home

PROJECTEN

DUURZAAMHEID: WAAR GEEF JIJ JE TALENTEN AAN?

"Wat ik doe, is soms missionair"

Klik hier om onderstaande interview als Word-document te downloaden.

Taco Kingma: “Als je als bedrijf weet, dat de grondstoffen die jij nodig hebt, onder slechte arbeidsomstandigheden worden geproduceerd, dan moet je daar wat aan doen.”Door Anne Pier van der Meulen

Taco Kingma is project manager sustainable business bij FrieslandCampina in Amersfoort. “Eén van de grootste uitdagingen van deze eeuw is: hoe voorzien we 7 tot 9 miljard wereldburgers op een duurzame manier van voeding en brandstof. In onze visie speelt voeding met een hoge voedingswaarde daarin een cruciale rol. Melk en melkproducten horen daarbij. Vanuit die visie hebben we ons mvo-beleid ontwikkeld.”

Hoe ziet een gewone dag er voor jou uit?

“Wat ik veel doe is presentaties houden intern, maar ook voor klanten en leveranciers. Het is soms bijna missionair. Binnen de organisatie doe ik dit om mensen enthousiast te krijgen om mee te werken aan verduurzaming. Dat is meestal niet nodig; ik bedoel: er zijn ontzettend veel enthousiaste mensen hier die ik bijna niet bij kan houden, zo graag willen ze dingen veranderen. Maar er zijn ook afdelingen of mensen die je moet meekrijgen. Dus daar gaat best veel tijd in zitten.
Wat ik op een dag bijvoorbeeld verder doe? Morgen zit ik bij de mensen van de Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie over verpakkingen te praten. Gedurende 2011 willen wij al onze verpakkingen voorzien hebben van een FSC duurzaamheidlabel. We zitten niet in één keer op 100%, Appelsientje is als eerste overgegaan op FSC. In de loop van 2011 volgt de rest.
Wat wij hier verder doen is het invullen van het corporate beleid om het zo concreet mogelijk te maken. Daarvoor heb je een goede afstemming nodig. Als je in contact bent met derden, is afstemmen heel belangrijk, in die zin dat je zeker weet dat iedereen tegen iedereen hetzelfde zegt.”

omhoog

Zijn er ook meerdere managers op het gebied van duurzaamheid?

“Ja, die heten nog niet formeel duurzaamheidmanager, maar daar zijn we binnen het bedrijf nu wel mee bezig. Binnen iedere businessgroep is er wel iemand die je aan kunt wijzen die hier mee bezig is. Je zou misschien wat meer mensen moeten vrijmaken, maar goed, dat gaat komen.
Wij hebben in ons bedrijf vier businessgroepen, CPE dat betreft Europa. Verder hebben we CPI, dat is International. Dit betreft met name het Midden-Oosten, het Verre Oosten en Afrika. We hebben de businessgroep Kaas en Boter en ook nog Ingrediënts, die maken ingrediënten voor overige toepassingen. Lactose wordt daar bijvoorbeeld gemaakt, een drager voor veel medicijnen. Maar ook ingrediënten voor babyvoeding en voor likeur. Die businessgroepen zijn op verschillende niveaus bezig met verduurzamingprojecten, van putten slaan in Nigeria tot en met het goed vormgeven van verduurzaming richting klanten. Voor mij is het een fulltime job. Ik zit bij CPE Nederland.”

Wat heeft je bijzondere interesse?

Voor het navolgende gedeelte van het interview is gebruikgemaakt van een set van 48 kaartjes. Op ieder kaartje is een aspect van duurzame ontwikkeling vermeld. Omdat duurzame ontwikkeling drie dimensies kent (planet, people, profit), is de set kaartjes opgebouwd uit drie soorten kaartjes. Taco Kingma is gevraagd een selectie te maken.
Hij koos voor zes thema’s: armoedebestrijding, lichamelijke en geestelijke gezondheid, arbeidsomstandigheden, soortenrijkdom planten en dieren, aantrekkelijkheid en kwaliteit landschap en productie en consumptie duurzame energie.

omhoog

Waarom is armoede voor jou zo'n belangrijk begrip binnen de discussie over duurzaamheid?

“Omdat armoede voor mij staat voor onrecht en omdat ik vind, dat je als bedrijf de verantwoordelijkheid hebt om, waar het in je macht ligt, dingen te veranderen. Als je als bedrijf weet, dat de grondstoffen die jij nodig hebt voor jouw producten, onder slechte arbeidsomstandigheden worden geproduceerd, dan moet je daar wat aan doen; dat is dan een opdracht. Dat kun je niet van vandaag op morgen veranderen; het kan allemaal heel ingewikkeld zijn en het kost mogelijk ook geld, maar je bent wel verantwoordelijk als bedrijf, samen met je leveranciers. Uiteindelijk praat je over een gezamenlijke ketenverantwoordelijkheid. Dus moet je binnen de keten degenen die daar verantwoordelijk voor zijn, erop aanspreken; net zo goed als wij door onze klanten worden aangesproken. Bijvoorbeeld, waar halen jullie je cacao vandaan of waar halen jullie je sinaasappelen vandaan? Dat hoort ook zo.”

omhoog

Worden jullie ook aangesproken door je klanten?

“Je hebt klanten die dat doen, hoewel niet iedere klant daar evenveel mee bezig is. Maar je hebt vooral de maatschappelijke opinie geleid door ngo’s (non-gouvernementele organisaties). Zij zijn de opinieleaders. Dan praten we over organisaties als bijvoorbeeld het Wereld Natuur Fonds (WNF), Solidaridad, Oxfam Novib en, wat meer activistisch, GreenPeace. Op het gebied van de natuur zijn er wat meer activistische ngo’s; op het terrein van de mens wat minder. Als consument heb je niet de kennis van wat er in verschillende gebieden in de wereld gebeurt. Dat hoor je van ngo’s. Het WNF heeft zo zijn focusgebieden; terreinen waar de natuur acuut wordt bedreigd. Daar communiceren ze over. Hetzelfde geldt voor Solidaridad als het gaat om armoede en arbeidsomstandigheden. Zo is bijvoorbeeld fair trade ontstaan. Op die verhalen  baseren de consumenten hun mening, want ze kunnen niet zelf de wereld rondreizen om te kijken hoe het nou precies gesteld is met de bossen, de plantages en noem maar op. Ik vind het vrij logisch dat de maatschappelijke opinie op dit punt geleid wordt door de ngo’s.”

omhoog

Is zo’n ngo ook kritisch naar jullie als organisatie toe?

“Ik hoop het wel. Anders maken we geen stappen voorwaarts. Je hebt eigenlijk twee groepen ngo’s in Nederland. Je hebt de ngo’s die zich de laatste 10 tot 15 jaar gericht hebben op samenwerken met bedrijven om zo ketens te verduurzamen. En je hebt ngo’s die een veel meer activistische rol vervullen. Ik denk dat samenwerking het beste werkt. Maar ik zie ook bedrijven omgaan op het moment dat GreenPeace akelige filmpjes op YouTube zet over bijvoorbeeld de orang-oetang. Maar ik denk dat het op de lange termijn het meest effectief is als je samenwerking zoekt. Wij werken actief samen met bijvoorbeeld organisaties als WNF en Solidaridad. Wij hebben gezamenlijke projecten, als het gaat om duurzame verbouw van soja. Dit zijn hele concrete dingen. Hoe kun je nou samen dingen verbeteren? Dat vind ik een volwassen samenwerking; dat is het niet als ze ons publiekelijk aan een schandpaal nagelen. Maar als we het één op één doen, dan kun je echt samenwerken. Wij zijn open naar hen over wat we doen binnen onze keten, en zij dagen ons waar nodig uit. Als het nodig is, dan steunen ze ons ook. In 2009 heeft Solidaridad een advertentie geplaatst over hun aanpak van sojateelt en daarin stonden wij als Campina vermeld als het goede voorbeeld. Aan de ene kant willen wij bijdragen aan hun doelen, aan de andere kant dragen zij bij aan onze doelen door publiekelijk ons te steunen.”

omhoog

Ik vind het bijna harmonieus klinken. In de beeldvorming is het meer een clash tussen de verschillende partijen.

‘Er wordt soms zeker geclashed, denk alleen maar aan de Groene Sint campagne van vorig jaar of aan acties van Greenpeace of Wakker Dier. Er bestaat echter heel veel constructieve samenwerking tussen bedrijven en ngo’s. Zo werken wij al jaren samen met WNF, Solidaridad en Stichting Natuur & Milieu aan de verduurzaming van de sojaketen, onder andere binnen de Round Table on Responsible Soy (RTRS). De doelstelling is om in 2015 alle soja die gebruikt wordt op criteria te krijgen, die de RTRS opgesteld heeft; dit om onder andere ontbossing tegen te gaan.
Tussentijds hebben wij ervoor gekozen om samen met Solidaridad een aantal projecten op te zetten om op een duurzame manier soja te verbouwen, zowel in India als in Noord-Brazilië. Het gaat hierbij om kleine gezinsbedrijven. Op het moment dat de opbrengst bij boeren die maar één hectare grond hebben, omhoog gaat, gaat lineair daarmee het inkomen omhoog. Tegelijk gaat door de projecten van Solidaridad ook de kwaliteit van de soja omhoog. Boeren kunnen dus een hogere prijs vragen. Deze projecten lopen nu anderhalf jaar en wat we nu al zien, is dat gemiddeld de inkomenspositie met 30%, zo niet 35%, verbeterd is. En dat heeft ook een vlekwerking. Op het moment dat je de productiviteit per hectare verbetert, hoeven de boeren ook geen stukken natuur te gaan kappen om hun terrein uit te breiden. Dit zie je namelijk veel gebeuren in Derde Wereldlanden. Wanneer bijvoorbeeld bij de cacaoteelt de grond uitgeput raakt, dan kappen boeren een stuk bos om een nieuwe plantage te beginnen. Op het moment dat ze door middel van deelname aan projecten van UTZ CERTIFIED, waar wij met Chocomel ook mee samenwerken, leren omgaan met de grond en met kunstmest, dan hoef je niet iedere keer de natuur in om nieuwe landbouwgrond te winnen.”

omhoog

Kun je dan zeggen dat er bij FrieslandCampina een onderstroom leeft die een duurzame omgang met de aarde en met mensen voorstaat?

“Wij geloven dat het één van de grootste uitdagingen van deze eeuw is: hoe voorzien we 7 tot 9 miljard wereldburgers op een duurzame manier van voeding en brandstof. In onze visie speelt voeding met een hoge voedingswaarde daarin een cruciale rol. Melk en melkproducten horen daarbij. Vanuit die visie hebben we ons mvo-beleid ontwikkeld op vier pijlers. De eerste is ‘goede voeding’, daarin speelt aan de ene kant het toegankelijk maken van goede voeding, in ons geval zuivel, een rol bij de bestrijding van ondervoeding; daarnaast gaat het in ons deel van de wereld heel sterk over het bestrijden van obesitas. Als tweede pijler hebben we ‘duurzame waardeketens’, waarin alles in onze productieketen centraal staat; van energie- en waterbesparing tot het verduurzamen van verpakkingen en grondstofstromen als soja en cacao. De derde is de ‘ontwikkeling van zuivelproductie’ in Afrika en Azië, waar we door de ondersteuning van lokale melkproductie proberen lokale gemeenschappen te versterken. De vierde, en die pijler is de verantwoordelijkheid van de coöperatie, is het ‘verduurzamen van de veehouderij’. Hier staan reductie van broeikasgassen en verhogen van dierenwelzijn en diergezondheid centraal.
Als het gaat om onze houding ten aanzien van duurzaamheid, zeggen wij altijd: ‘Het zit in onze natuur.’ Wij hebben in principe een traditie van 130 jaar duurzaamheid. Want een boerenbedrijf dat van generatie op generatie gaat, is in principe een duurzaam bedrijf. Want boeren in het land gaan al jaren goed om met hun dieren; er zijn ook uitzonderingen, maar de relatie boer-koe is goed; je zag het ook bij de ruiming van geiten, hoe dit boeren aan het hart ging. Niet alleen vanwege het inkomen, maar ook vanwege de relatie met de dieren die ze hebben. En de zorgvuldigheid waarmee ze al vele jaren met hun land en het omringende water omgaan. Omdat die boerderij in een volgende generatie ook een goede boerderij moet zijn. Duurzaamheid zit ons in de genen. Aan de ene kant vanwege de coöperatieve traditie en aan de andere kant ook vanwege het ‘natuurlijke’ in de producten. Gezondheid is toch ook één van de pijlers van duurzaamheid. Het is voor ons niet een keuze uit noodzaak, maar een innerlijke drive.”

Hoe verhoudt dit verhaal zich tot het binnenhouden van koeien in stallen in plaats van ze naar buiten te laten gaan en het feit dat er in die stallen lang niet altijd genoeg ruimte is?

“Wij weten dat zo'n 85% van onze koeien ’s zomers buiten staan. De zichtbaarheid is soms wat minder. Vroeger liepen er 10 koeien per boer buiten, nu lopen er 60 koeien per boer buiten; omdat er minder boeren zijn en het land minder versnipperd is, grazen ze perceel per perceel. Daardoor lijkt het minder.”

omhoog

De koeien lopen natuurlijk wel met zijn allen bij elkaar, per perceel is het wel een stuk drukker.

Taco Kingma: “Dit is de onverloste wereld, waar het je opdracht als mens is om als evenbeeld van God er voor de ander te zijn, dichtbij en ver weg.”“Ja, maar de randvoorwaarden die wij aan het weidemelkprogramma stellen, zijn dezelfde randvoorwaarden die bijvoorbeeld ook in de biologische veehouderij worden gesteld. Het gaat dan over 120 dagen per jaar en 6 uur per dag. De koeien gaan ongeveer in mei naar buiten en ze worden rond oktober weer binnengehaald.
Je moet verder ook weten onder welke omstandigheden koeien zich het beste voelen, daar is nu meer kennis over dan 100 jaar geleden. Daar houden wij ons ook mee bezig. Als je overigens praat over ruimte, dan praat je ook over investeringen die van een boer gevraagd worden. Ga maar eens investeren in een grotere stal met ligbedden etcetera. En wat als je als boer onder de armoedegrens leeft, omdat de melkprijs veel te laag is? De omstandigheden moeten er wel naar zijn.”

omhoog

Wat vind jij ervan dat de beeldvorming ten aanzien van boeren soms kritisch is?

“In de wereld ligt het altijd genuanceerd. Maar soms is zwart-wit beeldvorming wel nodig om dingen aan de orde te stellen. Maar het is niet altijd een weergave van de werkelijkheid. Als je kijkt naar de armoede in Nederland is het eigenlijk onverteerbaar, dat in een land dat in de top tien van de welvaart staat, dat dan 10% van de mensen onder de armoedegrens leeft. Dat zijn onder andere bijstandsmoeders, werklozen en chronisch zieken. Als de melkprijs laag is, zakken ook veel boeren onder die grens. Ik denk dat als je op zoek bent naar armoede, dan zul je jezelf in die groepen moeten verdiepen. Kijk, wij zijn in Nederland gewend dat in de supermarkt een liter melk minder kost dan een liter water en dat zegt eigenlijk al genoeg. Het vermogen van boeren zit in de grond, in hun boerderij en in hun vee en dat is niet geld dat je kunt gebruiken om brood te kopen”.

omhoog

Jouw keuze voor de aantrekkelijkheid en kwaliteit van het landschap hebben wij nog niet besproken. Welke gedachte zit hierachter?

“Het in stand houden van het Nederlands cultuurlandschap is één van de drijfveren van onze coöperatie. Wij hebben destijds vanuit Friesland Foods de stichting Weidegang opgericht  en daarin werken wij met de Dierenbescherming, maar ook met Natuurmonumenten samen. Een typisch kenmerk van het Nederlandse cultuurlandschap is het weidelandschap, waar koeien rondlopen, waar weidevogels zijn et cetera. Dat willen we graag in stand houden. Temeer, als je bedenkt dat de boeren van FrieslandCampina iets meer dan de helft van de Nederlandse landbouwgronden beheren of in eigendom hebben.”

omhoog

Wat vind je in dit verband van het plan van het kabinet om niet meer vast te houden aan de ecologische hoofdstructuur?

“Dit kabinet, dit is overigens mijn privémening, straalt nu niet direct ambities uit op het gebied van natuur en duurzaamheid. In zoverre dat ik vind dat de overheid op een aantal duurzaamheidterreinen zijn keutel intrekt en duidelijk breekt met voorgaand beleid. Op het moment dat je zegt, ik heb het plan gemaakt om die hoofdstructuur te maken, moet je zorgen dat die hoofdstructuur er komt. Zulke radicale wijzigingen zijn onzorgvuldig naar burgers, boeren en natuurorganisaties.”

omhoog

Waar ligt jouw persoonlijke motivatie om met verduurzaming aan de slag te zijn?

“Er komen bij mij twee dingen naar boven. De eerste is dat wij als mensheid in een heel rap tempo roofbouw plegen op een prachtige planeet. De tweede is het enorme onrecht in deze wereld. Dit is de onverloste wereld, waar het je opdracht als mens is om als evenbeeld van God er voor de ander te zijn, dichtbij en ver weg. Die verantwoordelijkheid kun je niet ontlopen, omdat het toevallig even niet uitkomt.
Dat is soms heel klein, maar als veel mensen iets kleins doen, dan combineren ze het tot iets groots. Als je kijkt naar de christelijke traditie, dan komt daaruit naar voren dat het je opdracht is om beeld van God te zijn en om leefbaarheid te creëren voor elkaar.”

Anne Pier van der Meulen, projectmedewerker DISK

Loopbaan in het kort

Taco Kingma heeft economie gestuurd in Rotterdam. Hij is gespecialiseerd in de bedrijfseconomie met specialisatie marketing en is afgestudeerd in de staatkundige economie. Kingma heeft zowel in Nederland als in Duitsland marketingfuncties bekleed, van productmanager tot marketingmanager en national account manager. Hij heeft ook kennisafdelingen geleid op het gebied van marktonderzoek, trade marketing en media. Zijn huidige functie is projectmanager sustainable business bij FrieslandCampina in Amersfoort. In deze functie is hij verantwoordelijk voor het aanjagen van mvo/duurzaamheidsinitiatieven bij FrielandCampina Benelux. Hij werkt hierbij intenstief met verschillende disciplines samen, met name marketing, verkoop en inkoop.
Taco Kingma is gehuwd en heeft drie kinderen in de tienerleeftijd.

omhoog

Naar openingspagina Duurzaamheid: waar geef jij je talenten aan?

home