home

PROJECTEN

ARBEIDSPASTORAAT, KERK EN LANDBOUW

Luister toch naar mijn verhaal

foto: Jan van IJkenInleiding
Opdracht vanuit de kerk
Luisteren en vertalen
Lerende organisatie

Inleiding

Het is belangrijk dat mensen zich in tijden van crisis gesteund voelen door de kerk. Een hart onder de riem voor boeren wiens bedrijf geruimd is tijdens de vogelpest kan een wereld van verschil maken in de verwerking van ervaringen. Vanuit haar werk bij de Dienst Kerk en Samenleving in het bisdom Roermond is Alice Frijns-Stassen als pastoraal adviseur verbonden aan de Limburgse Land- en Tuinbouwbond. Zij zorgt voor een goede samenwerking tussen de kerk en de Limburgse samenleving.

Alice Frijns-Stassenis stafmedewerker Dienst Kerk en Samenleving in het bisdom Roermond. OndersteBOVEN / Raderwerk, 17(2003)3

"Tijdens de MKZ crisis heb ik me behoorlijk alleen gevoeld! We mochten nergens naar toe, geen visite ontvangen, niks. Hoor ik ook nog dat de pastoor preekt over de nadelen van de intensieve veehouderij! Nou die beschuldigende vinger vanuit de kerk, daar zaten we echt niet op te wachten. Hij had beter kunnen vragen hoe het met ons ging."
Tijdens het gesprek met een aantal boerinnen wordt mij steeds duidelijker dat deze vrouwen iets van de kerk verwachten. Op mijn vraag wat die pastoor dan wel had moeten doen, is het antwoord verbluffend eenvoudig. "In onze kerk werd tijdens de voorbeden voor onze gezinnen gebeden" zei een van de dames. "Toen ik het hoorde, raakte het mij zo diep dat ik tranen met tuiten heb gehuild." Anderen vertellen dat in het parochieblad een positief stukje stond en enkelen hadden zelfs vanuit het kerkbestuur een brief of bloemen gekregen. Deze eenvoudige gebaren waren genoeg om de nabijheid vanuit de kerk te laten voelen.

omhoog

Opdracht vanuit de kerk

Wanneer je regelmatig bovenstaande verhalen uit de praktijk hoort, heb je de neiging om meteen met allerlei acties te beginnen. Hier iets doen, daar iets regelen, zelf er op af gaan, maar je vervalt dan gauw in het van boven af organiseren van "leuke dingen voor de mensen". Teleurstelling bij te geringe belangstelling ligt om de hoek. Vanuit mijn werk bij de Dienst Kerk en Samenleving in het bisdom Roermond ben ik als pastoraal adviseur verbonden aan de Limburgse Land- en Tuinbouwbond (LLTB). De LLTB is een standsorganisatie waarbij belangenbehartiging en dienstverlening berusten op een christelijke (evangelische) visie op mens en samenleving. Mijn opdracht is een goede samenwerking op te bouwen tussen de kerk en de Limburgse samenleving, in dit geval de LLTB. Op deze manier vertegenwoordig ik de kerk in de samenleving en omgekeerd kan ik de ervaringen van de samenleving inbrengen in de kerk. Concreet betekent dit dat ik samen met de organisatie de praktijkverhalen vertaal in beleid. En wel via twee sporen. Enerzijds vanuit de kerk naar de organisatie, anderzijds vanuit de organisatie naar de kerk toe.

omhoog

Luisteren en vertalen

Enkele keren per week zit ik met boeren, tuinders, bestuurders en medewerkers van de LLTB rond de tafel. Hier hoor ik de verhalen en raak ik betrokken bij hun voor- en tegenspoed. Doelbewust heb ik er voor gekozen om allereerst te luisteren naar wat er leeft en probeer ik me in te leven. Dat vergt veel tijd en geduld. Vaak moet je de diepere vragen 'te voorschijn luisteren'. De boerenstand loopt niet te koop met de problemen. Vervolgens probeer ik die alledaagse verhalen te duiden en de diepere grond erachter bespreekbaar te maken. Niet bedreigend of op een manier dat mensen zich voorwerp van hulpverlening voelen, maar begrijpend en aanmoedigend om verder te vertellen. Dat kan alleen maar gebeuren in een sfeer van gelijkwaardigheid, vertrouwen en respect. Als gesprekspartner mag ik meedenken, initiëren en enthousiasmeren.
Hier volgt een voorbeeld om aan te geven hoe ik betrokken raak bij de verhalen van mensen en hoe ik deze vervolgens verbind met mijn werk en opdracht binnen de organisatie.
Een pluimveehoudster vertelt. Het bedrijf van haar en haar man is in verband met de vogelpest geruimd. Lege stallen, geen geluid op het erf, financiële onzekerheid. Naar de buitenwereld toe houden ze zich groot, binnenskamers knaagt het. Hij is futloos, heeft nergens zin in, zij wil actie, iets ondernemen, een dagje uit met haar gezin. Door mijn positie heb ik haar verhaal kunnen inbrengen in een commissie binnen de LLTB, die de middelen heeft om iets te organiseren. Samen met enkele andere vrouwen organiseert zij nu uitstapjes.
Het mag duidelijk zijn dat niet ik, maar de organisatie zélf de hand aan de ploeg slaat en activiteiten ontplooit. Leden kunnen namelijk heel goed zelf verantwoordelijkheid nemen voor de kwaliteit van hun leven. Bovendien werkt het drempelverlagend wanneer je je aansluit bij de vertrouwde eigen organisatie. Uiteindelijk gaat het erom dat de organisatie haar evangelisch geïnspireerde opdracht waarmaakt en naast de economische belangenbehartiging ook aandacht heeft voor het sociaal en emotioneel welzijn van boeren en tuinders en hun gezinnen. Als dat goed lukt, wordt daar aan de basis iets tastbaar van Gods bevrijdende zorg voor mensen zoals we die hebben leren kennen in Jezus Christus.

omhoog

Lerende organisatie

Wil de kerk haar dubbele functie van het geven van troost in tijden van crisis en tegenslag (comfort) en het stellen van kritische en uitdagende vragen (challenge) goed kunnen vervullen, is het tweede spoor zeker nodig. Zowel incidenteel als structureel kan de kerkelijke organisatie leren van de ervaringen en verhalen aan de basis. Ik geef een voorbeeld ter illustratie.
Het project 'Boeren- en tuinders en kerkmensen. Gesprekken rond de keukentafel' is structureel gericht. Vier keer per jaar nodigen we pastores uit voor een bezichtiging van een boeren- of tuindersbedrijf. Na de rondgang horen we rond de keukentafel van het boerenechtpaar uit de eerste hand over hun problematiek, wensen en verlangens. In deze setting is het ook goed mogelijk uitdagende vragen te stellen. Vaak zijn het de boeren en tuinders zélf die de kritische zaken rond milieu en intensieve landbouw ter sprake brengen. Daarna spreken we met de pastores over enkele theologische standpunten rond de scheppingstheologie. Door deze ontmoetingen regelmatig te herhalen, bereiken we dat pastores meer inzicht krijgen in de landbouwproblematiek. En dat is uitermate belangrijk willen we samen, kerken en landbouw, in gesprek blijven over mensen, dieren en planten in relatie met ons geloof in God en onze zorg voor de schepping.
Zo lang de boeren en tuinders, mannen en vrouwen, ons deel laten uitmaken van hun verlangens en levens en zo lang het lukt de gesprekken over en weer gaande te houden, mogen we als kerk Gods bevrijdende boodschap verkondigen. Het is een voorrecht op die manier mee te werken aan een kerk die werk maakt van haar dienst aan mensen in nood. Samen met de betrokkenen die nood wegnemen en samen werken aan het oplossen van de maatschappelijke problemen die de nood veroorzaken, is een mooie maar ook lange weg.

omhoog

Terug naar openingspagina arbeidspastoraat, kerken en landbouw

home