home

PROJECTEN

DUURZAAMHEID: WAAR GEEF JIJ JE TALENTEN AAN?

"Er zijn maar weinig mensen die vragen of het ook duurzaam kan"

Klik hier om onderstaande interview als Word-document te downloaden.

Dullyna van den HerikDoor Anne Pier van der Meulen

Dullyna van den Herik-van der Weit runt samen met haar echtgenoot Leen de theologische uitgevrij Narratio in Gorinchem. “De religieuze identiteit die je zelf aanneemt, die je als bedrijf aanneemt, geeft je ook een bepaalde verantwoordelijkheid naar het begrip duurzaamheid. Wij als Narratio zijn een religieus bedrijf. Die identiteit stralen wij ook uit; de boeken die wij uitgeven stralen dat uit, en dan moeten wij dat zelf natuurlijk ook uitstralen, als persoon én als bedrijf.”

Wat voor soort uitgeverij zijn jullie?

“Wij zijn een familiebedrijf. Leen en ik werken fulltime en wij hebben nog twee andere krachten op deeltijdbasis. Toen wij voor onszelf begonnen ruim 20 jaar geleden waren er natuurlijk al een aantal grote theologische uitgeverijen, zoals het Boekencentrum. Leen kwam bij deze uitgever vandaan en hij had zoiets van ‘er is ook voor ons wel een gat in die markt’.
We komen allebei uit een zakengezin en we hebben allebei het idee gehad van ‘we gaan vast nog wel eens voor onszelf beginnen’. Dat zat er gewoon in. En bij het begin waren we heel idealistisch; we gingen het gewoon proberen, kijken of het lukt. Maar je moet als uitgever wel bewust kiezen. Je hoeft geen kleine KOK (grote theologische uitgeverij, red.) te worden, dan heb je geen schijn van kans. Dus wij hebben altijd bewust gekozen voor links van het midden van de kerk. Ook omdat het ons zelf aansprak en omdat wij dingen willen maken waar we zelf ook achter kunnen staan. Het heeft te maken met onze eigen ideeën, de manier waarop wij zouden willen dat verhalen verteld worden en hoe de kerk eruit zou moeten zien. Dat klinkt nou natuurlijk wel heel hoog gegrepen, maar je maakt wel materiaal waar mensen mee gaan werken.”

“Ik kan natuurlijk niet zeggen dat een uitgeverij het meest milieuvriendelijke bedrijf is dat er is.”

Met wat voor organisaties hebben jullie zoal werkcontacten?

“Met DISK hebben wij bijvoorbeeld een contract voor OndersteBoven; met Kerk en Vrede hebben wij een contract voor de Vredesspiraal; met de stad Utrecht hebben wij een contract voor het kerkblad van de stad Utrecht. Daarnaast hebben wij met de Stichting Docete in Utrecht een hele intensieve samenwerking, waarbij onze bedrijven wel gescheiden zijn. Omdat wij allebei klein zijn hebben wij besloten om onze krachten te bundelen om gezamenlijk een fondslijst aan te bieden. Het bespaart werk voor ons allebei, maar het bespaart ook kosten en wij vonden dat onze fondsen wel goed aansloten bij elkaar. Het is gewoon fijn, als je klein bent, om een hele betrouwbare collega te hebben waar je op terug kunt vallen.”

Met de linkerzijde van de kerk gaat het niet bijzonder goed. Hebben jullie niet de neiging om op te schuiven naar andere richtingen binnen de kerk?

“Nee, die neiging hebben we niet echt. Het is wel zo dat we binnen ons fonds een Relibris-fonds gestart zijn voor mensen die heel graag hun boek willen uitgeven, terwijl wij denken dat daar niet zo’n hele grote markt voor is. Ik noem bijvoorbeeld een gedichtenbundel. Mensen hebben dan gedichten verzameld en geschreven, en willen daar eigenlijk wel een boekje van. Maar een gedichtenbundel is niet iets wat je heel makkelijk heel goed verkoopt. Je moet er altijd een bekende naam aan hangen, zoals Huub Oosterhuis. Dat verkoopt, maar als zeg meneer De Boer het uitgebreid in de markt wil zetten, dan gaat dat gewoon niet. Maar meneer De Boer verkoopt het wel in eigen kring, aan zijn eigen familie en op zijn verjaardag. Dus dan maken wij toch die bundels voor hem. En dan kan het ook wel eens iets zijn waar wij van denken ‘dat zou ik zelf nooit kopen’. Het heeft natuurlijk wel zijn grenzen. Het mag niet anti homoseksualiteit zijn, ik noem maar even iets. Of laatst kreeg ik een manuscript en daarin hadden ze enorme discussies over kinderen aan het avondmaal. Dan denk ik dat is een gepasseerd station, dat gaan we echt niet doen, ook niet in dat fonds. Het moet wel te overzien zijn.”

Wat heeft je bijzondere interesse?
Voor het navolgende gedeelte van het interview is gebruikgemaakt van een set van 48-kaartjes. Op ieder kaartje is een aspect van duurzame ontwikkeling vermeld. Omdat duurzame ontwikkeling drie dimensies kent (planet, people, profit), is de set kaartjes opgebouwd uit drie soorten kaartjes. (zie pagina 22) Dullyna van den Herik is gevraagd een selectie te maken.

Welke aspecten van duurzame ontwikkeling hebben jouw bijzondere interesse?

“Bijvoorbeeld het meervoudig en multifunctioneel ruimtegebruik, dat zie je hier bij ons helemaal. Narratio beslaat normaal gesproken niet ons hele huis natuurlijk, maar wij wonen en werken wel in één huis en als je kijkt naar duurzaamheid dan denk ik dat dit wel een mooie bijdrage is. Wij hoeven maar één huis te verwarmen en wij hoeven niet ’s morgens te reizen naar ons werk. Ja, dat past bij ons.
Het is natuurlijk van oorsprong niet zo ontstaan; het is eigenlijk begonnen, omdat we heel veel werkten. Ik vond het prettig om aan huis te werken. Toen wij begonnen waren onze kinderen nog klein, die konden gewoon ertussendoor lopen. Als ze uit school kwamen, dan waren wij er al; we hoefden geen oppas te regelen. Bij hoge uitzondering natuurlijk wel, maar niet structureel en dat vond ik prettig.”

“Wij gebruiken papier dat een herplantingcertificaat heeft”

En andere interessegebieden?

Leen en Dullyna van den Herik“Het hergebruiken van grondstoffen. Wij werken natuurlijk heel veel met papier. En wat wij niet meer nodig hebben en ook niet weg kunnen sturen, maar wat nog wel een lege kant heeft, dat gebruiken we nog een keer. En verder is er voor ons de mogelijkheid om het afval goed te scheiden; om te zorgen dat het oud papier bij het oud papier terecht komt.
Voor het drukken gebruiken wij papier dat een herplanting certificaat heeft, De Blauwe Engel. Dat betekent dat wij papier bij de fabrikant kopen met de afspraak dat voor het noodzakelijke kappen van bomen, ook weer bomen worden teruggeplant.
Tegenwoordig wordt ook papier gemaakt van gerecyclede materialen, maar dat is net als alle andere biologische producten. Er hangt een prijskaartje aan. In eerste instantie was het zo dat het niet altijd voor alle persen geschikt was. Dit is steeds meer ontwikkeld en het ziet er ook steeds mooier uit. In het begin was het gewoon een beetje viezig papier, maar nu is het echt ook heel mooi. En waar het kan, gebruiken wij het ook wel, maar het is gewoon duurder. Dus daar kom je niet altijd mee uit.
Verder werken wij met het nieuwe systeem van ‘printing on demand’, zodat je om een betaalbaar boek te krijgen niet meer duizend hoeft te maken. Daarom kunnen wij ook kleine producties maken, want je kunt gewoon 50 boeken laten printen en ze zien er bovendien prachtig uit. Je zit niet met een hele grote stapel oud papier of wat door de tijd heen oud papier lijkt te zijn, omdat het niet zoveel verkoopt als jij gehoopt had. Dus deze ontwikkeling vind ik een hele mooie bijdrage aan de duurzaamheid binnen de boekdruk.
Soms moet ik alleen wel vier kleine oplages maken, omdat ik het onderschat heb. Het loopt dan toch harder, maar qua vervuiling maakt dat niet zoveel uit. Ik vind het gewoon een fijn idee dat je het op maat gemaakt hebt. Net zoals je voor vijf personen eten maakt, dan maak je voor deze vijf personen eten en niet voor tien, want dan heb je veel te veel.”

Een heel andere dimensie van duurzaamheid is het bestrijden van armoede. Waarom heeft dat jouw interesse?

“Nou, dat heeft eigenlijk mijn interesse gekregen door de vrouwenbeweging. Toen ik pas voor Narratio ging werken als uitgever, kwam ik ook met de oecumenische vrouwenbeweging in aanraking. De problematiek van de armoede heeft mij ontzettend geraakt; ik was mij daar helemaal niet zo van bewust. Dat is nu natuurlijk al heel lang geleden, maar dat heb ik altijd eigenlijk wel met me meegenomen in de zin van: als je daar iets aan kunt doen, in de zin van present stellen dat er iets aan gedaan moet worden, dan probeer ik dat ook te doen.
Als zo'n thema aan de orde komt en het zou bijvoorbeeld maar een hele kleine publicatie zijn, dan probeer je dat voor elkaar te krijgen en dat het uitgegeven wordt. Zodat het gewoon meer bekend wordt.
Kijk, wat ik zelf altijd ontzettend mooi heb gevonden was het Conciliair Proces. Helaas was dat een proces en is het toen gestopt, maar toen had je het gevoel binnen de kerkelijke gemeente: je bent op weg met bondgenoten en je staat ergens voor. En als jij flessen naar de flessenbak brengt, dat was iets wat toen in opkomst was, dat is heel normaal, dat hoort bij jou en dat hoort bij wat je uit wilt dragen, dat hoort gewoon bij je christen-zijn. ”

Culturele identiteit heb je ook uitgekozen als aspect van bijzondere interesse.

“Ja, religieuze identiteit staat er niet bij. Ik denk dat het wel belangrijk is om je religieuze identiteit, helemaal met dit nieuwe kabinet, hoog te houden. De religieuze identiteit die je zelf aanneemt, die je als bedrijf aanneemt, geeft je ook een bepaalde verantwoordelijkheid naar het begrip duurzaamheid. Wij als Narratio zijn een religieus bedrijf. Die identiteit stralen wij ook uit; de boeken die wij uitgeven stralen dat uit, en dan moeten wij dat zelf natuurlijk ook uitstralen, als persoon én als bedrijf.”

“Ik vind het gewoon een fijn idee dat je het op maat gemaakt hebt"

Hebben jullie veel klanten die speciaal op jullie duurzame imago afkomen?

“Ik vind het heel teleurstellend hoe weinig mensen daarop afkomen. Je krijgt soms wel eens wat reacties, maar dat zijn dan reacties van mensen die ook in dat veld bezig zijn; hen valt het op, maar kerkbladen die zeggen, wij moeten echt wat doen met onze verantwoordelijkheid, dat zijn er heel weinig. Als ik er zo over nadenk, dan zijn er maar heel weinig mensen die zelf vragen of het ook duurzaam kan. Heb je ook biologisch papier voor het boek?“

Hoe heeft jouw persoonlijke betrokkenheid bij duurzaamheid zich ontwikkeld?

“Ik denk dat het begon met de catechese opleiding. Je gaat toch op een nieuwe manier naar de dingen kijken en je wordt je bewust van je eigen rentmeesterschap. Toen ik uitgever werd en met de vrouwenbeweging in aanraking kwam, werd de armoedeproblematiek daar ontzettend aan de kaak gesteld. Dat was wel iets waar ik heel veel van geleerd heb. Het conciliair proces vond ik enorm inspirerend. Het ging hier over mensen die zichzelf christen noemen. Je hebt daar toch een hele grote verantwoordelijkheid in. Het rentmeesterschap is dat je zuinig moet zijn op deze aarde en alles wat je tot je beschikking heb. Ik vind de economie van het steeds maar meer iets waar we helemaal niets mee kunnen. Daarom is het ook zo jammer dat het conciliair proces gestopt is; het is wel een beetje een oude koe natuurlijk, maar daardoor is het nu ook helemaal niet actueel meer binnen de kerk. En we missen binnen de kerk toch wel mensen die visionair zijn. De kerk is met hele andere dingen bezig, die is bezig met te overleven en hoe houden wij de mensen binnen de kerk. Ik zit bij ons in de kerk in de commissie die het programma vorming en toerusting maakt. Ik wilde twee jaar geleden iets doen met de armoede, het was helemaal afgesproken, maar er was helemaal geen belangstelling voor.”

Denk je wel eens na over de vraag in hoeverre je eigen bijdrage ook een goede bijdrage is aan duurzame ontwikkeling en als dat niet zo is waarover ben je dan onzeker?

“Ik kan natuurlijk niet zeggen dat een uitgeverij het meest milieuvriendelijke bedrijf is dat er is; je hebt papier nodig, inkt, het kost gewoon energie. Als je alles op internet zou zetten, zou het al een heel ander verhaal zijn. Dan zou je al dat papier niet nodig hebben. Ik had zelf voor mijn vakantie een E-reader (digitaal boek, red.) gekocht en ik zag dat helemaal niet zitten. Maar wij gingen op de fiets op vakantie, dus ik kon niet zoveel boeken meenemen. Ik houd erg van lezen, dus ik dacht: ik ga het gewoon proberen. Ik moet zeggen, ik vond het geweldig. Maar ik weet niet of dat nou de toekomst is, want zo gauw ik thuis ben ga ik wel een boek lezen, een echt boek.”

Anne Pier van der Meulen is projectmedewerker van Landelijk bureau DISK.

Loopbaan in het kort
Dulynna van de Herik is geboren in Gaasterland, Friesland. Ze komt uit een middenstandsgezin. In Enschede heeft ze de hogere textielschool gevolgd. Na deze opleiding is ze werkzaam geweest als inkoopster bij Miss Etam. Zij heeft daarnaast een deeltijdopleiding tot catecheet afgerond aan de toenmalige hervormde kerk. In 1989 heeft haar echtgenoot Leen uitgeverij Narratio opgericht; in 1991 is ze officieel voor Narration gaan werken. Deze uitgeverij runt ze nu meer dan 20 jaar en ze wil dit tot aan haar pensioen blijven doen.

omhoog

Naar openingspagina Duurzaamheid: waar geef jij je talenten aan?

home