home

PROJECTEN

ARBEIDSPASTORAAT, KERK EN LANDBOUW

Werkmateriaal

Betrokken bij landbouw - het gesprek begint
Verkenningen en gespreksvragen
Kerk als schuilplaats

Betrokken bij landbouw - het gesprek begint
Hub Crijns

Jaap van de Sar is al enkele jaren bezig om het gesprek over landbouw in kerken aan te moedigen, eerst bij Kerk en Wereld en nu bij Oikos. In de 'Handreiking voor Liturgie en Gesprek bij het thema 'Werken aan voedsel'' van 2002 hebben we graag gebruik gemaakt van zijn expertise door zijn werkstuk 'Kerkelijk denken over veranderingen in de landbouw' op te nemen. Inmiddels heeft Van de Sar gewerkt aan een gespreksboekje, dat onlangs is verschenen bij Kerkinactie van de Samen-op-Weg kerken.

Verkenningen en gespreksvragen

Het boekje reikt een aantal verkenningen aan op verschillende terreinen van de landbouw. Niet zwaar gedocumenteerd, niet uitbundig beschreven, maar signalerend beknopt. In elke verkenning staat één facet centraal. Dat facet leidt de bespreking van dit thema in en de deelnemers aan zo'n gesprek worden telkens uitgedaagd zich daarmee te verhouden, hun eigen ervaringen in te brengen, en andere meningen ernaast te leggen. Want landbouw is een ingewikkelde wereld en je kan daar niet zomaar één mening over geven. Elke tekst stelt wel een waarde centraal, die we vanuit het christelijk geloof ontwikkeld hebben.
In het hoofdstuk 'Zorg over een goede boterham' komt aan bod dat het werk van boeren en tuinders een redelijke beloning verdient, hetgeen zich vertaalt naar de prijzen van hun producten. In de tekst 'Natuur, milieu en landbouw' staat zorgen centraal: het voorzorg principe, het onderhouden van het landschap, en het nazorgprincipe. Het hoofdstuk 'Landbouw en ontwikkelingssamenwerking' brengt de relaties tussen Nederland, Europese Unie en de wereld in beeld, met een nadruk op de arme landen en de boeren daar. In de tekst wordt een pleidooi voor vrije handel en het wegnemen van de beschermende tariefmuren gehouden. In de tekst 'Voedselzekerheid' komt de verhouding tussen capaciteit van de landbouw en groeiende (wereld)bevolking aan bod. Hoe verdeel je rechtvaardig goederen en producten en kansen voor de toekomst? Natuurlijk is de rol van de consument van belang. De kassabon is de participatie of het stembiljet in de kringloop van de voedselketen. Het hoofdstuk 'De consument: begin of einde van het verhaal?' brengt deze participatie in beeld.
Biotechnologie is een veelbesproken term als het om de landbouwsector gaat. Hoe gaan we om met het milieu en hoe beïnvloeden we de gewassen, dieren en grond? Het hoofdstuk 'Biotechnologie en landbouw: wat moeten we ermee?' stelt deze vragen aan de orde. Zijn we een onderdeel van de schepping of gaan we zelf voor God spelen? Veel vragen dus en de twee laatste hoofdstukken van het boekje geven een handreiking hoe het boekje te gebruiken. De tekst 'Landbouwvragen en ons geloof' brengt de relatie met geloof en onze gelovige traditie in beeld. Het hoofdstuk 'Hoe kunt u deze brochure gebruiken?' reikt vooral veel gespreksvragen aan.
Het boekje eindigt met vijf bijlagen, waarin informatie wordt gegeven over inkomensontwikkeling van agrariërs, prijsdaling van gebruiksgoederen, bestedingen, consumptie van vlees en voedselveiligheid en voedselhulp. Natuurlijk staan in het boekje allerlei verwijzingen naar literatuur en websites.
Een handzaam en praktisch bruikbaar boekje. Het laatste woord is er niet mee gezegd en dat is ook de inzet van dit boekje. Zorg in de eigen groep voor het oppakken en voortzetten van het gesprek en maak vooral verbindingen tussen consumenten en burgers en producenten en agrariërs.

Jaap van de Sar, 'Betrokken bij landbouw. Het gesprek begint', Kerkinactie SOW kerken, 64 pag., prijs € 3,50. Bestellen: tel. 030-8801456, e-mail: info@kerkinactie.nl.


Kerk als schuilplaats

Hub Crijns

Het arbeidspastoraat Gelderland en het Platform Kerk en Landbouw Gelderland hebben een praktische handreiking gemaakt: 'De kerk als schuilplaats. Pastoraat aan bedrijfsbeëindigers in de landbouw'. De auteur Huet Lindemann is zelf van 1968 tot 1987 agrariër geweest met een gemengd landbouwbedrijf. Daarna heeft hij studies pastoraal werk en theologie gedaan, terwijl hij zijn testimonium als kerkelijk werker in 2001 heeft ontvangen. Iemand die de praktijk dus van twee kanten kent: als ervaringsdeskundige en als kerkelijk werker. Het boekje is gemaakt in opdracht van het regionaal diensten centrum Gelderland, dat ook de uitgever is.

Praktisch boekje
Het boekje bestaat uit twee delen. Het eerste deel behandelt de situatie van bedrijfsbeëindiging op een toegankelijke en bondige wijze en sluit af met een samenvatting, aanbevelingen voor de kerken en tips voor het persoonlijk pastoraat. Kort gezegd: de Nederlandse landbouw verkeert in grote crisis. Een uitholling van de kostprijs, afbouw van subsidies, steeds hogere milieu- en dierwelzijneisen en internationale concurrentie leiden tot een verlies aan inkomen van ondernemers dan wel tot bedrijfsbeëindiging. Jaarlijks stoppen 5000 bedrijven, waarbij tenminste tienduizend mensen betrokken zijn. Kerken kunnen in dit proces van worstelen om het hoofd boven water te houden of van gedwongen stoppen een schuilplaats zijn. Kerken hebben ervaring met crisis, afscheid nemen, rouwen, door een dal gaan en je leven weer oppakken. Die ervaring kan ook ingezet worden in de problemen, waar de landbouwsector mee kampt en het boekje geeft daartoe een uitnodiging en praktische tips.
Het tweede deel bevat een verantwoording van het hoe en waarom van deze handreiking en gaat dieper op de onderliggende problematiek in. Bij het maken van deze handreiking is met zestig mensen gesproken. Verder is gebruik gemaakt van pastorale literatuur rond crisisbegeleiding. De situatie van ondernemers en hun gezins- en thuissituatie komt uitgebreid aan bod.Voor die mensen, die in het pastoraat met bijzondere situaties te maken krijgen, biedt het boekje praktische manieren om adequaat hulp te kunnen bieden.

Jan van Huet, 'Kerk als schuilplaats. Pastoraat aan bedrijfsbeëindigers in de landbouw', Rdc-Gelderland, arbeidspastoraat, mei 2003, 72 pag., prijs € 5,-. Bestellen: Rdc-Gelderland, tel. 026-3551755 en e-mail: info@rdc-gelderland.nl.

Terug naar openingspagina arbeidspastoraat, kerken en landbouw

home