home

ONDERSTEBOVEN
Tijdschrift van DISK

MATIGHEID LEVERT WAT OP
Matigheid

OndersteBOVEN,
20(2006)2
door Gerard van Eck

Matigheid heeft voor Hennie Sohl te maken met reeds in zijn jeugdjaren verworven idealen. Hij weet daar in zijn privé-leven concreet invulling aan te geven. Maar ook als docent aardrijkskunde werkt hij met deze deugd.

Waaraan doet het woord matigheid je denken?

"Matigheid heeft voor mij te maken met mijn idealen en de wijze waarop ik mijn leven invul. Voor mij is dat begonnen in de jaren zeventig. Ik zat op de middelbare school en had een biologieleraar bij wie het milieubewustzijn centraal stond in zijn werk. Hij ging een beetje buiten de boekjes van het normale lesrooster. Hij organiseerde bijvoorbeeld een milieuweek. Het was de tijd dat het eerste rapport van de Club van Rome verscheen. In die tijd waren er ook veel tv-programma's hierover. Ik wilde daar op één of andere manier iets mee doen. Ik heb toen in Mijdrecht geholpen bij het opzetten van een plaatselijke milieugroepering. We gingen aan de slag met het inzamelen van glas en oud papier.
Wat later ben ik via de kerken ook in aanraking met het onderwerp nieuwe levensstijl gekomen. De landelijke Raad van Kerken verspreidde het blad Injectie. Daarin stond een heleboel praktische informatie over hoe je een nieuwe levenstijl vorm zou kunnen geven. Dat drong diep bij mij binnen. Ik vond het een goede manier om handen en voeten te geven aan het geloof. Dat abstracte ver weg verhaal kon daardoor ineens heel dichtbij komen.
Nog weer later is ook de belangstelling voor de derde wereld gegroeid. Ik kreeg meer zicht op de verschillen tussen arm en rijk. Ik studeerde toen geografie. Via de kerken kwam ik in contact met mensen uit Zuid-Afrika. Ze vertelden over de apartheidspolitiek. Schokkend vond ik wat ik hoorde. Er ging een wereld voor me open. Toen ik na mijn studie in Nijkerk ben komen wonen, ben ik betrokken geraakt bij de wereldwinkelbeweging. Ook heb ik vele jaren gewerkt in het mondiale vormingswerk."

Hoe geef je nu in je dagelijks leven invulling aan matigheid?

"Bij het boodschappen doen betekent matigheid dat mijn partner en ik heel bewust kiezen voor fairtrade en biologische producten. Deze producten zijn zo'n 15 tot 20% duurder. Dat is dus alleen mogelijk als je inkomen dat toelaat."

Komen jullie financiële grenzen ook in zicht?

"We merken wel dat het leven duurder begint te worden. Maar we kunnen nog steeds vasthouden aan het principe dat we 80 tot 90% van onze boodschappen in de biologische en wereldwinkel doen."

Levert een andere levenstijl je ook wat op?

Ja, je eet gezond. Bovendien is het heel lekker. Maar niet alleen mij levert het wat op. De meerprijs die ik betaal voor producten levert vooral boerenorganisaties in de derde wereld wat op. Lees de jaarverslagen van Max Havelaar maar. Het geeft me een goed gevoel dat ik daar een bijdrage aan lever. Maar ik maak me ook wel zorgen. Als iedereen een zelfde levenstijl zou hebben als de gemiddelde Nederlander dan loopt het gierend uit de klauwen. De individualisering van de samenleving betekent dat iedereen keuzes kan maken. En die keuzes zijn in ons deel van de wereld onbeperkt. Ik zie het ook bij leerlingen. Korte vakanties brengen ze tot in de meest verre delen van de wereld door. Ik maak me zorgen hoe je die tendens kunt keren."

Waar heeft matigheid voor jou nog meer mee te maken?

"Met de wijze waarop ik mijn tijd besteed. Ik wil niet al mijn tijd besteden aan betaald werk. Ik heb dus gekozen voor een parttime baan. In de praktijk ben ik vier dagen per week met school bezig. De rest van tijd heb ik voor huishoudelijk werk en vriendschappen. Ik ben zo gelukkig dat ik deze keuze kan maken, omdat ook mijn partner een parttime baan heeft en wij geen kinderen hebben. Ik moet echter wel zeggen dat hard werken mijn valkuil is. Een paar jaar terug ben ik ook burn-out geweest. Ik wilde mijn werk te goed doen. En nog steeds moet ik mezelf voorhouden dat niet alles 100% hoeft te zijn. Lesgeven is een intensieve bezigheid. Om de aandacht van leerlingen vast te houden moet je een gevarieerd aanbod hebben. Als je een fulltime baan hebt, dan kom je haast niet toe aan een goede lesvoorbereiding en onderwijsvernieuwing. Door parttime te werken kan ik dat wel. Ik moet ook zo eerlijk zijn om toe te geven dat ik niet meer de veerkracht van een dertiger heb.
Ik hoef met het werk dat ik doe ook niet maximaal geld te verdienen. Ik wil vooral werk doen dat ik leuk vind. Dat is met mensen, met jongeren omgaan. In het aardrijkskundeonderwijs kan ik bovendien interessante onderwerpen aan de orde stellen. Ik kan er enorm van genieten als zaken die voor mij wezenlijk zijn overkomen bij andere mensen."

Betekent matigheid nu dat je jezelf veel ontzegt?

"Nee, we leven niet bovenmatig zuinig. De plek waar je woont, daar moet je het wel goed hebben. Zaken die noodzakelijk zijn voor het huishouden schaffen we dan ook aan. Maar de nieuwste ontwikkelingen op de elektronicamarkt hoeven we niet te volgen. Al hebben we onlangs wel een dvd-speler gekocht. Op zich is dat gewoon plezierig. Bovendien kan ik hem gebruiken voor mijn werk. Ik ben ook blij dat wij dit huis met wat groen om ons heen hebben kunnen kopen. Maar ik vind het een enorme luxe dat ik me dat kan veroorloven."

Is er nog iets waar matigheid voor jou mee te maken heeft?

"Ja, met hoe je oordeelt over andere mensen, over hoe ze hun tijd en geld besteden. In het verleden heb ik wel eens het vingertje willen opheffen. Ik merk dat ik daar voorzichtiger mee geworden ben. Je moet ook kijken naar de omstandigheden waarin mensen verkeren. Tenzij er echt extreme dingen gedaan worden. Wanneer mensen bijvoorbeeld drie keer per jaar een reis naar Amerika maken, dan ga ik daar wel vragen bij stellen. Maar ik probeer mensen vooral warm te maken voor iets. Dat ze meegaan in wat ik belangrijk vind. Bijvoorbeeld op school. Leerlingen hebben soms heel snel hun oordeel klaar over migranten. Soms op het discriminatoire af. Ik denk dat als ik tegen hen inga, ik hun vooroordelen alleen maar versterk. Ik laat ze liever een video zien over wat het leven van deze mensen is. En dan zie je vaak dat ze hun oordeel bijstellen."

Kardinale deugden

Het themagedeelte van dit nummer van OndersteBoven gaat over de kardinale deugden voorzichtigheid, moed, rechtvaardigheid en gematigdheid. Eerst vertellen vier personen hoe zij in hun leven en werken uitdrukking trachten te geven aan telkens één van deze deugden. Daarna volgt nog een artikel dat de betekenis van kardinale deugden nader verkent.

Klik hier voor het artikel 'De boer wikt en God beschikt'.
Klik hier voor het artikel 'Ik vind me helemaal niet moedig'.
Klik hier voor het artikel 'Mensen tot hun recht laten komen'
Klik hier voor het artikel 'Deugden voor het leven'

omhoog

Naar andere artikelen OndersteBOVEN

home