home

PROJECTEN

1 MEI CONFERENTIE 2006
Een initiatief van het Platform Economische Gerechtigheid

Wij gaan voor de millenniumdoelen
Jij ook?

Klik hier om onderstaande tekst te downloaden in Word-opmaak (25 kb).

Synodevoorzitter Jan Gerd Heetderks Verbond voor gerechtigheid

Inleiding Ds. J.G. Heetderks, synodevoorzitter van de Protestantse Kerk in Nederland, tijdens de workshop 'Aan het werk in de kerk met de Millenniumdoelen en de WARC-Verklaring Accra (World Alliance for Reformed Chrurches') van de 1 Mei Conferentie 2006.

Tijdens de assemblee van de Wereldraad van Kerken werd in een beraadgroep over economische gerechtigheid door een Afrikaanse theologe een inleiding over de millenniumdoelen gehouden. Ze zei bij het eerste millenniumdoel (halvering van armoede en hoger in 2015): 'In 2015 moeten dus armoede en de honger gehalveerd zijn. Maar … hoe kies je dan? Welke 50% is het waard om in 2015 niet meer in armoede te leven en wie mag omkomen van de honger? Welke criteria gebruik je dan? Op grond waarvan ga je er van uit dat de ene 50% recht heeft om te leven en de andere 50% niet?' En zo liep zij de millenniumdoelen langs en stelde er kritische vragen bij.
Nog nooit had ik op deze wijze over de millenniumdoelen nagedacht. Natuurlijk zit in de millenniumdoelen helemaal niet de gedachte dat 50% van het huidig aantal armen niet zo erg is … het is een poging realistische doelen te stellen. Maar toch begrijp ik die theologe wel. Zij kijkt naar haar eigen volk, naar de sloppenwijken en kan niet kiezen welke 50% dan maar in armoede moet blijven leven.

Haar bijdrage maakte in ieder geval volstrekt duidelijk dat de millenniumdoelen heel nadrukkelijk verbonden moeten worden met (opkomen voor) gerechtigheid. Als je de doelen wat onbevangen leest, dan zou je de indruk kunnen krijgen dat bijvoorbeeld de economische structuren en de economische belangen niet ter discussie staan. Maar als die niet ter discussie staan, worden de doelen een leeuw zonder tanden. Dan wordt de realisering afhankelijk van de goede wil van sommige landen of instellingen. Maar er is meer nodig.
Wie het begrip 'gerechtigheid' en dus ook het begrip 'onrechtvaardigheid' uit het oog verliest, zal vervallen in naïeve kleuterpraat. Armoede is onrecht en niet alleen een gebrek aan bepaalde goederen. Armoede is onrecht waar mensen en structuren verantwoordelijk voor zijn. Dat mag je niet uit het oog verliezen.

Citaat uit het synoderapport met betrekking tot het appèl van Accra: "In de neo-liberale globaliserende economische cultuur worden overdadige welvaart en afgunst bevorderd. Consumisme en materialisme is haar 'spiritualiteit'. De markt is haar 'ecclesia' of geloofsgemeenschap. Overdaad is haar 'verlossing'. Geld is haar 'Godheid'. Haar kinderen, waaronder armoede, corruptie, werkeloosheid, geweld, onkunde en schuld zijn de 'krachten van de duivel'. Zij is niets anders dan de Mammon." (Michael Taylor - Christianity, Poverty and Wealth, Project 21 APRODEV, 2003).
Kerken hebben een rol met betrekking tot de zin die mensen geven aan hun economische participatie. Ze spelen een rol bij het in stand houden, ontwikkelen en veranderen van de waarden en waardepatronen die richting geven aan het leven en werken van mensen.
Mensen, ook gelovige mensen, maken hun keuzes in de samenleving onder invloed van tal van waarden. De vraag naar de waarden die ons in leven en werken (in consumptie en productie) richting geven, kunnen we opvatten als een geloofsvraag. Onder invloed van die waarden maken we keuzes en door middel van die keuzes geven we onze samenleving vorm.

omhoog

Wat kunnen we in de Nederlandse kerken doen?

Dat brengt me tot de volgende punten:

  • · Hoewel er in de kerken in Nederland naar mijn waarneming een grote bewogenheid aanwezig is met de nood, de armoede en het onrecht van mensen en volken in het zuiden, zal getracht moeten worden nadrukkelijker de oorzaken daarvan inzichtelijk te maken. Ook moet steeds duidelijker worden dat economie ook een vraag van geloven is. Daarbij kan de slotverklaring van Accra van grote waarde zijn - al zul je die in je eigen context moeten verwerken.
  • Tegelijkertijd is het dan de uitdaging op alle mogelijke manieren te voorkomen, dat in kerk en gemeenten hierdoor de machteloosheid toeslaat. Het gevoel van machteloosheid is fnuikend en werkt alleen verlammend. Dat moet de kerken heel alert maken in het nadenken over de vraag hoe je de zaken zó aan de orde kunt stellen, dat men zich niet moedeloos afkeert en constateert dat de problematiek toch te groot is om er ook maar iets aan te doen. We zullen dus inventief moeten zijn in het bieden van concrete handelingsperspectieven. In die zin vind ik het gesprek over de millenniumdoelen ook uiterst relevant.
  • De kerken hoeven dat niet alleen te doen. Niet voor niets is de titel van de slotverklaring van Accra 'Verbond voor gerechtigheid …' Er zijn in de maatschappij buiten de kerk bondgenoten aanwezig, die al veel ervaring hebben en waarmee je ook samen na kunt denken en waarmee je samen stappen kunt overwegen en nemen.
  • Opkomen voor recht en vechten tegen onrecht en armoede is een zaak van lange adem. In het bijzonder als onze eigen positie m.b.t. ons economisch systeem en onze eigen omgang met onze welvaart daarbij ter sprake komt. De oorzaken van verarming kan niet aan de orde komen zonder dat we ook spreken over ongelofelijke verrijking. We kunnen niet spreken over de armoede hier en elders zonder ook te spreken over onze welvaart en de samenhang tussen (overvloedige) rijkdom en de armoede.
  • In de bezinning in de kerken zal ook de vraag een rol moeten spelen hoe wij nu ook in de maatschappij de uitdaging van Accra aan de orde kunnen stellen. Als Protestantse Kerk in Nederland zitten we op het moment in dit proces. Nadat de generale synode afgelopen jaar zich nadrukkelijk achter de intentie van Accra's appèl geschaard heeft en verklaard heeft er alles aan te willen doen dat de problematiek werkelijk ter sprake komt in onze kerk en in de samenleving, is in onze dienstenorganisatie nadrukkelijk hierover nagedacht. Verschillende acties en activiteiten zijn in uitvoering of gepland. Er wordt daarbij zowel naar de landelijke kerk gekeken (beleggingsbeleid, activiteiten richting bedrijfsleven en politiek ...) als ook naar de mogelijkheden van plaatselijke gemeenten en individuele mensen. Het is niet simpel maar er is beweging.

J.G. Heetderks, synodevoorzitter Protestantse Kerk in Nederland

Klik hier voor de inleiding van A.H. van Luyn s.d.b.

omhoog

Terug naaar openingspagina 1 mei conferentie

home