home

ONDERSTEBOVEN
Tijdschrift van DISK

WERKEN MET WAARDEN

OndersteBOVEN, 19(2005)1
door
Rien Brouwer

Inleiding
Schep vertrouwen
Zet bedrijfswaarden op papier!
En nu de praktijk…

Produceren voor het mens-worden

Inleiding

Waarden en maatschappelijk verantwoord ondernemen (kortweg MVO) zijn onverbrekelijk met elkaar verbonden. MVO heeft te maken drie soorten waarden: profit, people en planet. In dit artikel staat de 'p' van people centraal, ofwel de sociale dimensie. Een appèl aan ondernemers om werk te maken van MVO.

Bij maatschappelijk verantwoord ondernemen staan waarden centraal. Waarden die zichtbaar worden in het dagelijkse gedrag van ondernemers. Op bedrijfsmatig niveau: gaat zijn bedrijf zuinig om met de gebruikte grondstoffen? Stelt de ondernemer grenzen aan de groei van zijn/haar bedrijf ten gunste van een vermindering van de werkdruk? En op de werkvloer: geeft de ondernemer voorrang aan de moeilijke thuissituatie van een medewerker of stelt hij/zij toch het werken aan de opdracht van een klant voorop? MVO vraagt van de ondernemer echtheid en helderheid in zijn/haar daden. Het gaat niet om het oppoetsen van het bedrijfsimago. Daar prikken klanten én medewerkers snel doorheen. Financiële cijfers zijn van belang, maar het gaat er ook om dat medewerkers tot hun recht komen. Dat is beslist geen gemakkelijke opgave, maar de oogst kan rijk zijn. Het devies daarbij is 'Denk groot en doe klein!'.

Idealen van de people-dimensie:

  • Het creëren van een prettige werksfeer.
  • Het scheppen van goede arbeidsverhoudingen.
  • Ruimte geven aan de ontplooiing van medewerkers.
  • Werken aan het instandhouden van de vaardigheden van medewerkers.
  • Het optimaal benutten van talenten van medewerkers (employability).
  • Ruimte bieden voor het combineren van arbeids- en zorgtaken.
  • De personeelsamenstelling een afspiegeling laten zijn van onze multiculturele samenleving

omhoog

Schep vertrouwen

MVO begint voor een ondernemer met de vraag 'Hoe kijk ik naar mijn medewerkers? Welke plaats geef ik ze in de organisatie?' Kort door de bocht: zijn ze een relevante factor voor de winstgevendheid of zijn ze een waardevolle kracht voor de continuïteit van het bedrijf? Uiteraard staat de blik van de ondernemer niet los van de manier waarop hij/zij zijn/haar mensen aanstuurt. Leidinggeven naar menselijker maat is essentieel. Als een ondernemer vertrouwen hoog in het vaandel heeft staan, dan zal hij/zij daar ook naar moeten handelen. Het gaat hierbij vaak om kleine dingen zoals afspraken nakomen. Nalaten daarvan kan misgenoegen en soms zelfs wantrouwen met zich meebrengen. En het vertrouwen… dat heeft de ondernemer niet zomaar opnieuw gewonnen.

Een chef van een afdeling heeft één van zijn medewerkers beloofd, dat hij straks de tweede man van de afdeling wordt. Twee maanden later zit iemand anders op die stoel. De medewerker herinnert de chef aan zijn toezegging. De chef zegt dat hij van die belofte niets meer kan herinneren. Voor de medewerker is het vertrouwen weg dat de chef achter zijn mensen staat.

En daar gaat het nu in hoofdzaak om: vertrouwen en verantwoordelijkheid geven aan medewerkers. Dat is niet makkelijk, want vertrouwen moet groeien. Het wordt zichtbaar in het dagelijkse handelen. In de wijze waarop bijvoorbeeld wordt omgegaan met de schuldvraag bij gemaakte fouten. Het vraagt een grote openheid naar elkaar en naar buiten, waarbij de gelijkwaardigheid van mensen voorop dient te staan.

omhoog

Zet bedrijfswaarden op papier!

Het loont voor bedrijven de moeite om hun waarden, dat zijn de zaken waarvoor ze warmlopen, op papier te zetten. Deze geformuleerde bedrijfswaarden vormen het kompas voor directie en medewerkers. Alhoewel de inhoud per bedrijf kan verschillen, is openheid in de communicatie over alle zaken die het bedrijf aangaan gewoon een must!
Alleen praten over waarden blijkt in de praktijk niet succesvol te zijn. Bijvoorbeeld: respect wordt niet verkregen door het luidruchtig rond te bazuinen in zogenoemde mission statements. Respect moet simpelweg worden verdiend, zichtbaar worden gemaakt in het dagelijks handelen. Alleen bij het maken van keuzen in de concrete praktijk wordt zichtbaar, waar een ieder - zowel het management als de werknemers - voor staat én door welke waarde(n) hij/zij zich bij zijn/haar beslissing laat leiden.
We zijn in onze huidige tijd flexibel geworden. We bewegen ons in allerlei netwerken en kringen. Toch hebben mensen een diepliggende behoefte om ergens bij te horen. Met de waarden komt ook de eigen betrokkenheid naar voren. Naarmate een groep meer verbondenheid, loyaliteit en gemeenschapszin kent, neemt het aantal frustraties af. Waarden geven antwoord op de vraag waarvoor mensen staan.

omhoog

En nu de praktijk…

Bedrijven kunnen hun medewerkers in de watten leggen met goede arbeidsvoorwaarden, maar is dat voldoende? Zou het medewerkers alleen om het geld gaan, dan vertrekken ze als andere bedrijven hogere lonen bieden. Wat betekent dit als het bedrijf waar ze werken plotseling in zwaar weer terechtkomt? Kan de ondernemer dan nog op zijn medewerkers rekenen?
Alles staat of valt met de relatie die is opgebouwd. Een goede relatie betekent primair weten wat je aan elkaar hebt. Simpelweg als ondernemer belangstelling tonen voor medewerkers zet zoden aan de dijk. Belangrijk daarbij is het antwoord op de vraag 'Hoe goed kent de manager de medewerker eigenlijk privé?' Zeker nu grenzen vervagen tussen privé en werk. Als een manager zijn/haar medewerkers echt wilt leren kennen, moet hij/zij dus eigenlijk weten wat zijn/haar privé-situatie is.

Vragen die managers aan medewerkers kunnen stellen:

  • Hoe heet je levenspartner? Staat hij/zij achter het werk? Lange periodes van overwerk wekken veel irritaties op aan het thuisfront met als gevolg afnemende motivatie van medewerkers.
  • Welke hobby's heb je? Ben je actief op maatschappelijk terrein? Sommige medewerkers komen op het werk nauwelijks uit de verf, terwijl ze in allerlei functies buiten de bedrijfspoort het vuur uit hun sloffen lopen. Wellicht heeft de medewerker meer talenten in huis dan wordt gedacht. Zonde om die talenten niet in te zetten.

Het is een gegeven dat werknemers vooral bij een bedrijf blijven als het management oog heeft voor hun talenten en deze ook maximaal benut. Regelmatig een praatje maken, zonder aanleiding en zonder het geforceerd te doen levert veel op. Persoonlijk contact met niet alleen medewerkers die een actieve bijdrage leveren aan het bedrijf, maar ook met mensen die ziek thuis zitten, de WAO'ers en gepensioneerden is belangrijk. Uiteindelijk gaat het om waardering van de werknemer als 'mens'!

omhoog

Produceren voor het mens-worden

De wederzijdse interesse in de ander verstevigt de betrokkenheid. Betrokkenheid is niet iets van de korte termijn. Werken aan dit ideaal is een langere termijn beleid. Is dat wel mogelijk in deze tijd waarbij alleen winstgevend op de korte termijn lijkt te tellen? Maatschappelijk verantwoord ondernemen betekent bouwen aan een ideale wereld waarin iedereen tot zijn/haar recht komt. Zoals Mozes die alleen vanaf de overkant het beloofde land gezien heeft. Maar hij vertrouwde er wel op, dat anderen zijn staf zouden overnemen om het beloofde land binnen te gaan. Niet ineens, maar stap voor stap. Zoals ook het deltaplan begonnen is met de bouw van een dijk in het Haringvliet. Werken aan MVO betekent bouwen aan de wereld van morgen, maar wel in het besef dat in het verleden het heden ligt voor het nu wat komen zal. Organisaties die werken met waarden en die deze ook hebben weten te integreren in hun bedrijfsmatig handelen, zullen in die visie gemakkelijk mensen aan zich weten te binden. Zij weten immers mensen aan te spreken op datgene wat waardevol is. Kortom: wat het hart raakt van hun organisatie en medewerkers. Als dat gebeurt, zullen mensen gemotiveerd raken en met een grote betrokkenheid werkzaam zijn in een organisatie. In dat proces zal vanzelfsprekend ook de vraag naar boven komen welke plaats het bedrijf in de samenleving inneemt. Interactie tussen bedrijf en samenleving zal dit proces alleen nog maar positief versterken. In die situatie kunnen wij met recht spreken over 'werken met waarden'. Uiteindelijk produceren organisaties ten diepste voor het mens-zijn en mens-worden. De onderlinge verbondenheid van mensen - mede in het besef van elkaars wederzijdse afhankelijkheid - is daarbij het sleutelwoord.

Rien Brouwer is medewerker diaconie/arbeidspastoraat in de dekenaten Utrecht en Amersfoort. Dit artikel is een bewerking van een lezing voor Zeeuwse ondernemers uit het midden- en kleinbedrijf.

omhoog

Klik hier voor het artikel 'De methode bedrijfsonderzoek'.

Naar andere artikelen OndersteBOVEN

home