home

ONDERSTEBOVEN
Tijdschrift van DISK

DE METHODE BEDRIJFSONDERZOEK

OndersteBOVEN, 19(2005)1
door
Rien Brouwer

Henk Kampert is arbeidspastor in het bisdom Breda. Hij heeft al meer dan twintig jaar ervaring met het bezoeken van met name grote bedrijven. Hij maakt daarbij gebruik van de zogeheten dialoogmethode.

Hoe ben je begonnen?

"Ik ben gestart als industriepastor, maar die naam dekte al gauw de lading niet meer. We hebben te maken gekregen met langdurig zieken, wao'ers en andere uitkeringsgerechtigden. Het werk werd later dan ook aangeduid met de term 'arbeidspastoraat'. Momenteel richt het arbeidspastoraat zich meer op thema's. Iedere arbeidspastor heeft in feite zijn/haar eigen specialisme."

Op welke terreinen richten jij en je collega's je?

"We hebben binnen het bisdom Breda stevig gediscussieerd over de terreinen waarop we ons zouden richten. Wij hebben gedacht aan de horeca, het toerisme en de ICT. In deze sectoren werken verhoudingsgewijs veel jongeren. Maar het is niet makkelijk om in die sectoren binnen te dringen. Bovendien is ons budget beperkt en hebben we een tekort aan menskracht. We richten ons nu op vier terreinen: sociale zekerheid, landbouw, zorg en grote bedrijven. Ik houd me met activiteiten op het laatstgenoemde terrein bezig."

Is er een verschil tussen vroeger en nu?

"Vroeger kon ik als arbeidspastor gewoon de bedrijfspoort doorlopen en gesprekken met mensen in de fabriek aanknopen. Ik meldde mij wel netjes bij personeelzaken, maar die zeiden vaak: 'Wat kom je doen? Je kent toch de weg?'. Tegenwoordig maak ik eerst een afspraak. Met al die beveiliging kan je ook niet meer zomaar doorlopen. Ik moet geregistreerd staan als bezoeker en mijzelf deugdelijk kunnen legitimeren."

Met wie heb je dan contacten?

"Soms heb ik gesprekken met managers, veelal lopen lijnen naar HRM (lees: personeels)managers en/of leden van de ondernemingsraad. Dat lukt bijna altijd! Vaak zijn het ook contacten waar ik door de jaren heen een goede band mee opgebouwd heb. Het onderhouden daarvan kost veel tijd, maar is wel belangrijk om ingang te krijgen binnen bedrijven. Moeilijk wordt het als zo'n contactpersoon een andere functie krijgt of met pensioen gaat. Ik moet dan weer opnieuw gaan netwerken. Een andere ingang is de Kamer van Koophandel."

Ga je altijd alleen naar een bedrijf?

"Ik breng ook samen met andere personen bezoeken aan bedrijven. Een delegatie bestaat in zo'n geval uit personen die deel uitmaken van het DISK-netwerk. Ook betrek ik er graag plaatselijke pastores bij. Zo kunnen ze zich op de hoogte stellen van zaken die economisch binnen de regio spelen en de gevolgen die deze hebben - groot of klein - voor hun parochianen. Een bedrijfsbezoek bestaat uit een rondleiding door een bedrijf of een gesprek over een belangrijk thema binnen een bedrijf. Denk aan een sluiting of fusie. Heel recent is met een deel van het management van General Electric het thema maatschappelijk verantwoord ondernemen besproken."

Wat komt er allemaal kijken bij een bedrijfsbezoek?

"Een bedrijfsbezoek bestaat in feite uit drie stappen. De eerste stap is de voorbereiding. Het begint met het bijhouden van de ontwikkelingen in mijn werkgebied. Ik lees verhalen in de regionale kranten. Of ik zie wat op de televisie. Ook hoor ik soms van pastores dat parochianen door een bedrijfssluiting parochianen werkloos worden. Dat geeft mij dan aanknopingspunten om te kijken of ik een bedrijfsbezoek kan plannen. Een enkele keer nodigt een bedrijf zelf mij uit.
De tweede stap is het daadwerkelijke gesprek. Dat begint met het wederzijds uitwisselen van gedachten. Vragen die daarbij horen zijn: 'Jullie hebben maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) hoog in je vaandel staan, maar hoe werkt dat in de praktijk uit? Welke betekenis geven jullie zelf aan MVO?' De waarden die aan MVO ten grondslag liggen, kunnen namelijk voor iedere persoon heel verschillend liggen. Belangrijk is wel om door te vragen en geen genoegen te nemen met makkelijke antwoorden. We proberen het zo concreet mogelijk te maken. Bijvoorbeeld: 'Jullie hebben groei centraal gezet. Hoe willen jullie dat in de komende jaren bereiken? Komt er meer personeel bij? Zo niet, wat betekent dit dan voor de werkdruk?' Ook is het belangrijk stil te staan bij vragen als: 'Zijn er grenzen aan de groei binnen de bedrijfsmuren?' Verder zijn we ook benieuwd naar de rol en houding van de ondernemingsraad. Vaak vragen we ook of er iemand van OR bij het gesprek aanwezig mag zijn."

Hoe verlopen de gesprekken?

"Tijdens de gesprekken kan iedereen vrijuit praten. Wij zijn immers onafhankelijk. Ja, ook wij hebben belangen, maar dan in de zin van het verdedigen van waarden als humaniteit en rechtvaardigheid.
De derde stap is dat wij proberen vanuit die dialoog gezamenlijk conclusies te formuleren en indien mogelijk afspraken te maken. Een aantal bedrijven maakt al werk van MVO. Natuurlijk kan dat altijd beter. En daarop willen geledingen van het bedrijf best aangesproken worden. Het gaat immers niet alleen om economische, maar ook om morele waarden, zeker bij MVO. In de dialoog doen we in feite daar een appèl op. Gaat het bij de bedrijfsvoering louter en alleen om het economisch gewin of zijn er ook andere zaken in het geding?"

Leiden bedrijfsbezoeken tot resultaten?

"Bedrijfsbezoeken zijn geen dagje uit, want dan is het mislukt. Onze invloed is in vergelijking met de vakbond niet al te groot. Toch zijn wij voor bedrijven belangrijke buitenstaanders. Wij opereren niet alleen vanuit een onafhankelijke opstelling, maar bieden de ander ook de ruimte om vrijuit te praten. Die openheid is een belangrijk element van onze dialoogmethode. We hangen de inhoud van onze gesprekken niet aan de grote klok. Via onze gespreksverslagen bespreken wij deze zaken echter wel in pastoreskringen, DISK-groepen enzovoorts. Soms gaat er ook een samenvatting naar de pers, hoewel dit meestal na overleg met het bedrijf gebeurt."

Zijn bedrijfsbezoeken een vorm van missionair pastoraat?

"De kerken hebben toch een eigen én andere zienswijze op mens én bedrijf. Bedrijven zijn immers werkgemeenschappen die produceren ten bate van de mensheid. Essentieel is daarbij een zo humaan mogelijke bedrijfsvoering. Die boodschap uitdragen is - zeker in deze tijd van targets, korte termijndoelstellingen, vergaande rationalisering en instrumentalisering - op alle fronten missionair te noemen."

Welke boodschap wil jij onze lezers meegeven?

"Als er een bedrijfsbezoek gepland staat, betrek daar dan ook de plaatselijke pastores bij. Betrek hen bij de voorbereiding. Ze kennen vaak parochianen die in het bedrijf werken. Of vraag of er tijd ingeruimd kan worden voor deze zaken op de agenda van de pastoresvergadering. Als arbeidspastor kan en wil ik het in elk geval niet alleen doen. Samen vormen we immers de kerk."

omhoog

Klik hier voor het artikel 'Werken met waarden'.

Naar andere artikelen OndersteBOVEN

home