home

PROJECTEN

ARME KANT VAN NEDERLAND/EVA
Ons Kamerlid - In memoriam Ab Harrewijn

In memoriam
Overlijdensadvertentie

Ab Harrewijn (1954) is overleden op 13 mei 2002, net voor de verkiezingen. Hij wisselde het domineeschap in 1995 in voor het ambacht van de politicus, omdat hij zich verzette tegen de ruk naar rechts. Dat was zeer vooruitdenkend, gezien de uitslag van 15 mei jl.

Ab was de oudste uit een gezin van acht kinderen. Hij groeide op in Giessen-Nieuwkerk bij Dordrecht, in een milieu van hervormden en ARP’ers. Ab studeerde theologie in Utrecht en was in de periode van 1982 tot 1984 predikant in Utrecht en Amsterdam. In zijn studententijd werd hij lid van de CPN.

Ik heb Ab Harrewijn leren kennen als arbeidspastor bij DISK Amsterdam (van 1983 tot 1994). Ab ondersteunde in die jaren de scheepsbouwers bij het verlies van hun werk en stichtte de Vereniging Baanloze Scheepsbouwers en later de vereniging 'De Baanderij'. In 1987 was hij, vanuit de door hem opgerichte DISK Taakgroep Uitkeringsgerechtigden, de grote motor achter de eerste conferentie ‘De Arme Kant van Nederland’. Kort daarna, in januari 1988, werd de werkgroep 'De Arme Kant van Nederland' opgericht. Later ontstond door samenwerking met het netwerk van kerkvrouwen-bijstandsvrouwen, dat zich Economie, Vrouwen en Armoede (EVA) ging noemen, de werkgroep Arme Kant van Nederland/EVA (sinds 1997). Nooit heb ik in de begintijd vermoed, dat we deze oecumenische campagne tot nu toe zouden volhouden.

Vanuit zijn werk als arbeidspastor met mensen in de scheepswerven, met arbeidsongeschikten, met migranten wist Ab hoe moeilijk het is om langdurig van een minimuminkomen rond te komen. Hij vertaalde de gevolgen van de economische crisis van de jaren tachtig naar kerk en politiek door de discussie over armoede, ook in Nederland, aan te gaan. Nog zie ik de krantenkoppen en cartoons voor me van het hartstochtelijk debat tussen dominee Ab en minister De Koning en staatssecretaris De Graaf.

Ab ontpopte zich als een collega, vriend en harde werker, als een mens uit één stuk, verbonden met de mensen aan de onderkant of aan de rand van de samenleving. Met humor en een onverwoestbaar geloof in de kracht van recht en gerechtigheid, zette hij in voor anderen. Een paar keer maakte hij me deelgenoot van zijn zorgen en twijfels. Kon hij wel aan de verwachtingen voldoen? Volgens mij wel en hij laadde zijn batterij op in die gesprekken. En dan kwamen zijn plannen met dwingend ongeduld en een ijzeren taakgerichtheid weer omhoog. Praten met Ab leverde je altijd een takenlijst op. Gelukkig deelde hij zichzelf ook allerlei taken toe, waaronder de contacten met de pers.

Na vele jaren buitenparlementair debat en actievoeren, koos hij voor het politieke ambacht binnen GroenLinks. Hij werd partijvoorzitter (1995-1998) en vanaf 1998 Tweede Kamerlid met als onderwerpen sociale zaken en defensie. Religie bleef bij hem, omdat hij het Platform De Linker Wang mee oprichtte. Via De Rafelrand gaf hij daklozen een gezicht en organisatie. Jarenlang leende hij mijn auto wanneer hij weer op een avond in een dorp een lezing moest houden of wanneer De Linker Wang weer naar de post moest. Dat kon gemakkelijk, want we wonen in Utrecht vlak bij elkaar in de wijk, die nu Groot-Lombok heet. Bij de plannen van Leidsche Rijn werd hij de initiator voor een woon-, leef- en werkgemeenschap voor dak- en thuislozen.
Ik en wij verliezen in Ab Harrewijn een bewogen bondgenoot, een gedreven rode dominee, een sociaal politicus, een mens van en met de gewone mensen. Ik heb uit een van mijn gedichten twee strofen genomen, die ik aan Ab opdraag.

Gerechtigheid, vroomheid en vrede
zijn als zoete druppels,
die achter elkaar vallend
zelfs de hardste steen hollen.

Gerechtigheid, vroomheid en vrede
zijn de kringen op het water
die de erin geworpen steen maakt,
waardoor, na het zinken,
de stroom van de rivier verandert.

Ab is die druppel water, die de stroom van een rivier wijzigt, de hardste steen holt, zacht is als een traan, en bloei brengt in dorstige gronden. Zijn levenswater en de tranen die we geven zij ons tot zegen.

Hub Crijns

In de dagbladen Trouw en Volkskrant heeft DISK, samen met de werkgroep Arme Kant van Nederland/EVA, de volgende advertentie laten plaatsen:

"het dwaze van de wereld
heeft God uitverkoren
om wijzen te beschamen
en het zwakke van de wereld
heeft God uitverkoren
om het sterke te beschamen"
I Cor. 1 : 26 - 28


In de nacht van 12 op 13 mei moesten wij afscheid nemen van

AB HARREWIJN

Van 1983 tot 1994 arbeidspastor bij DISK en in 1987 mede-oprichter van de landelijke Werkgroep Arme Kant van Nederland/EVA, een oecumenisch initiatief van arbeidspastoraat DISK en de Raad van Kerken in Nederland.

Ab was een mens uit één stuk, verbonden met de mensen aan de onderkant of aan de rand van de samenleving. Onconventioneel en nuchter, met humor en een onverwoestbaar geloof in de kracht van recht en gerechtigheid, zette hij in op het voor de wereld dwaze, kwetsbare en geringe. Het ging hem om daden en woorden die mensen rechtop doen staan en kracht geven. De goede toekomst is en wordt gebouwd op wie niet in tel zijn, dat heeft hij ons voorgeleefd.

Ab ondersteunde de scheepsbouwers bij het verlies van hun werk. Vanuit zijn werk als arbeidspastor met mensen in de scheepswerven, met arbeidsongeschikten, met migranten wist hij hoe moeilijk het is om langdurig van een minimum inkomen rond te komen. Hij vertaalde de gevolgen van de economische crisis van de jaren tachtig naar kerk en politiek door de discussie over armoede, ook in Nederland, aan te gaan. Het was de start van de oecumenische campagne 'Armoede is onrecht', die sindsdien niet meer is verstomd. Na vele jaren buitenparlementair debat en actievoeren koos hij voor het politieke ambacht.

Wij verliezen in Ab Harrewijn een bewogen bondgenoot, een gedreven rode dominee, een sociaal politicus, een mens van en met de gewone mensen, een man die tot het einde toe de wijsheid van de wereld doeltreffend wist te beschamen. Zijn gedachtenis zij tot zegen.

Bestuur en teamleden van:
Landelijk bureau DISK
Stichting DISK Amsterdam
Oecumenische Kommissie Evangelie en Bedrijfsleven in Amsterdam
Werkgroep Arme Kant van Nederland/EVA

Namens allen:
Hub Crijns en Ploni Robbers - van Berkel


home