home

ARBEIDSPASTORAAT DISK

ARBEIDSPASTORAAT IN DE PRAKTIJK

Arbeidspastoraat in de praktijk
Een naam, geen nummer
Van die andere kant bekeken
Canto Laboral
Uittocht
Netwerkje van bondgenootschap

Arbeidspastoraat in de praktijk

Mensen ontmoeten de katholieke of protestantse arbeidspastores (v/m) op verschillende plaatsen: in een onderneming of zorginstelling, in een groep arbeidsongeschikten of bijstandsvrouwen, in de kerk. Ze werken met hen samen achter de schoonmaakkar of tussen de varkens.

Ze horen hun preek of gebed, lezen hun artikelen in de regionale krant. Ze voeren samen met de arbeidspastores overleg met politici, ambtenaren of vakbond. Ze brengen onder woorden hoe ze hun eigen werken en zorgen beleven, ondersteund door een arbeidspastor.

Een naam, geen nummer

Hans Knibbeler werkt als arbeidspastor in de Westelijke Mijnstreek. De eerste jaren werkte hij vooral aan contacten bij het bedrijf DSM, sinds 1998 heeft hij de Geleense wijk Lindenheuvel als vertrekpunt.

"Ik werk mee in het kringloopcentrum bij het ophalen van tweedehandsspullen, schenk koffie in de kringloopwinkel en knoop gesprekken met bezoekers aan. Beide plekken zijn werkgelegenheidsprojecten voor mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt. De winkel is ook een laagdrempelige inloopplek voor wijkbewoners van allerlei pluimage.

Ik ontmoet mensen die een gesubsidieerde baan hebben, vooral WAO'ers, banenpoolers, alternatief gestraften. Daarnaast ontmoet ik mensen die een 'gewone' baan hebben of hebben gehad.

Mijn aanwezigheid blijkt positieve reacties bij de mensen op te roepen, ook al beleven de meesten van hen een grote afstand tot de kerk: 'Tenminste een kapelaan die kan tillen'. Ondanks de kloof die gaapt tussen de kerk en hun leefwereld, vertrouwen deze mensen mij hun levensgeschiedenissen toe. Zij waarderen het dat er iemand is die wél naar hun ervaringen wil luisteren en hen niet afwijst.

Een heel belangrijke bevinding is dat mensen aan de onderkant van de wijk ernaar verlangen om te worden aangesproken als persoon, met een eigen naam en geschiedenis. Dit verlangen staat tegen de achtergrond van een fundamentele bestaanservaring: hun ervaring te worden aangesproken als 'iets', dat wil zeggen dat zij niet meetellen en van bovenaf worden benaderd als nummer. Als arbeidspastor probeer ik me open te stellen voor hun ervaringen en neem ik hen serieus, om zo hun menselijke waardigheid te bevestigen.

Soms zijn er ook heel concrete vragen, om mee te helpen bij het vinden van een baan. Die vragen kan ik binnenbrengen bij DSM. Daarbij kan ik gebruik maken van mijn al bestaande contacten.

Het contact met de plaatselijke parochie geeft aanknopingspunten om mijn ervaringen als arbeidspastor terug te koppelen. Het contact met de protestantse kerken heeft inmiddels geleid tot een interessante discussiebijeenkomst over het thema De ondernemer als rentmeester."

Het jaar 2001 heeft in het teken gestaan van de ontwikkeling van een concreet arbeidspastoraal aanbod: het schapenproject. Het project is opgezet met Gerrit en Maureen. De kudde schapen graast op enkele groengebieden in Sittard-Geleen en zo’n 15 mensen nemen nu deel aan deze activiteit. Het zijn allen mensen, die graag hun krachten willen inzetten, maar voor wie elders geen plaats is.

Het schapenproject heeft me geholpen mezelf beter te leren verstaan als herder. Ik heb het herdermotief nog beter kunnen ontvangen als inspirerend beeld voor mijn arbeidspastoraat. Omdat in dit motief de combinatie ligt van arbeid en zorg: zo wil ik zijn! Tegelijkertijd besef ik dat ik er nog niet ben en het herderschap verder moet leren. Het geeft me kracht en plezier dat ik dit niet alleen hoef te doen. Ik ben in gezelschap van lokale herders, die ook in opleiding zijn."

Hans Knibbeler, ‘Wij zijn herders in opleiding. Rapportage over de ontwikkeling van het arbeidspastoraat Lindenheuvel in 2001’, tegen portokosten te bestellen bij Arbeidspastoraat Lindenheuvel Geleen, Heydenpad 5, 6151 BL Munstergeleen, tel. 046-4519023.

Van die andere kant bekeken

"’s-Middags sta ik middenin het veld, bezig aan de rand van de perenboomgaard, langs de sloot met de aangrenzende landerijen en weilanden. Midden in de openlucht en de omringende natuur. Jonge bruine kikkers springen voor mijn voeten naar de sloot, een leeuwerik stijgt zingend ten hemel, en de ekster krast vals hier op aard. Vanuit het perspectief van de boer die op zijn land werkt, blijkt me ineens dat de weg slechts een zeer smalle strook grond beslaat temidden van die uitgestrekte landerijen; bescheiden van oppervlakte (hier althans), maar druk begaan. Vanuit het perspectief van de weggebruikende burger echter is die weg het enige stuk land dat van belang is, en 'aan de kant' staat soms een boer te werken in zijn land (dat staat zo landelijk).

Twee perspectieven. Letterlijk van de andere kant bekeken, zie ik dat je als boer kijkt en denkt vanuit je land. De weg slingert als kleine strook daar tussendoor en er bewegen zich burgers over van a naar b. De weg is niet onbelangrijk, maar het land staat centraal, dat is je bedrijf, je arbeid, je werkplek. En dat is meer dan landelijke decoratie voor passerende burgers en toeristen.

Vanaf de weg bekeken of vanaf het land bekeken, maakt letterlijk het verschil uit tussen burger en boer"

Peter Geene, 'Canto Laboral. Zang van arbeid in Zeeland', DISK Studiereeks 34, € 6,80.

Canto Laboral

Arbeidspastor Peter Geene, verbonden aan het Regionale Dienstencentrum van de Samen op Weg-kerken in Middelburg, heeft werkervaringen uit Zeeuwse bedrijven gecombineerd met een dichterlijke reflectie en presentatie. Verhalen van arbeid in Zeeland leiden tot een nadenken over die arbeid. Het door Pablo Neruda geïnspireerde boek met veel foto’s van de auteur nodigt uit tot lezen: alleen of in een groep. Het werken in en met groepen - waartoe het boek zich ook goed leent - krijgt ondersteuning door een aantal tips.

Foto Peter GeeneUittocht

wat heeft de mens voor nut
van zijn gezwoeg onder de zon?
als een mens vreugde heeft in het werk
als een boer zijn appels en peren ziet groeien
en een visser terugkeert met een volle boot
dat is de vrucht van de arbeid:
gezaaid met liefde en
geoogst met geduld.
als een mens eigen verantwoordelijkheid kan nemen
voor zijn werken en voldoening vindt
dat is ontsnappen aan doem en uitbuiting
wat heeft de mens voor nut
van haar gezwoeg onder de zon?
een mens wordt dan pas opbouwend bouwer
als datgene gestalte krijgt
wat een mens tot echt mens maakt
een mens wordt pas dan scheppend arbeider
als zij gedreven wordt
door zelfoverstijging
die hogere impuls die ontstaat uit evenwicht
van nemen en geven
als zij waarmaakt waarin zij gelooft
als zij datgene schept waardoor ze gedreven wordt:
geloof, hoop en liefde

Peter Geene, 'Canto Laboral. Zang van arbeid in Zeeland', DISK Studiereeks 34, € 6,80.

Netwerkje van bondgenootschap

"Ik ben blij dat we dit netwerkje in Breda rond sociale zekerheid nog overeind kunnen houden", vertelt arbeidspastor Albert Slaats, werkzaam in het dekenaat De Baronie van het bisdom Breda. "We lijden aan de bekende verschijnselen van verminderde interesse in kerk en politiek, oudere deelnemers, minder vrijwilligers. Sociale zekerheid als aangrijpingspunt van handelen is niet zo attractief meer voor mensen. In dit werk heb je niet zo veel stevige opstekers te melden. Je moet het meer hebben van volhouden, ervaring bundelen. Soms bereik je een resultaat in de gemeentelijke politiek of krijg je van mensen wat terug. Als voorbeeld noem ik het Spreekuur Sociale Zekerheid. We doen dat met vrijwilligers. Eén keer per maand heb ik met deze mensen een evaluatiebijeenkomst. Daar is nu voor de tweede keer een ambtenaar van de Sociale Dienst bij. Die man is erg gemotiveerd. Hij merkt herkenning en erkenning: de groep werkt met zijn kennis en is tegelijk kritisch. Hij ziet dat met zijn inbreng serieus en zorgvuldig gewerkt wordt door en voor mensen. Dat is belangrijk, want er zijn niet veel echte belangengroepen meer in Breda. De deelnemers in de groepen zijn mensen, die op de een of andere manier bij sociale zekerheid betrokken zijn geraakt vanuit hun eigen levensloop. Als slachtoffer, als activist, of als beide. Ze hebben een diep gevoel voor sociale rechtvaardigheid en dat drijft hen voort om bezig te blijven. Het is een netwerkje van bondgenootschap. Ik ervaar het als een gewetensfunctie in de stad Breda over het kwetsbare en over hoe je met het kwetsbare dient om te gaan."

Albert Slaats, 'Daar zijn waar bestaansnood in het geding is', Ondersteboven, december 2001, (een jaargang kost € 16,-).

Naar beginpagina 'Arbeidspastoraat DISK'

home