home

ONDERSTEBOVEN
Tijdschrift van DISK

MEER VAN HETZELFDE OF WKK?

Kunstwerk van Jean Miró, Miró-museum in Barcelona. Foto: Irmgard Busch.OndersteBOVEN,
20(2006)4
door Irmgard Busch

Inleiding
Grote logge systemen werken niet meer
De illusie van energiebesparing
Echte spijt werkt als warmtebron

Groot energieverlies tijdens transport

ADHD-spiritualiteit

Inleiding

"De nieuwe dynamiek in de levensbeschouwing ontstaat niet door meer warmte, ook niet door meer activisme als een soort ADHD-spiritualiteit. De verandering zit in de geloofwaardigheid en de samenwerking en daarvoor is de combinatie van warmte en kracht nodig." Irmgard Busch onderzoekt de spirituele betekenis van een ander systeem van energievoorziening.

Veel moet beter, veel gaat niet goed. Er zijn knelpunten en tekorten. Hoe lossen wij deze op? Moet er meer regelgeving komen om de publieke zaken en de burgerplichten goed te laten verlopen, meer wegen voor de vele auto's, meer politie en ordebewakers, meer tehuizen voor oude mensen, meer straffen om te ontmoedigen, meer ouders die opvoeden, meer liefdadigheid voor de probleemgevallen, meer christenen voor de lege kerken, meer gas en olie uit het Oosten of andere plekken waar ook ter wereld? Kortom: hebben we meer van hetzelfde nodig of moet het anders? En zijn er andere mogelijkheden?
In de tuinbouw heb ik kennisgemaakt met de warmtekrachtkoppeling, de WKK, een heel ander systeem van elektrotechniek. Geen gescheiden circuits meer van warmte en kracht. Anders. Schoner. Beter. Dit heeft me aan het denken gezet. Het beeld WKK zet me aan om anders te kijken naar goede bedoelingen, wilskracht, daadkracht en de werking van Gods Geest. Hoe ik hierop kom, zal ik kort uitleggen. Eerst zeg ik iets over de concrete WWK en dan over taal van het beeld.

omhoog

Grote logge systemen werken niet meer

WKK is een andere manier van omgaan met energie. Steeds meer bedrijven en huishoudens kunnen deze nieuwe techniek ook echt toepassen. Wat is de clou? Een tuinbouwbedrijf bijvoorbeeld heeft een eigen energiecentrale. Dat is een generator die op gas of diesel en steeds vaker op zonnebloemolie, koolzaadolie, slaolie of biogas loopt en die elektriciteit maakt. Hierbij ontstaat warmte. Deze warmte wordt niet verwijderd door te koelen met koud water of af te voeren via de schoorsteen de lucht in. Nee, deze warmte is een energiebron geworden voor bijvoorbeeld de verwarming. Dit is mogelijk doordat de krachtbron en warmtebron aan elkaar gekoppeld zijn. Is er op een gegeven moment meer stroom beschikbaar dan nodig is, dan wordt deze aan het aangesloten elektriciteitsnet geleverd of opgeslagen in accu's. Wat over is wordt bewaard en niet weggegooid.
Een ander punt is de uitstoot van CO2 die ontstaat als een motor draait. In verband met de milieuvervuiling is er veel over te doen. Met WKK ontstaat minder CO2 . Gebruik je geen diesel maar biogas of koolzaadolie, dan is dat voor het milieu beter, minder schadelijke stoffen. Bij een tuinbouwbedrijf met een WKK-installatie wordt de CO2 ook nog eens opgevangen en weer losgelaten in de kas, waar de planten er raad mee weten en dit omzetten in zuurstof.
Een WKK-installatie kan telkens aan de concrete situatie en behoeften aangepast worden. De grote logge systemen van vroeger met een enorme centrale werken niet meer. Ze zijn vervuilend, verspillend en niet intelligent genoeg om in de verschillende behoeften te voorzien.

omhoog

De illusie van energiebesparing

In ons dagelijks leven hebben we niet alleen de concrete energievoorziening nodig, maar ook levenskracht, individueel en gemeenschappelijk. In een kille samenleving zit weinig beweging. Leven trekt zich terug om zich te beschermen, om niet te veel bloot te staan aan de koude. De kilheid in onze samenleving wordt door sommigen gezien als een gunstige ontwikkeling: het maakt alles veel overzichtelijker, het schept zogenaamd duidelijkheid en het lijkt alsof je weet waar je aan toe bent. Het schept de illusie van een 'energiebesparing', dus winst. Deze situatie is echter niet zonder risico.
Kilheid veroorzaakt ook hardheid. Vandaar dat kracht zonder warmte brokken maakt. Iedereen weet uit eigen ervaring hoe makkelijk in een lichaam blessures ontstaan als bij een krachtinspanning de ledematen niet warm en dus soepel zijn. Ook een samenleving moet soms krachtinspanningen leveren omdat er nieuwe stappen gezet moeten worden. Doorpakken, doordrukken zonder warmte veroorzaakt breuken en kneuzingen. Het is dus wijs en verstandig om warmte en kracht te koppelen en geen aanleiding te geven waardoor mensen zich terugtrekken in de hoop zich te kunnen beschermen.

omhoog

Echte spijt werkt als warmtebron

Warmte zonder kracht is ook niet aan te raden. Ik denk bijvoorbeeld aan de ontkoppeling van enerzijds de goede bedoelingen en anderzijds het gebrek aan daadkracht. Hulp en liefdadigheid kan aan de buitenkant mooi en aantrekkelijk ogen en heel efficiënt georganiseerd zijn. Een soort isolatie, waar geen frisse lucht bijkomt, die verstikkend kan werken wanneer iemand als object van hulp helemaal ingepakt wordt en geen kant meer op kan.
Deze lamlendigheid produceert depressie, cynisme en bitterheid en dat kost heel veel energie zonder dat het iets oplevert. Het is eigenlijk een vorm van energieverspilling die bovendien ook nog milieuvervuilend is voor de verbondenheid van mensen. Te weinig lucht, te weinig uitzicht en te veel allergieën die de warmte zonder kracht tot een lijdensweg maken.
De trend van de rituele spijtbetuiging zie ik als een vorm van zelfbedrog. Er wordt druk uitgeoefend en om van deze druk af te komen, komt de ontlading als een lege formaliteit en als losse flodder. Spijt, dat echt gemeend is, werkt als een warmtebron, wordt een werkwoord en maakt een koppeling met daadkracht. Woord en daad samen, dat werkt en bewerkt iets.

omhoog

Groot energieverlies tijdens transport

En dan zijn er nog de machtcentrales die vroeger in werking waren. Wie via de leidinggevenden op een centrale aangesloten was ontving genade en inspiratie. Weinig mensen konden zich permitteren buitengesloten te worden. In de huidige situatie is dit systeem niet meer passend. Er is een groot energieverlies tijdens het transport via de hoogspanningsmasten. Bovendien gaat bij de grootschalige elektriciteitsopwekking en bezieling de helft van de energie verloren in de vorm van ongebuikte warmte. Dat is eigenlijk zonde. En omdat dit oude systeem zo log is ontstaan er constant storingen: leidingen breken, er zijn invloeden van het weer, de masten staan op een plek waar een andere bestemming voor is en er is te weinig plek om nieuwe masten op te zetten.
De grote energiecentrales zijn ook grootverbruiker van traditionele brandstof. De installaties zijn niet geschikt om nieuwe milieuvriendelijke brandstoffen te verwerken. Een moderne huisstijl op papier verandert hier niets aan.

omhoog

ADHD-spiritualiteit

De nieuwe dynamiek in de levensbeschouwing ontstaat volgens mij niet door meer warmte, ook niet door meer activisme als een soort ADHD-spiritualiteit. De verandering zit in de geloofwaardigheid en de samenwerking en daarvoor is de combinatie van warmte en kracht nodig. En wat vroeger misschien afval was of een kwalijke zaak, misschien kan juist dat ons goede diensten bewijzen zoals planten van CO2 zuurstof maken. En doorpakken, alles beheersen en regelen? Het is voor het hart, de ziel en het lichaam milieuvriendelijk om Gods Geest niet te verwachten in hittegolven of overmacht.

Irmgard Busch is beleids- en projectmedewerker voor diaconie in het bisdom Rotterdam

Klik hier voor het artikel 'Getekend en gezegend'.

Naar andere artikelen OndersteBOVEN

home