home

PROJECTEN

BEROEP EN BEZIELING

Presentatie Beroep en Bezieling maakt tongen los

Door Hub Crijns

Beroep en BezielingInleiding
Verhalen met spirit
Bruikbaar materiaal voor de kerk
Verrassend, bruikbaar, maar ook niet alleszeggend

Toespraken
Boek bestellen

Inleiding

“Mij inspireren mensen, gewoon mensen. Er zijn zoveel mensen die somber zijn over de jeugd. Dan denk ik: dat valt allemaal reuze mee. Misschien ontmoet ik alleen bepaalde mensen... Maar ook mensen waarvan je eerst zegt: ‘Ja, ja...’, vallen reuze mee als je even met ze in contact treedt. Als mensen benaderd worden van ‘jij bent een rotzak’, dan worden ze ook een rotzak. Ik doe een heleboel dingen impulsief. Maar mijn grondhouding is een bewuste keuze. Dat had ik ook met klanten. Ik streefde altijd naar langdurige relaties - niet naar klanten die je even kunt uitzuigen, dat was mijn stijl niet. Dat wisten ze, dat voelden ze ook. En daar had je op den duur profijt van. Ja, ik zou het bewuste naïviteit noemen.”

Een citaat van de 22 verhalen van mensen over hun betaalde arbeid en de bezieling die ze daarin vinden of daaraan ontlenen. Op 29 september waren ruim veertig mensen afgekomen op de presentatie van het boek Beroep en bezieling. Pastores in gesprek met mensen op de werkvloer. Het boek is de neerslag van een vier jaar durende project, waarin DISK een werkvorm heeft ontwikkeld, waarmee vanuit de kerk aandacht gegeven kan worden aan mensen, het betaalde werk dat ze doen en de bezieling die zij in dat werk vinden of ervaren. Over de weg, die in dat project is afgelegd, de geheimen van de ontwikkelde methode, en de resultaten opende Gerard van Eck, stafmedewerker van landelijk bureau DISK en eindredacteur van Ondersteboven de middag.

omhoog

Verhalen met spirit

Geïnterviewden Beroep en BezielingHub Crijns overhandigde eerste exemplaren van het boek aan vier mensen, die hun medewerking gegeven hebben aan het welslagen van het project. Esther van der Panne is journalist en zij heeft de interviews omgewerkt tot de verhalen, zoals ze gepubliceerd zijn in het boek. Esther heeft ook de kerkelijk werkenden geïnterviewd, waaronder Bärbel de Groot-Kopetzky, o.a. oud bedrijfspastor en emeritus pastor in Nijmegen. Esther Vollebregt-Schalkwijk is thans werkzaam als groepsleidster, teamleider en assistent-manager in Zonnehuizen, een antroposofische instelling voor kinderen met een ontwikkelingsstoornis.
Adrian Boogaard is werkzaam als bouwinspecteur, in zijn vrije tijd als kinderwerker en hij studeert theologie.
Na de boekoverhandiging bleek uit de korte interviewronde dat deze mensen hun inspiratie ontlenen aan en stoppen in het contact met mensen. Als een autistisch beperkt kind contact maakt en glimlacht, als een kind dat afstand houdt na een jaar ineens een arm om je schouder legt, als een vrouw na een aantal pastorale gesprekken over haar moeilijke leven vertelt hoe er een deur is opengegaan: dan ervaren mensen bezieling in hun beroep en voelen ze zich bezield. Dan spat er iets af, dat leeft en vonken laat overslaan, en herkenning oproept bij de luisteraars, zoals bleek bij de deelnemers.
Toine van den HoogenToine van den Hoogen is hoogleraar Religie en Maatschappijtheorie aan de faculteit Religiewetenschappen en hoogleraar Fundamentele Theologie aan de faculteit Theologie van de Radboud Universiteit Nijmegen. Tevens heeft hij een leeropdracht Economics and Religion in het departement Economics van de faculteit Managementwetenschappen aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij ging in op de aanwezige bron van spiritualiteit en bezieling, die hij en Harm Dane hebben aangetroffen in de 22 verhalen, die het boek rijk is. Hij omschrijft het als ‘minimal spirituality’. “In de grote spanningen tussen maximale economische ontplooiing en minimale bestaanszekerheid zoeken mensen naar een maatvoering die wordt gekenmerkt als een ´minimal spirituality´. We hebben in de interviews veel ‘minimal music’ gehoord, maatvoering in korte gesproken frases met steeds weer terugkerende subtiele variaties, waarin veel consonantie met het dagelijkse leven te beluisteren valt. We hebben ook gehoord hoe mensen naar een basale maatvoering zoeken, een die in hun eigen persoonlijke geschiedenis wordt ‘opgedolven’ en daarom ook onvermijdelijk heel persoonlijke accenten kent. Er is geen sprake van een twee-werelden schema. Er is geen sprake van een bovennatuurlijke werkelijkheid. Er is - in de basis van je leven - wel sprake van een vermoeden dat de dagelijkse werkelijkheid ook een soort geheim kent.” Elders in dit nummer kunt u meer lezen over de bijdrage van Toine van den Hoogen.

omhoog

Bruikbaar materiaal voor de kerk

Jodien van ArkJodien van Ark is docent aan het Theologisch Seminarium Hydepark, onderdeel van de Protestantse Theologische Universiteit voor de agogische vakken. Jodien heeft een eigen bedrijf als begeleider van veranderingsprocessen in kerken. Zij heeft in haar commentaar op de 22 interview samengewerkt met Henk de Roest. Hen is allereerst opgevallen dat het geïnterviewd de gelegenheid om het eigen verhaal te vertellen en al vertellenderwijs de samenhang en ontwikkeling op het spoor te komen. In deze betekenis omschrijven zij de interviews als een vorm van zielzorg. Als tweede punt treffen Van Ark en De Roest in de interviews veel kritiek aan op het kerkelijke instituut. Het valt hen op dat de kerk als instituut als tegenbeeld wordt neergezet, als een plek waar de ruimte en open aandacht voor ‘bezieling’ juist ontbreekt: de geloofscommunicatie gaat gemakkelijk over de hoofden van mensen heen; het gaat te weinig over alledaagse thema’s; de geloofstaal lijkt te bestaan uit woorden van vroeger; kerkelijke structuren zijn stroperig en veranderingen gaan langzaam. Dit tegenbeeld wijst volgens hen tegelijk aan wat mensen in de kerk missen: aandacht voor onderlinge relaties; investering in samenwerking; ruimte en tijd om samen geloof te beleven en te voeden in relatie tot het alledaagse leven. De kerk als tegenbeeld roept ook de vraag op in hoeverre de werkvloer in de kerk zelf bezielend is. Alleen een inventarisatie door een kerkbestuur van de kerkelijke werkvloer (betaald werkenden en vrijwilligers) gericht op de vraag hoe mensen hun werk in de kerk beleven, zou waarschijnlijk de voldoening over het werk al doen toenemen.

omhoog

Verrassend, bruikbaar, maar ook niet alleszeggend

Nienke van DijkTer afsluiting van de presentatie heeft Hub Crijns, directeur van landelijk bureau DISK en mede-auteur van het boek, een kort gesprek gevoerd met twee mensen, die geen betrokkenheid hebben gehad met het project. Kick Bras is predikant van de Protestantse kerk in Gorinchem en docent spiritualiteit aan de Theologische Universiteit van Kampen geweest. Hij is auteur van allerlei boeken over spiritualiteit, meditatie, gebed, en mystiek. Daarnaast geeft hij op dit terrein trainingen en workshops. Nynke Dijkstra-Algra werkt bij het Landelijk Dienstencentrum van de PKN in Utrecht en haar hoofdtaak daar is het stimuleren van plaatselijke gemeentes om missionair en dus gastvrij te zijn. Zij heeft in haar praktijk een werkmodel ontwikkeld om te werken met de talenten of gaven die mensen gegeven zijn, en die te delen met elkaar. Over de bijdrage van Nynke Dijkstra-Algra is elders in dit nummer meer te lezen.
Kick Bras vindt het verrassend “dat uit de verhalen blijkt dat er tegenwoordig zoveel werk is, dat voor mensen inspirerend kan zijn. Ik heb nog meegemaakt, zeker in de generatie van mijn ouders, hoezeer werk zwaar, eentonig en mensvervreemdend kan zijn. Toen ik stage liep bij Hoogovens in de IJmond vertelden mensen me hoe ze zich gevangen voelden in hun werk. Voor mij is nieuw, dat er nu zoveel werk is, dat een beroep doet op de creativiteit en talenten, die mensen in zich hebben. Het is daarom jammer dat er in het boek geen verhalen zijn met mensen, die betaald werk doen omdat het moet. Verrassend is voor mij ook te lezen hoe belangrijk een job, een beroep is, met mensen als collega’s, die samen een bron van spiritualiteit vormen, die mensen uitdagen om met ziel en zaligheid te werken.”
Kick BrasKritisch is Kick Bras over de bril, waarmee de deskundigen de verhalen gelezen hebben. “In de beschouwende artikelen lees ik dat er een grote kloof zou zijn tussen het instituut kerk en de manieren van spiritualiteit daar en de werkvloer, het leven hier en de bronnen van spiritualiteit die mensen benoemen. Ik lees die kloof niet in de verhalen. Integendeel: ook bij herlezing lees ik vooral dat het kerkbetrokken mensen zijn, die hun geloof ook in hun werk een rol laten spelen, dat zij van hun ouders hebben meegekregen en zelf ontwikkeld hebben. Ook bij de kerkelijk werkenden is een positieve houding bij kerk te herkennen. De bril waarin “de kerk het altijd niet goed gedaan heeft” en “de mensen en hun geloof altijd het juiste doen” is volgens mij inmiddels beslagen. De verhalen laten juist zien dat er bij mensen veel meer aan christelijk besef en geloof meespeelt, dan deskundigen vaak denken en beschrijven.”
Kick Bras heeft in het boek al inspiratie gevonden voor zijn komende preek. “In de gemeente in Gorinchem is ook een gespreksgroep van 35-plussers en daarvoor is deze handreiking rond beroep en bezieling heel bruikbaar. Het boek is een welkom instrument om het betaalde werk dat mensen doen en wat ze eraan beleven aan de orde te stellen in verkondiging, catechese en toerusting. Vooral de manier om elkaar te interviewen is een gouden vondst. Het omwerken van de interviews in verhalen is belangrijk, zo heb ik geleerd uit de inleiding op het project. Tegelijk is het ook arbeidsintensief. Maar uit mijn gemeente weet ik dat de interviewmethode aantrekkelijk is, omdat mensen nieuwsgierig zijn naar elkaar. Het is een bruikbaar werkmodel, waard om na te volgen.”

omhoog

Toespraken

Klik hier om de inleiding van Gerard van Eck te downloaden.

Klik hier om de toespraak 'Minimal spirituality' van Toine van en Hoogen en Harm Dane te downloaden.

Klik hier om de toespraak 'Bezieling in de kerk - praktisch-theologische reflectie op bezieling in kerkelijk werk van Jodien van Ark te downloaden.

Klik hier om de toespraak 'Als mensen met ‘zin’ hun werk doen, heeft dat uitstraling' van Nienke van dijk te downloaden.

Boek bestellen

Het boek Beroep en Bezieling is te bestellen bij landelijk bureau DISK, Luijbenstraat 17, 5211 BR Den Bosch, 073-6128201, info@disk-arbeidspastoraat.nl.
Prijs € 29,90 (tot 1 november 2010 24,90).

U kunt ook bestellen met het on-line bestelformulier (zie 'Studies arbeidspastoraat'). Klik op de knop:
bestelformulier

Terug naar openingspagina Beroep en Bezieling

home