home

ONDERSTEBOVEN
Tijdschrift van DISK

DROMEN VERWERKELIJKEN

Klik hier om onderstaand artikel Word-document te downloaden.

OndersteBOVEN,
26(2012)2

Door Anne Pier van der Meulen

Inleiding

Hoe ziet verduurzaming eruit binnen een zorginstelling? Hoe verleen je duurzame zorg? Ernst van Drumpt, bestuurder van een instelling in de gehandicaptenzorg, ziet ‘recht doen’ als kernwaarde. “Gerechtigheid beoefenen is recht doen”.

Tussen Arnhem en Doetinchem, in de mooie, rustige Achterhoek ligt de instelling Fatima Zorg. Deze zorginstelling is bijna 50 jaar geleden gesticht door de nonnen om zorg aan verstandelijk gehandicapten te leveren. Wat de nonnen ooit begonnen zijn, is inmiddels uitgegroeid tot een professionele organisatie die zorg verleent aan 550 cliënten. Er zijn zo’n 900 medewerkers werkzaam. In het geheel van de gehandicaptenzorg is het daarmee een middelgrote organisatie. Op de hoofdlocatie in Nieuw Wehl, zo’n tien kilometer van Doetinchem, wonen de meeste bewoners; zij hebben veelal ernstige tot zeer ernstige beperkingen. Fatima Zorg is daarom een instelling die zich vooral richt op de ‘zware gehandicapten’. Op de buitenlocaties in de regio, zoals huizen in Doetinchem, Didam, Zeddam, verleent de instelling zorg aan licht en matig verstandelijk gehandicapten.

omhoog

Zonnewonder van Fatima
De naam Fatima Zorg is afgeleid van het bedevaartsoord Fatima in Portugal. Veelgehoord misverstand is dat Fatima zou verwijzen naar de dochter van Mohammed en daarom een instelling op islamitische grondslag zou zijn. Fatima Zorg heeft echter katholieke wortels. De stad Fatima is al lange tijd een internationale bedevaartsplaats, omdat hier in 1916 en 1917 Maria verschenen zou zijn aan drie kinderen: Lucia, Francisco en Jacinta. Zij zagen bij verschillende verschijningen eerst een engel en later de maagd Maria zelf. Op 13 oktober 1917 zou Maria zich volgens de meisjes opnieuw laten zien. Op deze dag waren volgens de overlevering 70.000 mensen verzameld in Fatima die de verschijning van Maria verwachtten. Zij zagen dat op het voorzegde tijdstip de zon schitterend doorbrak na een periode van regen en ook Maria zelf verscheen. Dit werd het ‘zonnewonder’ van Fatima, waarmee de status van bedevaartsoord gegrondvest was. De twee meisjes Francisco en Jacinta overleden kort na dit wonder. Lucia werd non en bereikte een zeer hoge leeftijd. Zij overleed pas in 2005.

omhoog

Waardegedreven zorgvisie
Het mag duidelijk zijn, de instelling Fatima Zorg verwijst naar de stad Fatima en indirect naar moeder Maria, die zorgt voor mensen in nood en voor mensen die moeten leven met beperkingen. Mettertijd heeft de katholieke signatuur van de instelling echter een verbreding ondergaan. Nu richt Fatima Zorg zich uitdrukkelijk op alle denominaties en vormen van levensbeschouwing. Ook moslimbewoners en seculiere opgevoede bewoners vinden bij Fatima Zorg onderdak. Identiteit en signatuur van Fatima Zorg worden nu gevormd door de insteek op ‘mensgerichte zorg’ en openheid naar iedere vorm van levensbeschouwing.
De eerstgenoemde kernwaarde ‘mensgericht zorg verlenen’ staat ook centraal in het zorgconcept dat Fatima Zorg hanteert, Planetree. Dit zorgconcept, dat ook wordt toegepast door andere zorginstellingen, bestaat uit twaalf componenten. Belangrijke elementen hierin zijn menselijke interactie en liefdevolle bejegening, eigen keuze en verantwoordelijkheid, uitstekende zorg en behandeling, tevreden cliënten, tevreden medewerkers, de rol van familie, vrienden en gemeenschap en aandacht voor aanvullende zorg en zingeving. Planetree gaat ook over bedrijfsvoering. Het concept streeft goede financiële resultaten na en een goede marktpositie. Kenmerk van zorginstellingen die zich zoals Fatima Zorg willen laten leiden door Planetree, is echter hun motivatie om zich te laten inspireren door een waardegedreven zorgvisie. Verduurzaming krijgt in dit zorgconcept vorm door de brede aandacht die er is voor sociale en economische duurzaamheid. Ecologische duurzaamheid wordt niet met name als component genoemd in het zorgconcept Planetree. Een verantwoord omgaan met milieu en leefomgeving is echter wel onderdeel van beleid van Fatima Zorg. Er bestaat een ideeënbus, waarin iedere medewerker nieuwe ideeën kan posten voor verantwoordelijk omgaan met materialen.

omhoog

Diaconaal ingesteld
Aan het hoofd van Fatima Zorg staat een protestantse bestuurder, Ernst van Drumpt. Zeven jaar geleden kwam hij aan het roer te staan. Van Drumpt was hiervoor zes jaar directeur-bestuurder van één van de Nederlandse protestants-christelijke Zonnehuizen, gevestigd in Doorn; niet te verwarren met de Zonnehuizen op antroposofische grondslag.
Van Drumpt kent de zorg van binnenuit, hij heeft een verpleegkundige achtergrond en heeft zich vanuit die positie verder ontwikkeld. Van Drumpt is ook kerkelijk betrokken. In de jaren '80 was hij voorzitter van de kerkenraad in het Gelderse Huissen. Hij voelt zich sterk betrokken bij een diaconaal ingestelde kerk. Hij komt uit een Arnhems gezin, waarin kerk en maatschappij een belangrijke rol speelden. Zijn vader is zijn leven lang diaken geweest.

omhoog

Conciliair proces
Insteek van het gesprek met hem is verduurzaming. Hoe geef je binnen de organisatie vorm en betekenis aan duurzaamheid? Hoe verleen je duurzame zorg? Van Drumpt vertaalt de drie dimensies van duurzaamheid, de sociale, ecologische en economische component al snel naar de begrippen vrede, gerechtigheid en heelheid van de schepping van het conciliair proces. Deze begrippen die in de kerk brede ingang hebben gevonden, mede door de rede van oud-bondskanselier Von Weiszäcker op de Kirchentag in Düsseldorf in 1985, vormen voor hem nog steeds richtsnoer en leidraad.
Van Drumpt: “Deze begrippen hebben diepe indruk op mij gemaakt. Ze zijn voor mij de thema’s van duurzaamheid. In het debat rond duurzaamheid wordt vaak de nadruk gelegd op milieu en hergebruik van materiaal, maar duurzaamheid bestaat voor mij uit de zojuist genoemde drie schakelwoorden. Gerechtigheid vind ik hierbij het voornaamste element, dat ligt het dichtst bij mijzelf, maar de conditie daarvoor is dat je vrede hebt. Oorlog is altijd een vuile oorlog. Gerechtigheid vertaal ik in recht doen. Recht doen kan nooit oorlog inhouden.“

omhoog

Tegengas geven
Hij vervolgt: “In mijn taak als bestuurder wil ik recht doen aan de cliënten en hun vertegenwoordigers en recht doen aan de medewerkers. Als bestuurder is het mijn eindverantwoordelijkheid, dat ik de financiële middelen zo goed mogelijk benut om maximale zorg te verlenen. Er moeten voldoende medewerkers zijn om de kwaliteit te borgen, opdat de cliënten en hun vertegenwoordigers zeggen, dat zij ‘senang’ zijn met deze organisatie. Medewerkers moeten zeggen: ‘Het is fantastisch om hier te mogen werken’. Dit kan ook betekenen, dat ik soms ergens tegeninga. Daar waar leidinggevenden vooral hun macht gebruiken om vorm te geven aan hun leidende rol bijvoorbeeld. Van Drumpt geeft een voorbeeld: “Bij een sollicitatiegesprek met een kandidaat leidinggevende, stel ik vaak de volgende kwestie aan de orde. Als jij bij een verzoek van één van je medewerkers om naar een begrafenis te gaan zegt dat dit niet kan, omdat je geen eerste- of tweedegraads familielid van de overledene bent, zoals de cao voorschrijft; dan pas je hier niet goed op Fatima Zorg. Waar het om gaat is dat de medewerker ruimte krijgt om dat deel wat in zijn of haar leven erg belangrijk is, goed door te komen. Dat wil natuurlijk niet zeggen: ‘Ga maar naar huis en alles is goed’. Nee, wat ik hiermee wil zeggen is, dat wij streven naar beantwoording van de vraag ‘wat kunnen wij betekenen om jouw leven goed vorm te geven?’ Een ander voorbeeld is wanneer er een verzoek komt van een medewerker, die serieus iets nodig heeft, dat je dan als leidinggevende serieus moet kijken of daar mogelijkheden voor zijn. Als je alleen maar zegt, dat past niet in de begroting; het kan niet of je moet wachten, dan maak je de begroting heilig. Ik houd van mensen die tegengas geven.”

omhoog

Breng pannetje soep bij de buren
Ernst van Drumpt: “Er moeten voldoende medewerkers zijn om de kwaliteit te borgen, opdat de cliënten en hun vertegenwoordigers zeggen, dat zij ’senang’ zijn met deze organisatie.”Kortgeleden was Renske Leiijten, Kamerlid voor de Socialistische Partij samen met de directeur van de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland, Hans Schirmbeck, op bezoek bij Fatima Zorg. Zij brachten een werkbezoek om zich op de hoogte te stellen van de situatie van zorg voor zwaar verstandelijk gehandicapten. Ernst van Drumpt sprak met hen: “Ik heb hen dringend verzocht om zich politiek niet sterk te maken voor de ernstig verstandelijk gehandicapten, onze eigen sector. Wij kunnen ons bedruipen met wat wij hebben. Het is nooit teveel, maar het lukt. De lichter verstandelijk gehandicapten leiden nu onder de kortingen. Het gaat hier onder meer om de sociale werkvoorzieningen, de Wajong en de voorzieningen om te werken naar vermogen. Uit solidariteit moet ik nu zeggen: “Maak je nu even niet sterk voor de zwaarste categorie, maar maak je sterk voor de lichtere.” Het is omgekeerd niet zo, dat Den Haag nu geld moet weghalen bij ons. Je moet het natuurlijk niet wegnemen bij de zwaardere sector om het vervolgens aan de lichtere groep verstandelijk gehandicapten te geven, want dat is geen recht doen.
Van Drumpt vervolgt in diaconale termen: “Als je in termen van diaconia praat: het pannetje soep hebben wij niet nodig. Dat kun je beter aan de buren brengen. Maar je kunt niet zeggen, wij pakken jullie pannetje soep af en geven dat aan de buren.”
Het leitmotiv voor Van Drumpt bestaat uit het recht doen aan mensen. In zijn functie wil hij recht doen aan cliënten, familieleden en medewerkers. Dit is voor hem de kern van verduurzaming. Voor het streven naar verwezenlijking hiervan haalt hij een spreuk aan die hij ooit in Berlijn heeft gezien: ‘Wie dromen wil verwerkelijken moet wakker zijn en verder dromen dan alle anderen.’

Zie voor meer informatie over het zorgconcept Planetree: www.planetree.nl.

Anne Pier van der Meulen is projectmedewerker van Landelijk bureau DISK.

omhoog

Naar andere artikelen OndersteBOVEN

home