home

PROJECTEN

ARBEIDSPASTORAAT, KERK EN LANDBOUW

EHBO ofwel pastoraat bij (agrarische) rampen

Richard de Keyzer, arbeidspastor. maart 2003

Wat is een ramp?
Fases en doelgroepen
Eerste fase: uitbreken van de ramp
Tweede fase: het bedrijf wordt geruimd
Derde fase: het bedrijf ligt stil
Vierde fase: het bedrijf start weer op
Vijfde fase: een jaar later
Verder lezen

Dit is een eerste opzet. De werkwijze is nog niet af. Wilt u reageren of aanvullen, heel graag. email: idog.rdk@hetnet.nl
Bijvoorbeeld over hoe de fases van rouwverwerking erin geschreven moeten worden.

Wat is een ramp?

Onder ramp versta ik in dit geval een ramp in de agrarische sector. Ik denk hierbij aan twee grote rampsoorten:

  • Een ziekte die het dier in gevaar brengt. Voorbeelden hierbij zijn varkenspest, mkz, bse, vogelpest. De dierziekte hoeft niet altijd besmettelijk te zijn voor mensen.
  • Een besmetting die de voedselveiligheid in gevaar brengt. U kunt hierbij denken aan dioxine in veevoer, mpa. De besmetting hoeft niet altijd fataal te zijn voor de dieren.

We spreken over een ramp als meerdere bedrijven in een afgebakende omgeving te maken krijgen met hetzelfde probleem. Een kenmerk van een ramp is ook je je er niet tegen kunt verzekeren.

Fases en doelgroepen

In de periode van de ramp zijn verschillende fases te onderscheiden, die ieder vragen om een eigen pastorale aanpak. Hieronder wil ik de verschillende fases langslopen. Per fase richt ik mij steeds op drie doelgroepen. In eerste instantie is dat de groep direct betrokkenen: de boer, boerin en hun kinderen. Met de tweede groep bedoel ik de andere organisaties die met de ramp te maken hebben. U kunt hierbij denken aan de landbouworganisaties, het maatschappelijk werk, de burgerlijke overheid en de andere kerken. Onder de laatste groep vat ik de eigen achterban: de parochianen en gemeenteleden.

Eerste fase: uitbreken van de ramp

In het gebied is de ziekte of besmetting geconstateerd. Vanuit het overheid is men doende om de besmetting of ziekte in kaart te brengen en te zoeken naar oplossingen. Een getroffen bedrijfstak zal op slot komen zitten. Er gelden strenge vervoersregels en boeren/boerinnen mogen wellicht ook zelf niet van hun bedrijf af.

  • direct betrokkenen. Onzekerheid, hectiek, veel tegenstrijdige berichten. Angst, ongeloof, wij toch niet.
    Pastor: In veel gevallen zal toegang tot het bedrijf onmogelijk zijn, vanwege besmettingsgevaar. Maar er is grote behoefte aan een uitlaatklep, het verhaal kwijt kunnen.
    pastoraat: Andere vormen van contact zoals telefoneren, emailen. Overigens kan een pastor ook een ontheffing aanvragen voor huisbezoeken in verband met trauma-begeleiding. Dit moet kunnen via GHOR, onderdeel van de GGD. Doe betrokkenen het advies aan de hand om ervaringen en gevoelens vast te leggen in de vorm van een dagboek, dagelijkse video, website.
  • andere organisaties. Deze organisaties zijn veelal bezig om hun begeleiding op poten te zetten. Al dan niet aan de hand van draaiboeken (gemeente, maatschappelijk werk)
    pastor: zoek contact met deze organisaties. Meld aan hen dat de kerk een rol kan spelen in persoonlijke begeleiding.
    pastoraat:
    achterban
    pastor:
    pastoraat aan de achterban:Organiseren van kerkdiensten waarin gebeden wordt voor de mensen en dieren. (een dominee is met een weblog: internet-dagboek begonnen www.eo.nl onderdeel predikanten). Eerdere ervaringen (varkenspest, mkz) werken lang door. Heb daar oog/oor voor.
    pastoraat door de achterban: Telefoneren, kaartje sturen. Bespreek wie woordvoerd(st)er is naar de pers.

Tweede fase: het bedrijf wordt geruimd

De ziekte of de besmetting wordt bestreden door het (al dan niet preventief) ruimen van bedrijven. Het bedrijf wordt op dat moment volledig overgenomen door de Algemene Inspectie Dienst (A.I.D.) en de Rijksdienst voor Vee en Vlees (R.V.V.). De boer en boerin zijn als het ware vreemden op hun eigen bedrijf.

  • direct betrokkenen
    De boer en boerin moeten afscheid nemen van levend vee, van beesten waar ze soms zeer aan gehecht zijn, van hun levenswerk. Ook al worden zeer veel dieren gehouden voor de slacht, dat wil nog niet zeggen dat er geen band is met de dieren. En het doden van (gezonde) dieren vanwege de ramp heeft een heel andere impact. Voor de buitenwereld en voor henzelf is dit moment cruciaal. pastor: Als er één moment is waaraan de pastor aandacht aan zou moeten besteden dan is het dit moment wel. Heb ook oog voor de kinderen op het bedrijf. Wat gaat er in die kleine hoofdjes om? Hoe reageren zij?
    pastoraat:
  • andere organisaties (denk in verband met kinderen ook aan de basisscholen. In de MKZ-periode hebben die een belangrijke rol gespeeld bij de verwerking)
    pastor:
    pastoraat:
  • achterban
    pastor:
    pastoraat aan achterban: Bij ons in de kerk is er een rouwgroep die aandacht heeft voor mensen die een dierbare verloren hebben. Na een uitvaart komt er een kruisje met naam te hangen achter op het bord in de kerk. Dat kruisje blijft er ter nagedachtenis een jaar hangen. Dan wordt het kruisje na een viering overhandigd aan de familie. Vergelijking hier: Nodig boer/in uit. Maak een gedachtenis-tegel(klei)/collage met bedrijfsnaam/boer/boerin/dieren en hang die achterin de kerk...

Derde fase: het bedrijf ligt stil

Leegte. Je mag niet in je eigen stallen komen.

  • direct betrokkenen (willen iets om handen hebben. Financiële vraag)
    pastor
    pastoraat
  • andere organisaties. Financiële hulp voor agrariërs. Gemeente kan wijzen op bbz die vooraf gaat aan voorliggende voorzieningen (ik zeg dit niet goed). Zie website werkgroep landbouw en armoede: www.wla.reageert.nl
    pastor:
    pastoraat:
  • achterban
    pastor:
    pastoraat aan de achterban: Gesprekken op gang brengen over producenten - consumenten, over ethiek en landbouw
    pastoraat door de achterban: Ga op bezoek. Organiseer bijeenkomsten.

Vierde fase: het bedrijf start weer op

"we gooien de kop ervoor" is een veel gehoorde opmerking na de MKZ-crisis. Boeren en boerinnen willen niets liever dan in volle overgave weer hard aan de slag. Zo'n fase van weer opstarten van een bedrijf gaat niet zonder problemen. Er is veel uitval onder de nieuwe dieren. Wellicht vindt in deze fase ook de afwikkeling van de (financiële) schade plaats.

  • direct betrokkenen
    pastor
    pastoraat
  • andere organisaties
    pastor:
    pastoraat:
  • achterban
    pastor:
    pastoraat door de achterban: Stuur een felicitatiekaartje.

Vijfde fase: een jaar later

Alles lijkt weer zijn gang te gaan. Alles lijkt weer bij het oude. Verwerking van de ervaringen.

  • direct betrokkenen
    pastor
    pastoraat
  • andere organisaties (reconstructie)
    pastor:
    pastoraat: kerkelijke visie ontwikkelen/uitdragen over inrichting buitengebied
  • achterban
    pastor:
    pastoraat door achterban: Organiseer een herdenkingsmoment (dienst/viering, monument, gedachtenisteken). Vervolg vervolg van wat in fase 2 (gedachtenis-tegel) is begonnen.

Verder lezen

  • ds. O.J. Ruff, De rol van de kerk bij een ramp. Uitgave: Kerkinactie, Utrecht november 2002. Bestellen via (www.kerkinactie.nl)
  • rouwverwerking
  • Veerkracht,
  • Rinske de Jong (e.a.), Boerenkringen in beweging. Handreikingen om de kloof tussen agrariërs en hulpverlening te verkleinen. Uitgave: Roodbont, Zutphen mei 2000. ISBN:90-7580-28-9.

Terug naar openingspagina arbeidspastoraat, kerken en landbouw

home