home

PROJECTEN

ARBEIDSPASTORAAT, KERK EN LANDBOUW

Biologische fruitteelt aan de grens

Door Anne Pier van der Meulen

Wie op ’t Gelders Eiland een appelboom geadopteerd heeft, mag komen plukken.Inleiding
Gezamenlijk plukfeest
Lichtelijk cynisch
Biologisch dynamische landbouw niet rendabel
Verbouw gemanipuleerde producten bedreigend
Fruitteelt in een dal

Inleiding

In 1987 zijn Harmen en Carla Peters begonnen met hun fruitteeltbedrijf. Na enkele jaren op geïntegreerde wijze geteeld te hebben besloten ze biologisch te gaan telen. Tussen de drukke bedrijven door vertellen ze over hoe ze te werk gaan en wat ze aan moeilijkheden tegenkomen.

Bij Lobith stroomt de Rijn ons land in. Wij hebben het geleerd bij de aardrijkskundelessen.  Datzelfde Lobith heeft zicht op een prachtig gelegen heuvelrug, die opdoemt in het verder vlakke landschap. Hier begint Montferland, dat zowel in Duitsland als Nederland ligt.
Net buiten het dorp Lobith, met zicht op het Duitse deel van Montferland ligt ’t Gelders Eiland, een biologisch fruitteeltbedrijf. Het ligt aan de rechte, vlakke weg naar Duitsland, drie kilometer verderop. 
’t Gelders Eiland heeft een  ruim gesorteerde boerderijwinkel, die vergeleken kan worden met een natuurvoedingswinkel. Er is biologisch fruit, maar ook kaas, vlees en verzorgingsproducten zijn biologisch te verkrijgen. De winkel heeft voortdurend klanten, uit het dorp, uit Duitsland,en er zijn ook vaste klanten uit Ede en Wageningen. Ze hebben er dus wat voor over. “Een biologische consument is een standvastige consument”, zegt fruitteler Harmen Peters.

omhoog

Gezamenlijk plukfeest

Het is druk in de winkel, het domein van Carla Peters, maar het is ook druk op het bedrijf. Zo in het voorjaar is er weinig tijd voor een interview. Er moet nog snel even een lading appels en peren klaargezet worden voor een Duitse distributeur. Het humeur van de fruitteler lijdt er evenwel helemaal niet onder. Hij is gewend aan drukte en mensen om zich heen. Peters is spraakzaam, goedgemutst, maar vooral ook bezig. Het romantische idee dat het leven op de boerderij rustig en kalm is, behoort tot het verleden. Het gonst er van de activiteiten. Boeren moeten hard werken en vaak nevenactiviteiten organiseren om het bedrijf rendabel te houden.
’t  Gelders Eiland doet dat bijvoorbeeld, doordat ze de mogelijkheid biedt om een fruitboom te adopteren. Je naam komt dan op een bordje aan de boom te hangen en in het oogstseizoen zijn de appelen voor de adoptant. Op 25 september is er een gezamenlijk plukfeest. Iedereen die een boom geadopteerd heeft, mag dan komen plukken; kinderen worden op de pluktrein rondgereden. Op het veld achter de nieuwe loods staan de geadopteerde fruitbomen. Zij hangen vol met naambordjes. Een boom adopteren is vooral in bij grootouders met kleinkinderen.

omhoog

Lichtelijk cynisch

Fruitteler Harmen Peters: Een biologische consument is een standvastige consument".Harmen en Carla Peters zijn biologische fruittelers van het eerste uur. In 1990 zijn zij geheel overgestapt op de biologische fruitteelt. In dat jaar waren er nog maar vijf andere biologische fruittelers in Nederland. De keuze voor biologische fruitteelt wekte interesse bij anderen, maar riep ook hilariteit op. Zo kwam in de beginfase van het biologisch bedrijf een bus vol met fruittelers op bezoek. De telers waren geïnteresseerd, maar ook lichtelijk cynisch. Er werd gegniffeld, want de paden in het veld lagen er niet zo recht bij en het oogde allemaal niet zo netjes. Harmen Peters heeft zich er niet door van de wijs laten brengen: “Je wilt duurzaam en dan wil je ook het beste. Ik was juist trots op mijn nieuwe bedrijf.”
Het biologische aspect van de fruitteelt zit hem onder meer in het niet spuiten met chemische of synthetische bestrijdingsmiddelen en het niet gebruiken van kunstmest. Onkruid wordt met de hand weggehaald in plaats van met de spuit.  Dit is arbeidsintensief en dat maakt dat een biologische appel of peer duurder is dan uit de reguliere fruitteelt. Toch rijdt er een tractor rond met een tank en bijbehorende dampen. Wordt er dan toch gespoten? “Alleen met natuurlijke middelen. Dat is onder meer zwavel. Dit  gebruiken wij om schimmels tegen te gaan. De zwavel omgeeft de schimmel, zodat hij zich niet verder kan uitbreiden”, verduidelijkt Peters.

omhoog

Biologisch dynamische landbouw niet rendabel

Harmen Peters komt uit de wereld van de akkerbouw. De boerderij waar zijn ouders op werkten ligt even verderop. De familie Peters verbouwde bieten, aardappelen, graan en had wat vleesvee. Harmen zelf ging niet meteen als boer verder; hij werkte onder andere als automonteur. Toen zijn broer die wel op de boerderij was blijven werken, een hersenbloeding kreeg, nam hij zijn werk over. Na de genezing van zijn broer pachtte Harmen een stuk grond van zijn vader en kocht dat vervolgens. Hij ging liever in het fruit, dan in de akkerbouw:  “Ik heb meer band met dit product. Met fruit ben je meer bezig; ik doe dit liever dan voortdurend op de tractor zitten”.
De stap naar biologische fruitteelt was een geleidelijke. Een buurman die een biologisch bedrijf had, werkte stimulerend, alsook een artikel uit het blad Jonas, waarin stond dat biologische landbouw de toekomst had. Van geïntegreerde landbouw ging het bij Peters naar biologisch dynamische landbouw. Het dynamische aspect is overigens nu verleden tijd. De eisen lagen te hoog en het belemmerde de productie. Moeilijkheid was onder meer dat in de grond van Lobith weinig organische stof zit vanwege de vroegere akkerbouw.  Voor Peters is dit spijtig, “want als je het duurzaam doet, dan wil je het ook helemaal. Maar het moet wel rendabel zijn.”

omhoog

Verbouw gemanipuleerde producten bedreigend

Het bedrijf heeft een nieuwe loods met de ruime koelcellen. De koeling van peren gebeurt rond het vriespunt, die van appelen 1 à 2 graden boven nul. In de koelcellen liggen stapels kalkzakken die de CO2-uitstoot opnemen. De loods oogt professioneel, er is duidelijk geïnvesteerd. Intussen rijdt Peters op een heftruck wat fruit de koelcellen binnen. Er moet wel gewerkt worden.
Wat zijn de vraagstukken waar de biologische landbouw en fruitteelt momenteel mee van doen hebben? Peters: “Het is spannend wat er gaat gebeuren met de ontwikkelingen rondom gentechnologie. Als het bijvoorbeeld zo is dat een boer in de buurt genetisch gemanipuleerde producten verbouwt en de zaden komen terecht op mijn land, dan heeft dit gevolgen voor mijn eigen teelt.”  Peters wijst naar het land van zijn buurman en naar zijn eigen velden. “Het zou kunnen betekenen dat ik mijn licentie verlies als biologische teler. In het ergste geval zal een biologische boer uitgekocht moeten worden. Hier zijn afspraken over gemaakt door de producenten van genproducten met de gangbare en biologische sector.”

omhoog

Fruitteelt in een dal

De biologische fruitteelt zit momenteel in een dal. “De markt is stilgevallen. Het heeft ermee te maken dat een groot deel van de export is weggevallen. Duitsland is zelfvoorzienend. Ook in Engeland blijft de markt veelal binnenlands”, aldus Peters. Overigens vindt Peters dat de verspreiding van biologisch fruit in eigen regio gebeurt, een hele goede zaak. “Wij proberen ook zo veel mogelijk regionaal te werken, vanuit het idee dat het platteland de naburige stad kan voorzien. Een deel van ons fruit gaat naar de regio via distributeur Distreco. Een deel gaat naar Duitsland, een ander deel gaat het hele land in. En zo’n 30% gaat naar Albert Heijn.”
Als de markt nu is stilgevallen, hoe ziet Peters dan de toekomst voor de biologische teelt? Wordt dit niet heel lastig? Peters is hierover positief gestemd: “Het is de toekomst, het kan niet anders. Bedrijven die de touwtjes in handen hebben en het geld verdienen zoals Unilever en BASF hebben allemaal een ecologische poot. De crisistijd geeft dan ook een impuls aan duurzaamheid.”

Anne Pier van der Meulen is freelance medewerker van Landelijk bureau DISK.
Voor meer informatie: www.gelderseiland.com.

De handreiking Landbouw, voedsel en duurzaamheid verschijnt als een themanummer van Ondersteboven (2010-3) en is voor € 2,50 (exclusief verzendkosten) te bestellen bij: landelijk bureau DISK, Luijbenstraat 17, 5211 BR ’s-Hertogenbosch; 073-6128201; info@disk-arbeidspastoraat.nl

Terug naar openingspagina arbeidspastoraat, kerken en landbouw

home