home

PROJECTEN

BEROEP EN BEZIELING

Inleiding

Inleiding
De kern van het interviewproject
Uitvoering van het project
Boek Beroep en Bezieling
Presentatie van het boek Beroep en Bezieling
Bestellen

Inleiding

Met het interviewproject Beroep en Bezieling wil arbeidspastoraat DISK een bijdrage leveren aan de reflectie op de betekenis van spiritualiteit voor werksituaties. In de voorbije jaren zijn in OndersteBoven al vele interviews gepubliceerd, waarin mensen vertellen over de bezieling van waaruit ze hun werk verrichten. Binnenkort verschijnt een publicatie over dit onderwerp.
Op 29 september 2010 vond de feestelijke presentatie van het boek Beroep en bezieling Pastores in gesprek met mensen op de werkvloer plaats.

Het project Beroep en Bezieling heeft haar achtergrond in een trend, die de afgelopen twintig jaren in het bedrijfsleven is opgekomen. Traditioneel staan in dit deel van de samenleving waarden centraal die direct met het economisch proces te maken hebben (winst, concurrentie, productiviteit, efficiëntie, groei, ratio). Vanaf het begin van de jaren ‘90 van de vorige eeuw hebben ook spirituele waarden (rust, stilte, intuïtie, emotie, betrokkenheid, verantwoordelijkheid) ingang gevonden in arbeidsorganisaties. Bezig zijn met spiritualiteit wordt niet langer als een nutteloos tijdverdrijf of een privéaangelegenheid gezien, maar juist als een goede mogelijkheid om het functioneren van individuele medewerkers en organisaties als geheel te bevorderen. Daarbij valt op dat vooral leidinggevenden bewust tijd hebben vrijgemaakt om zichzelf in spiritueel opzicht te ontwikkelen, en vervolgens anderen of medewerkers in de arbeidsorganisatie.
Vanuit een kerkelijk perspectief valt op dat het bezig zijn met spiritualiteit in arbeidsorganisaties vrijwel geheel buiten de bestaande christelijke instituties omgaat. Alleen de werkspiritualiteit van bepaalde monastieke tradities kan rekenen op een zekere aandacht. De Duitse benedictijner monnik Anselm Grün is bijvoorbeeld een ook onder managers veel gelezen auteur. Hij weet op een toegankelijke wijze de spiritualiteit van de Benedictijner orde vruchtbaar te maken voor het leidinggeven in moderne arbeidsorganisaties.

omhoog

De kern van het interviewproject

Het project Beroep en Bezieling is mede voortgekomen uit de ervaringen van het arbeidspastoraat op de werkvloer. Arbeidspastores raken het liefst aan de praat met mensen op de plek waar zij hun werk doen en al pratend komen dan verhalen over werk, arbeidsomstandigheden, relaties, perspectieven los, die al spoedig verweven worden met bezinning: waarom en waartoe werken wij? Wie op het eerste oog wellicht amper een relatie ziet tussen werk dat betaald of onbetaald gedaan wordt, merkt snel aan de verhalen van mensen dat die arbeid beladen is met waarden en zingeving. Van werken, al dan niet met creativiteit, gaan mensen snel over tot spiritualiteit, bezieling, ziel en geloof.
Met het project Beroep en Bezieling wil arbeidspastoraat DISK een bijdrage leveren aan de reflectie op de betekenis van spiritualiteit voor werksituaties. Anders dan alleen leidinggevenden in dit project te betrekken, zoals veel gebeurt in managementstudies, is ervoor gekozen medewerkers uit alle lagen van arbeidsorganisaties te ondervragen over de rol die arbeid voor hen heeft en de bezieling die daarin speelt.
Binnen het project zijn twee instrumenten ontwikkeld. Het eerste instrument is een korte vragenlijst waarmee de levensloop en het arbeidsverhaal van de geïnterviewde in beeld wordt gebracht. Deze feitelijke gegevens vormen de rode draad voor het interview. Het tweede instrument is een gestructureerde vragenlijst, waarmee het biografische verhaal van de geïnterviewde in beeld komt. In de vragenlijst is op een open manier ruimte gemaakt voor vragen rond de bezieling die een mens ontwikkeld heeft en op welke momenten in het (arbeids)leven die bezieling ervaren is. Het tweede instrument bestaat uit de volgende zes onderdelen:

  1. Toelichting van doel en opzet van het interview;
  2. Vragen naar de samenhang tussen de levens- en arbeidsloopbaan;
  3. Vragen naar de arbeidsloopbaan;
  4. Vragen naar bijzondere ervaringen in de arbeidsloopbaan;
  5. Vragen naar bezieling in de arbeidsloopbaan;
  6. Afsluiting van het interview.

Tijdens het interview is door de interviewer aangesloten bij de gegeven antwoorden uit de eerste vragenlijst door naar aanleiding daarvan verduidelijkende en verdiepende vragen te stellen.

omhoog

Uitvoering van het project

Voor de uitvoering van het project heeft Landelijk bureau DISK zes personen die beroepsmatig actief zijn in de kerken benaderd, te weten:

  • Drs. Hans Boerkamp, tot 1 maart 2009 dienstverlener kerkelijk opbouwwerk in het dekenaat Utrecht;
  • Drs. Katinka Broos, buurtpastor in het Oude Westen, coördinator van de zes oecumenische wijkpastoraten en predikant van de protestantse wijkgemeente Noord in Rotterdam;
  • Drs. Bärbel de Groot-Kopetzky, tot eind 2006 r.-k. basispastor in Doorwerth, Heelsum, Renkum en Oosterbeek;
  • Drs. Han Hoekstra, missionair predikant van de protestantse gemeente Arnhem en predikant van de oecumenische wijkgemeente Rijkerswoerd (Arnhem-Zuid);
  • Drs. Gea van der Velde, predikant van de protestantse gemeente te Rijswijk (Gld.);
  • Drs. Daan Vogelpoel, geestelijk verzorger in de Gelre ziekenhuizen, voorheen pastoraal werker met profiel diaconie in het parochieverband IJsselvallei.

Aan de kerkelijk werkenden is gevraagd drie personen uit hun contactennetwerk te benaderen voor de medewerking aan een interview. Ook is ze gevraagd bij het selecteren van personen rekening te houden met leeftijd, de werkgelegenheidstructuur van de regio en de sekse. Uiteindelijk hebben de kerkelijk werkenden 15 personen die (betaald) werk verrichten bereid gevonden om mee te werken.
De door freelance medewerker drs. Esther van der Panne tot artikelen bewerkte interviews zijn grotendeels eerder verschenen in het tijdschrift OndersteBoven en op de website www.disk-arbeidspastoraat.nl. Ze bieden ieder op een eigen manier inzicht in de wijze waarop bezieling heel concreet in de dagelijkse werksituatie van mensen een rol van betekenis kan spelen. De interviews met de kerkelijk werkenden zijn gehouden door Esther van der Panne.
De interviews met de betaald en kerkelijk werkenden zijn gehouden in de periode november 2007 tot en met januari 2009, dus grotendeels voordat de gevolgen van de kredietcrisis zich deden gelden.

omhoog

Boek Beroep en Bezieling

In 2010 is gewerkt aan het afronden van het project. Die afronding bestaat uit het bundelen van alle resultaten in een boek Beroep en bezieling – Pastores in gesprek met mensen op de werkvloer.
Het boek opent met een Woord vooraf namens de voorzitters van landelijk bureau DISK en een Inleiding, die introduceert in het ontstaan en verloop van het project. Een belangrijk en het grootste deel van het boek bestaat uit de bundeling van alle 21 gehouden interviews, waarbij elke geïnterviewde met een mooie foto in beeld is gebracht.
Naast het uitwerken en publiceren van de interviews zijn acht deskundigen gevraagd om de resultaten van de interviews vanuit praktisch-theologische invalshoek te duiden. Drs. Hub Crijns en dr. Hanneke Arts-Honselaar, resp. directeur en stafmedewerker van Landelijk bureau DISK, denken in hun bijdrage Arbeid en bezieling na over de manier waarop bezieling doorwerkt in de wijze waarop betaalde arbeid wordt verricht. Prof.dr. Hein Blommestijn en dr. Frits Mertens, beiden verbonden aan het Titus Brandsma Instituut te Nijmegen, zetten in hun bijdrage Zoektocht naar bezieling en plezier in werk de bronnen waardoor de geïnterviewde personen zich in hun werk laten bezielen op een rij. Zij sluiten in hun bijdrage aan bij het recent door hen gepubliceerde onderzoek op basis van diepte-interviews naar spiritualiteit en werk (Mertens & Blommestijn 2009). Prof.dr. Toine van den Hoogen, hoogleraar fundamentele theologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen, en dr. Harm Dane, socioloog, theoloog en studiesecretaris bij het Bezinningscentrum van de Protestantse Kerk in Nederland, bieden in hun bijdrage Minimal spirituality reflecties op de context waarin de geïnterviewden inspiratie op doen. Prof.dr. Henk de Roest en drs. Jodien van Ark, resp. hoogleraar praktische theologie en docent agogische vakken van de Protestantse Theologische Universiteit, reflecteren tenslotte op de aandacht van kerkelijk werkenden voor beroep en bezieling.
Het slotdeel, geschreven door drs. Hub Crijns, dr. Trinus Hoekstra en dr. Hanneke Arts-Honselaar, resp. directeur, mededirecteur en stafmedewerkster van Landelijk bureau DISK, biedt een afsluitende reflectie op het onderzoeksmateriaal en handreikingen om met het boek aan de slag te gaan in parochie of gemeente. De ontwikkelde instrumenten vormen met een literatuurlijst, een overzicht van meewerkende auteurs en het affiche van Landelijk bureau DISK de afsluiting.

omhoog

Boek bestellen

Het boek Beroep en Bezieling is te bestellen bij landelijk bureau DISK, Luijbenstraat 17, 5211 BR Den Bosch, 073-6128201, info@disk-arbeidspastoraat.nl.
Prijs € 29,90.

U kunt ook bestellen met het on-line bestelformulier. Klik op de knop: bestelformulier

Terug naar openingspagina Beroep en Bezieling

home