspagina 1 mei conferentie

home