home

ONDERSTEBOVEN
Tijdschrift van DISK

EEN PORTRET VAN DE ALLIANTIE VOOR SOCIALE RECHTVAARDIGHEID
Netwerken tegen de armoede

OndersteBOVEN, 15(2001)2
door Trudi Nederland

Uniek samenwerkingsverband
De kerken
De humanistische beweging

De vakbeweging
Sjakuus
FORUM

Chronisch zieken en Gehandicaptenraad

Belangenbehartigers in actie

Uniek samenwerkingsverband

Sinds oktober vorig jaar bestaat er een uniek samenwerkingsverband op het terrein van de armoedebestrijding. Meer dan dertig organisaties vormen samen een landelijk netwerk: de Alliantie voor Sociale Rechtvaardigheid. Dit artikel portretteert de grootste landelijke organisaties die binnen de alliantie ten strijde trekken tegen armoede.

De Alliantie voor Sociale Rechtvaardigheid presenteerde zich in oktober 2000 tijdens een manifestatie in Den Haag. De Alliantie is een initiatief van de kerken, de humanistische beweging, de vakbeweging en Sjakuus, de verenigde zelforganisaties van uitkeringsgerechtigden. De netwerkorganisatie zorgt ervoor dat de activiteiten vanuit de deelnemende organisaties in breder verband bekend kunnen worden of navolging kunnen vinden. Zo kan dit samenwerkingsverband volgens de initiatiefnemers een meerwaarde opleveren. In een tweejaarlijks overleg met het kabinet kan deze meerwaarde resulteren in concrete afspraken over vernieuwend beleid waarmee de positie van mensen met een inkomen op of rond het minimum verbeterd kan worden.

De essentie van een netwerk zit ’m in de deelnemende organisaties. Daarom maken we in dit artikel een gang langs de grote landelijke organisaties, en kijken we op welke verschillende manieren ze de armoede in Nederland willen bestrijden. Welke activiteiten organiseren zij en op welke groepen richten ze zich?

omhoog

De kerken

Vanaf het midden van de jaren tachtig werken de kerken aan armoedebestrijding vanuit een oecumenisch perspectief. De werkgroep Arme Kant van Nederland/Economie Vrouwen Armoede (AKN/EVA), een project van de Raad van Kerken en het Landelijk Bureau DISK, heeft veel gedaan om het bestaan en de omvang van armoede aan te kaarten en het onderwerp op de politieke agenda te krijgen. Zij organiseert ieder jaar allerlei activiteiten. Dit jaar zijn bijvoorbeeld de EVA-ontmoetingsdag en het Smartlappenfestival gehouden. Ook is er een brochure geschreven over de samenhang tussen rijkdom en armoede.1 Iedere drie maanden verschijnt De Arme Krant met informatie over de activiteiten van de landelijke, regionale en plaatselijke AKN/EVA-groepen. Regelmatig is er overleg met mensen uit deze groepen.

De werkgroep voert momenteel een onderzoek uit naar materiële hulpverlening door de kerken. De resultaten van dit onderzoek komen in het najaar beschikbaar. Verder werken leden van de werkgroep aan diverse publicaties, zoals het dossier Armoede in Nederland, een liturgische handreiking over het thema arm en rijk, een herdruk van Arm en rijk in de bijbel, en aan het actualiseren van het budgetspel. Om jonge alleenstaande moeders en oudere alleenstaande vrouwen te ondersteunen, is er werkmateriaal voor bijeenkomsten in de maak. Ook staan er nog activiteiten gepland rond deskundigheidsbevordering, zoals een werkdag Helpen onder protest en een aantal trainingen voor deelnemers van de AKN/EVA-groepen.

omhoog

De humanistische beweging

Het Humanistisch Verbond en Humanitas zijn levensbeschouwelijke organisaties. In het humanisme staat de kwaliteit van leven in de alledaagse omgang met mensen, de natuur en de samenleving centraal. Het gaat daarbij om een menswaardig bestaan, waarin zelfbeschikking, verantwoordelijkheid, solidariteit, respect en vooral waardigheid voorop staan.2

Beide organisaties zijn al jaren actief op het terrein van armoedebestrijding. Ze werken bijvoorbeeld mee aan het organiseren van het jaarlijkse coalitieberaad, waarin ze met Tweede Kamerleden overleggen over de koers van het armoedebeleid.

Het Humanistisch Verbond (HV) is een landelijke vereniging die zich sterk maakt voor zelfbeschikking, gelijke behandeling en verdraagzaamheid. Humanitas biedt vooral diensten op het gebied van zorg, welzijn en wonen. Deze dienstverlening kenmerkt zich door wederzijds respect, gelijkwaardigheid en wederkerigheid.

Er zijn 80 afdelingen door het hele land waar zowel beroepskrachten als duizenden vrijwilligers werken. Deze werkers hebben veel te maken met groepen mensen die op of onder de armoedegrens leven. Zij constateren dat armoede steeds meer specifieke groepen treft, en gepaard gaat met uiteenlopende vormen van isolement (ziekte, werkloosheid, taal, immobiliteit). Om het sociaal isolement van deze (groepen) mensen te doorbreken, organiseert Humanitas onder andere verschillende vormen van contacthulp, zoals maatjesprojecten voor dak- en thuislozen.

omhoog

De vakbeweging

De FNV en het CNV organiseren al jaren politieke lobby’s voor beter beleid op het terrein van armoedebestrijding.

De FNV zet zich blijvend in voor een koopkrachtverbetering van de minima. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om de zogenaamde ‘koppeling plus’. Dit houdt in dat de vakbond de koppeling van de uitkeringen aan de loonstijgingen wil handhaven, maar met een extra stijgingspercentage van 1% per jaar om de opgelopen achterstand van de minima te compenseren. Een ander belangrijk onderwerp van de FNV is de problematiek van de armoedeval. Dit wil zeggen dat mensen met een uitkering die weer betaald werk gaan doen hun hogere inkomen kwijtraken door het verlies van inkomensafhankelijke voorzieningen zoals de huursubsidie.

Het CNV doet onderzoek naar de klachten rond de WAO-keuringen met als doel regels te maken voor een betere procedure. Een ander belangrijk thema op het terrein van armoedebestrijding dat het CNV telkens weer aansnijdt, is de gesubsidieerde arbeid. Het doet onder andere onderzoek naar de effectiviteit van de regelingen voor gesubsidieerde arbeid, zoals de voorwaarden en de doorstroom. In het jaar 2001 vervult het CNV het voorzitterschap van de Alliantie.

omhoog

Sjakuus

Sjakuus is een landelijk knooppunt van zelforganisaties van uitkeringsgerechtigden. Het knooppunt bundelt en stimuleert haar huidige activiteiten rond armoedebestrijding in het project Aanpak 2001. Aanpak is een breed samenwerkingsproject van landelijke, provinciale en lokale anti-armoedegroepen.

Dit voorjaar heeft Sjakuus vier verbindingsdagen in het land georganiseerd, waarbij mensen elkaar konden ontmoeten en onderwerpen konden uitwerken. Ook zullen er thematische werkbijeenkomsten komen. Een andere activiteit is het onderzoeken van de bijdrage die de provinciale overheid aan armoedebestrijding levert. Per provincie zullen daarbij het beleid, de ontwikkelingen en de knelpunten in kaart worden gebracht. Sjakuus werkt daarnaast mee in de projecten De Klant centraal van het SUWI en Kleur in Armoede van FORUM.

omhoog

FORUM

Met het project Kleur in Armoede komen we op FORUM (Instituut voor multiculturele ontwikkeling), dat sinds begin 2001 via de Alliantie betrokken is bij armoedebestrijding. Het verbeteren van de positie van allochtonen is de inzet van FORUM, hun doel is een samenleving waarin mensen uit verschillende bevolkingsgroepen een gelijkwaardige positie innemen en elkaar respecteren.

In oprichting is het landelijk project Kleur in armoede. Hierin staat de erkenning van diversiteit in de anti-armoedebeweging centraal. Daarnaast wil FORUM een netwerk ontwikkelen van organisaties die zich bezighouden met vraagstukken rond allochtonen en armoede. Speciale aandacht gaat uit naar het verbeteren van de positie van oudere allochtonen.

omhoog

Chronisch zieken en Gehandicaptenraad

Een tweede nieuwkomer dit jaar is de Chronisch zieken en Gehandicaptenraad (CG-raad). De inzet van deze raad is het verbeteren van de inkomenspositie van chronisch zieken en gehandicapten. Zo heeft de raad een voorstel gedaan om buitengewone uitgaven wegens chronische ziekten en handicaps fiscaal aftrekbaar te maken. Door deel te nemen aan de Alliantie is het wellicht mogelijk dit voorstel met meer kracht in de politieke arena te lanceren. Daarnaast staan de thema’s reïntegratie en participatie op de agenda en werkt de CG-raad mee aan het landelijk project De klant centraal (SUWI).

omhoog

Belangenbehartigers in actie

De bovenstaande organisaties vertegenwoordigen een belangrijk deel van de bevolking en willen door samen te werken in de Alliantie voor Sociale Rechtvaardigheid de belangen van mensen die leven op of rond het minimum beter behartigen. In de korte tijd dat de Alliantie nu opereert is een ambitieus werkplan voor twee jaar gemaakt, en is het eerste overleg met het kabinet voorbereid. Het werkplan is gebaseerd op het manifest Het Sociaal Offensief dat tijdens de manifestatie in oktober 2000 is gepresenteerd. In het kort volgen hier de plannen van de Alliantiepartners die in vijf thema’s zijn gebundeld.

Thema 1: Armoede en de ethiek van het goede samenleven

De ontwikkelingen op verschillende terreinen duiden op een tendens van een verharding van het samenlevingsklimaat. Hoe kan deze verharding worden omgebogen naar een nieuw sociaal evenwicht?

Thema 2: Een rechtvaardige inkomensverdeling

De algemene invalshoek van dit thema is het bieden van een tegenwicht tegen de maatschappelijke tendens van vergroting van de (inkomens)verschillen.

Thema 3: Arbeid en participatie

Mensen of groepen die tijdelijk of blijvend geen perspectief hebben om deel te nemen aan de betaalde arbeid moeten als volwaardig burger kunnen deelnemen aan de samenleving. Mensen die (opnieuw) op de arbeidsmarkt instromen hebben recht op arbeid die wat betreft inhoud, voorwaarden en perspectief goed is.

Thema 4: Naar een multiculturele samenleving

Het gaat bij dit thema om het verbeteren van de positie van allochtonen. Een van de accenten ligt daarbij op het betrekken van zelforganisaties van allochtonen bij het beleid rond de sociale zekerheid en de armoedebestrijding.

Thema 5: Cliëntenparticipatie

‘De klant centraal’ is het motto van de huidige herstructurering van de sociale zekerheid. Er moet een wettelijke regeling komen om de zeggenschap van uitkeringsgerechtigden te garanderen. Deze regeling moet gaan over serieuze inspraak en de bijbehorende benodigde middelen.

Deze thema’s komen weer terug in het project ‘verkiezingen 2002’. Dit project moet uitmonden in een landelijke manifestatie vlak voor de kamerverkiezingen van 2002. De algemene inzet van deze activiteit is: zorgen dat het vraagstuk van armoede hoog op de politieke agenda blijft. Als het aan de inzet van de samenwerkende partners in de Alliantie voor Sociale Rechtvaardigheid ligt, kunnen we de komende jaren concrete verbeteringen in de positie van de minima tegemoet zien.

1. De brochure Armoede en Rijkdom in Nederland is te bestellen bij de werkgroep Arme Kant van Nederland/EVA, Luijbenstraat 17, 5211 BR 's-Hertogenbosch tel. 073 - 6121939, e-mail info@armekant-eva.nl. De brochure kost f 4,75 (excl. Portokosten).

2. Meer lezen over de humanistische levensbeschouwing kan in het boek Werken met waarden. Levenskunst en maatschappelijke betrokkenheid in de 21e eeuw. Amsterdam: Boom/Humanistisch Verbond, 2000.

omhoog

Naar andere artikelen OndersteBOVEN

home