home

PROJECTEN

DUURZAAMHEID: WAAR GEEF JIJ JE TALENTEN AAN?

DISK-project sluit aan bij al aanwezige aandacht
voor duurzame ontwikkeling

Deelnemers aan het onderzoek associëren duurzame ontwikkeling onder andere met hergebruik van afval.Klik hier om onderstaand artikel als Word-document te downloaden.

Door Gerard van Eck

Inleiding

In de periode november 2010 tot en met januari 2011 heeft Landelijk bureau DISK een online enquête gehouden onder mensen die vrijwillig dan wel beroepsmatig, op plaatselijk dan wel bovenplaatselijk niveau werkzaamheden verrichten voor kerkgenootschappen die in DISK samenwerken (Rooms Katholiek Kerkgenootschap in Nederland, Protestantse Kerk in Nederland, Algemene Doopsgezinde Sociëteit, Oud Katholieke Kerk, Remonstrantse Broederschap, Christelijk Gereformeerde Kerken in Nederland en Basisbeweging Nederland). Met dit onderzoek wil DISK zicht krijgen op een belangrijke doelgroep van het project Duurzaamheid: waar geef jij je talenten aan? Ruim 100 mensen hebben de vragenlijst ingevuld.

Als eerste is deelnemers aan het onderzoek gevraagd met welke woorden zij de term ‘duurzame ontwikkeling’ in verband brengen. Het begrip blijkt zeer uiteenlopende associaties op te roepen. Deelnemers noemen vooral woorden die verwijzen naar aspecten van het leven waarmee duurzame ontwikkeling te maken heeft (bijv. milieu, energie, toekomst, economie), belangrijke waarden die verband houden met de realisering van duurzame ontwikkeling (bijv. eerlijk/fair, duurzaam, verantwoordelijk) en handelingsmogelijkheden in verband met duurzame ontwikkeling (bijv. gebruik duurzame energie, hergebruik afval). Minder frequent noemen ze woorden die aanduiden waarop duurzame ontwikkeling gericht is (bijv. evenwicht, leefbaarheid) of woorden die theologische motieven voor duurzame ontwikkeling aanduiden (bijv. schepping, rentmeesterschap, gerechtigheid).

omhoog

Bezorgd, maar onvoldoende deskundig

Mensen die kerkelijk actief zijn, maken zich volgens de uitkomsten van het onderzoek enigszins tot uiterst bezorgd over vrijwel alle probleemgebieden die verband houden met duurzame ontwikkeling. Slechts een gering percentage (circa 4%) maakt zich helemaal niet bezorgd. Respondenten maken zich wel minder zorgen over sociale en economische probleemgebieden dan over milieuprobleemgebieden, al zijn de verschillen niet heel groot. Ook maken ze zich over probleemgebieden voor toekomstige generaties en vooral over probleemgebieden in andere delen van de wereld gemiddeld genomen meer zorgen, dan over problemen in Nederland.
Opmerkelijk is dat meer dan de helft van de respondenten zichzelf helemaal niet of slechts enigszins in staat acht om iemand anders duidelijk te maken hoe problemen die verband houden met duurzame ontwikkeling, aangepakt kunnen worden.

omhoog

Eigen verantwoordelijkheid

Een aanzienlijke meerderheid (circa 65%) van de deelnemers aan het onderzoek ziet het leveren van een bijdrage aan duurzame ontwikkeling als een eigen verantwoordelijkheid. Die eigen verantwoordelijkheid is zelfs groter dan de verantwoordelijkheid, die ze toekennen aan het bedrijf, de instelling of de geloofsgemeenschap(pen) waarvoor zij betaald werk verrichten.
Niet veel meer dan een derde van de respondenten geeft aan voldoende zicht te hebben op mogelijkheden om persoonlijk een bijdrage te leveren. Toch ontplooien ze één of meer activiteiten uit een aan hen voorgelegde lijst van mogelijke activiteiten. De drie meest populaire activiteiten worden door meer dan 75% van de gebruikers ontplooid: zich informeren over mogelijkheden om duurzaam te handelen (circa 80%), duurzaam met afval omgaan (circa 80%), gebruikmaken van duurzame energie (circa 77%). Minder populair zijn het met andere mensen samenwerken aan de realisering van maatregelen gericht op duurzame ontwikkeling in het bedrijf of de instelling waarvoor ze betaald werken (circa 23%) en het bijwonen van manifestaties en demonstraties (circa 12%).
Ruim een derde houdt zich bezig met de realisering van maatregelen in de plaatselijke geloofsgemeenschap (circa 38%). Een ruime meerderheid houdt zich bezig met het voeren van gesprekken in de plaatselijke geloofsgemeenschap over maatregelen gericht op duurzame ontwikkeling (circa 62%). Ruim tweederde (circa 68%) voert gesprekken met anderen (bekenden, collega’s) over maatregelen gericht op duurzame ontwikkeling.

omhoog

Beoordeling eigen activiteiten

Slechts een kleine minderheid (circa 8%) van de mensen die kerkelijk actief is, vindt dat ze genoeg doet aan duurzame ontwikkeling. Vier op de tien is het slechts enigszins eens met die stelling. Bij een groot deel van de doelgroep bestaat dan ook vermoedelijk de bereidheid om een grotere bijdrage te gaan leveren.
Een ruime meerderheid meent met haar activiteiten een effectieve bijdrage te leveren aan duurzame ontwikkeling in resp. Nederland (circa 60%) en voor toekomstige generaties (circa 57%), al is slechts een kleine minderheid daarvan helemaal overtuigd. Het minst zeker over de effectiviteit van hun activiteiten zijn ze over hun bijdrage aan duurzame ontwikkeling in andere delen van de wereld (circa 42%).

omhoog

Aandacht plaatselijke geloofsgemeenschappen

Volgens mensen die werkzaamheden voor kerkgenootschappen verrichten, hebben  plaatselijke geloofsgemeenschappen aandacht voor duurzame ontwikkeling. In het overgrote deel (circa 90%) van de geloofsgemeenschappen is in het afgelopen jaar in één of meer velden van kerkelijke activiteit aandacht besteed aan aspecten van duurzame ontwikkeling. Slechts in een kleine 10% van de geloofsgemeenschappen is in geen enkel veld van kerkelijke activiteiten hieraan aandacht besteed. In meer dan de helft (circa 54%) van de plaatselijke geloofsgemeenschappen is in het werkveld diaconaat/diaconie aandacht besteed aan aspecten van duurzame ontwikkeling. Ook in het werkvelden liturgie (circa 41%), beheer (circa 29%), vorming en toerusting/catechese (circa 27%), missie (circa 27%) en bestuur (circa 21%) is dat gebeurd.
Plaatselijke geloofsgemeenschappen hebben in het afgelopen jaar in hun activiteiten aandacht voor alle drie de probleemgebieden waarop duurzame ontwikkeling betrekking heeft, maar vooral voor sociale problemen (circa 65%). Problemen worden trouwens lang niet altijd (circa 43%) in hun onderlinge samenhang (people, planet, profit) benaderd.

omhoog

Onderwerpen

Plaatselijke geloofsgemeenschappen hebben in het afgelopen jaar aandacht gehad voor verschillende onderwerpen, die verband houden met het leveren van een bijdrage aan duurzame ontwikkeling (zie tabel 1).

Tabel 1 - Aandacht plaatselijke geloofsgemeenschappen voor onderwerpen in verband met duurzame ontwikkeling

  respondenten
(in procenten)
De vraag naar de mogelijkheden van de plaatselijke geloofsgemeenschap
om duurzaam te handelen   
44,4

De vraag naar de mogelijkheden van individuele gelovigen om duurzaam te handelen 

44.4
Inspiratiebronnen van waaruit individuele gelovigen duurzaam handelen 41,3
Idealen waarop individuele gelovigen in
hun duurzaam handelen gericht zijn
39,7
De vraag in hoeverre individuele gelovigen verantwoordelijk zijn voor het leveren van een bijdrage aan duurzame ontwikkeling 38,1
De vraag in hoeverre de plaatselijke
geloofsgemeenschap verantwoordelijk is voor het leveren van een bijdrage aan duurzame ontwikkeling
27,0
De vraag naar wie verantwoordelijk zijn
voor het leveren van een bijdrage aan
duurzame ontwikkeling
25,4
De grenzen waarop individuele gelovigen In hun duurzaam handelen stuiten 22,2
De vraag in hoeverre individuele gelovigen in hun rol van ondernemer verantwoordelijk zijn voor het leveren van een bijdrage aan duurzame ontwikkeling 9,5
De vraag naar de mogelijkheden van
individuele gelovigen in hun rol van
werknemer om duurzaam te handelen
6,3
De vraag naar de mogelijkheden van
individuele gelovigen in hun rol van
ondernemer om duurzaam te handelen
4,8
De vraag in hoeverre individuele gelovigen in hun rol van werknemer verantwoordelijk zijn voor het leveren van een bijdrage aan duurzame ontwikkeling 4,8
Project in ontwikkelingsland 3,2
De vraag wat duurzame ontwikkeling is 1,6
Geen enkel onderwerp 1,6
   
N= 63  

Voor het project Duurzaamheid: waar geef jij je talenten aan?, dat beoogt het gesprek over de bijdrage aan duurzame ontwikkeling in de werkomgeving te stimuleren, is belangrijk dat er slechts in een gering percentage van de geloofsgemeenschappen aandacht heeft voor de vraag naar de verantwoordelijkheid van individuele gelovigen in hun rol van werknemer (circa 5%) dan wel ondernemer (circa 10%) voor duurzame ontwikkeling. Min of meer hetzelfde kan opgemerkt worden voor de aandacht die er is voor de vraag naar de mogelijkheden van individuele gelovigen in hun rol van werknemer (circa 6%) dan wel ondernemer om duurzaam te handelen (circa 5%). Andere thema’s staan vaker centraal, vooral de praktische vraag naar de mogelijkheden van plaatselijke geloofsgemeenschappen c.q. individuele gelovigen om duurzaam te handelen (beiden circa 44%).

omhoog

Beoordeling activiteiten geloofsgemeenschappen

Een kleine 30% van de respondenten noemt de activiteiten in plaatselijke geloofsgemeenschappen, waarin aandacht besteed is aan duurzame ontwikkeling, geslaagd. Liefst 40% staat neutraal tegenover deze stelling.
Iets meer dan de helft (circa 51%) van de deelnemers aan het onderzoek geeft aan dat geloofsgemeenschappen onvoldoende toegerust zijn om te kunnen voorzien in de behoefte aan dergelijke activiteiten. Slechts een kwart (circa 25%) geeft aan dat wel in voldoende mate te zijn.
Ruim de helft (circa 56%) van de respondenten noemt het gebrek aan vrijwilligers en de interesse bij deelnemers als belangrijkste moeilijkheden bij het organiseren van kerkelijke activiteiten, waarin aandacht is voor duurzame ontwikkeling. Ook het gebrek aan deskundigheid wordt dikwijls (circa 44%) genoemd. Dit komt overeen met het feit dat een meerderheid van de mensen dat kerkelijk actief is, zegt helemaal niet of enigszins in staat te zijn om iemand anders duidelijk te maken hoe problemen die verband houden met duurzame ontwikkeling, aangepakt kunnen worden.

omhoog

Individuele verantwoordelijkheid

Een ruime meerderheid van de mensen die werkzaamheden voor kerkgenootschappen verrichten, is het eens met de stelling dat het leveren van een bijdrage aan duurzame ontwikkeling de verantwoordelijkheid van individuele werknemers (circa 68%) of ondernemers (circa 81%) is. De respondenten kennen echter in vergelijking met de verantwoordelijkheid van individuele werknemers of ondernemers een nog grotere verantwoordelijkheid toe aan individuele consumenten (circa 88%).
Een grote meerderheid (circa 86%) van de respondenten is het eens met de stelling dat het leveren van een bijdrage aan duurzame ontwikkeling de verantwoordelijkheid van individuele gelovigen is. De verantwoordelijkheid die ze aan individuele gelovigen toekennen, is min of meer gelijk aan de verantwoordelijkheid die ze aan individuele consumenten toekennen, iets groter dan die ze aan individuele ondernemers en aanmerkelijk groter dan die ze aan individuele werknemers toekennen. Hieruit valt te concluderen dat individuele gelovigen door mensen die kerkelijk actief zijn, meer in hun rol van consument verantwoordelijkheid gehouden worden voor het leveren van een bijdrage aan duurzame ontwikkeling dan in hun rol van ondernemer of werknemer.

omhoog

Behoefte aan kerkelijke activiteiten

Ruim een derde van de deelnemers aan het onderzoek (circa 39%) is het geheel of gedeeltelijk eens met de stelling dat duurzame ontwikkeling door leden van geloofsgemeenschappen als een belangrijk onderwerp gezien wordt; circa 29% is het helemaal of enigszins oneens met deze stelling en circa 32% staat neutraal tegenover deze stelling of heeft er geen mening over.
Het feit dat leden van geloofsgemeenschappen aandacht voor duurzame ontwikkeling belangrijk vinden, betekent echter niet automatisch dat ze ook behoefte hebben aan kerkelijke activiteiten, waarin hiervoor aandacht is. Volgens de respondenten heeft een niet onaanzienlijk deel van de leden van geloofsgemeenschappen (circa 23%) niet of nauwelijks behoefte aan dergelijke activiteiten; circa 33% heeft dat juist wel. Kortom: de door Landelijk bureau DISK en andere instellingen ontwikkelde materialen voor kerkelijke activiteiten op dit terrein kunnen rekenen op belangstelling bij één derde van de leden van geloofsgemeenschappen.

omhoog

Verantwoordelijkheid plaatselijke geloofsgemeenschappen

Een overgrote meerderheid (circa 82%) van de deelnemers aan het onderzoek is het helemaal of enigszins eens met de stelling, dat het leveren van een bijdrage aan duurzame ontwikkeling de verantwoordelijkheid van plaatselijke geloofsgemeenschappen is.
De verantwoordelijkheid die ze aan plaatselijke geloofsgemeenschappen toekennen, is gemiddeld genomen iets kleiner dan de verantwoordelijkheid die ze aan individuele gelovigen en iets groter dan de verantwoordelijkheid die ze aan landelijke kerkelijke organen toekennen. De verschillen zijn echter gering.
Evenzo is de verantwoordelijkheid die ze aan plaatselijke geloofsgemeenschappen toekennen, gemiddeld genomen iets kleiner dan die ze aan andere instituties toekennen. De grootste verantwoordelijkheid schrijven ze toe aan de nationale en internationale politiek. De verantwoordelijkheid van bedrijven en maatschappelijke organisaties (bijv. vakbonden, consumenten- en milieuorganisaties) is volgens de respondenten gemiddeld genomen ook iets groter dan die plaatselijke geloofsgemeenschappen.

omhoog

Behoefte aan materialen en personele ondersteuning

Een meerderheid (circa 53%) van de respondenten zegt behoefte te hebben aan informatie- en/of werkmateriaal, waarvan gebruikgemaakt kan worden bij kerkelijke activiteiten, waarin aandacht is voor de rol van werknemers en/of ondernemers in verband met duurzame ontwikkeling. Circa 47% geeft aan deze behoefte niet te hebben.
Bijna tweederde van de potentiële gebruikers (circa 64%) geeft aan geen behoefte te hebben aan personele ondersteuning bij kerkelijke activiteiten, waarin hiervoor aandacht is; ruim een derde (circa 36%) geeft aan die behoefte wel te hebben.

omhoog

Representativiteit

Overigens zijn de deelnemers aan de online enquête lang niet in alle opzichten een representatieve afspiegeling van de totale doelgroep van het project Duurzaamheid: waar geef jij je talenten aan? Op basis van vergelijking met uit ander onderzoek bekende gegevens over de doelgroep zijn in dit onderzoek mensen die werkzaamheden verrichten voor de Protestantse Kerk in Nederland oververtegenwoordigd. Eveneens oververtegenwoordigd zijn mensen die op betaalde basis werkzaamheden voor kerkgenootschappen verrichten en vooral mensen die dat op bovenplaatselijk niveau (medewerkers dienstcentra) doen. Verder hebben verhoudingsgewijs meer mannen dan vrouwen aan het onderzoek deelgenomen. Tenslotte zijn de deelnemers vooral afkomstig uit de provincies Gelderland, Utrecht, Noord- en Zuid-Holland; deelnemers woonachtig in de provincies Flevoland, Noord-Brabant en vooral Limburg zijn echter ondervertegenwoordigd. Een en ander betekent niet dat er op basis van de uitkomsten van het onderzoek geen uitspraken gedaan kunnen worden die gelden voor de doelgroep van het project. De conclusies van het onderzoek zijn in ieder geval geldig voor dat deel van de mensen die kerkelijk actief zijn, dat DISK via haar eigen (digitale) media en de (digitale) media van andere kerkelijke organisaties weet te bereiken. En mogelijk zijn ze ook indicatief voor dat deel van de doelgroep dat niet via deze media te bereiken is.

Gerard van Eck geeft voor landelijk bureau DISK uitvoering aan het project Duurzaamheid: waar geef hij je talenten aan?

omhoog

Naar openingspagina Duurzaamheid: waar geef jij je talenten aan?

home