home

ONDERSTEBOVEN
Tijdschrift van DISK

Economische crisis en de Sociale Leer van de R.-K. Kerk in 2010

Paus Benedictus XVIOndersteBOVEN,
24(2010)4

Door Hub Crijns

Dit artikel gaat over de encycliek Caritas in Veritate van Paus Benedictus XVI, die juli 2009 is verschenen. Richtinggevend voor de uitwerking is de vraag welke christelijke visie op de inrichting van de economie de Paus presenteert en hoe hij zich daarmee tot het gangbare denken verhoudt.

Deze encycliek over de ontwikkeling van de volkeren en de wereldeconomie was oorspronkelijk bedoeld om de veertigste verjaardag van de encycliek van Paus Paulus VI Populorum Progressio te vieren. Met deze encycliek uit 1967omarmde de Kerk de internationale Mensenrechten en werden voor elk Kerkgenootschap Commissies Justitia et Pax opgericht. Eind 2007 werd echter duidelijk dat er een grote internationale financiële crisis op komst was, de kredietcrisis, met grote gevolgen voor de wereldeconomie. Om zich met deze nieuwe actuele probleemsituatie te verhouden hebben verschillende auteursgroepen en tenslotte de Paus zelf zich nog diepgaand over de tekst van de encycliek gebogen, voordat die in juli 2009 is verschenen.
Het christelijke sociale denken van de afgelopen bijna 120 jaar is sprekend en veelzijdig. De Paus analyseert onze wereld, onze tijd, onze waarden en onze manier van met elkaar omgaan. Hij is leider van een wereldkerk en zijn blikrichting is dus wereldwijd. Maar de mogelijkheden om de theologische en pastorale taal of de economische analyses om te zetten in daden zijn niet altijd even duidelijk. Hoewel bijvoorbeeld het Compendium van de sociale leer van de Kerk (2004) de filosofische kracht en de eenheid van de leer benadrukt, kan er kritisch gedacht worden over die stelling. De kritiek benoemt herhaaldelijk dat het sociale denken van de kerk niet uniform is, maar een zich telkens aanpassende legpuzzel, die vervolgens niet direct toepasbaar is op het menselijke economisch handelen. Vaak wordt met de ethiek de verbinding gemaakt tussen theologie, het sociale denken en het handelen van mensen. Al met al is dit genre van teksten niet gemakkelijk te lezen.

Het artikel start met een blik in de traditie van het katholiek sociale denken. Vervolgens komen de drie componenten van de encycliek aan de orde: visie op theologie, ethiek en economie. Daarna komt eerst de visie op economie aan bod, vervolgens de visie op ethiek en tenslotte de verbinding tussen beide. Het volgende onderdeel gaat in op de economische orde en diverse deelsystemen daarbinnen.  Dit onderdeel loopt uit in de beschrijving van de actoren in de verzorgingsstaat en de beginselen van sociaal-economisch handelen. Met een verwijzing naar de bijbelse bronnen en kerkelijke traditie komt de visie van de Paus op de inrichting van de economie aan de orde.  Het artikel sluit af met een aantal concrete voorstellen, die de Paus noemt ten aanzien van de inrichting van de economie.

U kunt het artikel van Hub Crijns hier downloaden.

omhoog

Naar andere artikelen OndersteBOVEN

home