home

ONDERSTEBOVEN
Tijdschrift van DISK

EEN KERK DIE NIET DIENT, DIENT NERGENS TOE!

Klik hier om onderstaand artikel Word-document te downloaden.

Hans Boerkamp: “Vertegenwoordigers van de politiek moeten weet hebben van wat er bij mensen met lage inkomens leeft.”OndersteBOVEN,
26(2012)3

Door Hanneke Arts-Honselaar

Inleiding

De Gideonsbende Maarssen is dit jaar alweer acht jaar actief. Zoals in het verhaal van Gideon (Richteren 6) voelt de bende zich geroepen kabaal te maken als situaties van onrecht ongehoord en ongezien dreigen te blijven. De Gideonsbende is met ten minste 300 mensen, hoewel het precieze aantal minder belangrijk is dan de intentie waartoe de deelnemers zich geroepen voelen.

Ieder jaar werkt de Gideonsbende met een thema aan de hand waarvan aandacht gevraagd wordt voor specifieke problematieken in de samenleving. Niet op abstract niveau, maar heel concreet en heel dicht bij mensen. In het kader van ‘Hoeveel is genoeg?’ werd stilgestaan bij duurzaamheid en soberheid. Toen werden er ook vastenboekjes gemaakt rond de heelheid van de schepping. Hoewel er niet expliciet pr wordt gemaakt voor de thema’s blijken ze toch – tot verrassing van Hans Boerkamp en Rini Willemse – op plekken op te duiken die ze niet hadden verwacht. Hans ziet dat als het werk van de heilige Geest. Het thema over vluchtelingen is wat minder goed uit de verf gekomen. Waarschijnlijk, zo denkt Rini, omdat er weinig vluchtelingen in Maarssen zijn. Natuurlijk wel inburgeraars. En natuurlijk moet het thema over werk en spiritualiteit met prof. Paul de Blot genoemd worden.

omhoog

Doe ik er toe?

Dit jaar is het thema ‘Doe ik er toe?’ gekozen. Dat blijkt een ingrijpender thema te zijn dan Hans en Rini van tevoren gedacht hadden. Wanneer mensen bij zichzelf naar binnen kijken en zich de vraag stellen ‘Doe ik er toe?’, dan komen er hele ontroerende, maar vaak ook hele schrijnende verhalen naar boven. Het blijft niet bij de vraag ‘Doe ik er toe?’; de vraag gaat verder in: ‘Doe ik ertoe voor anderen?’ Al snel komt dan ook de vraag om de hoek kijken: ‘Werd ik gezien door anderen, mocht ik er zijn van anderen?’
Om het thema in te leiden is de bende begonnen met het organiseren van een maaltijd waarvoor deelnemers werden uitgenodigd die bij de diaconieën bekend waren. Aan hen werd gevraagd welke onderwerpen de Gideonsbende bij de gemeente zou moeten aankaarten. Tijdens die maaltijd bleek al snel dat de deelnemers graag wilden dat de gemeente weet zou hebben van wat er bij hen leeft. Wat doet het bijvoorbeeld met hen als de zorgkosten omhooggaan en er daardoor voor het gezin 40% minder te besteden valt?

omhoog

Indringende verhalen

Het is dat verlangen van mensen om ‘gezien te worden’ waaruit het idee voortkwam om door middel van interviews het leven van deze mensen in beeld te brengen. Kernthema van deze interviews werd de vraag: ‘Doe ik er toe?’ Er werd een artikel in de krant geplaatst, waarin mensen uitgenodigd werden om anderen te interviewen of geïnterviewd te worden. Dat leverde veel reacties op. En van het één komt dan het ander. Een beroepsinterviewer bood zich aan om voor de mensen die zich opgegeven hadden om interviews af te nemen, een training te verzorgen. Iedereen nam zo’n drie tot vijf interviews af. Het resultaat van die interviews werd verwerkt tot een brochure, met 20 indringende verhalen. Mensen die zichzelf in alle eerlijkheid afvragen of ze er wel toe doen, of er voor hun gevoel eigenlijk helemaal niet toe doen. Zo bijvoorbeeld het levensverhaal van een vrouw die in haar land van herkomst tolk Arabisch-Engels was, universitair geschoold. Hier werd haar zo’n 10 jaar geleden geadviseerd een opleiding tot klassenassistent te volgen. Nu na 10 jaar opleiding, wordt haar verteld dat er geen werk voor haar is, omdat ze niet goed genoeg Nederlands spreekt. 10 jaar van haar leven, van het leven van dat gezin, zijn weggegooid. De kwaadheid en verontwaardiging van Hans zijn voelbaar, wanneer hij dit verhaal vertelt. Je ziet dat het niet alleen bij deze vrouw erin heeft gehakt, maar ook bij Hans en Rini. De interviewers proberen zelf een plek te geven aan dit soort ingrijpende verhalen door de brochure met verhalen samen te stellen. Die brochure blijft immers niet in de kast liggen. Nee, het boekje vormt aanleiding tot gesprek op een nieuwe avond, begin juni. Voor die bijeenkomst zijn vertegenwoordigers van politieke partijen uitgenodigd. De bedoeling van de interviews is immers dat vertegenwoordigers van de politiek weet hebben van wat er bij mensen met lage inkomens leeft.

omhoog

Persoonlijke verhalen zijn aansprekend

Rini vertelt hoe ze naar aanleiding van de uitnodiging aan de politieke partijen afgelopen week de griffier op de thee heeft gehad. Hij kwam de brochure met de levensverhalen ophalen. Tegen haar verwachting in vroeg de griffier om meer exemplaren om het thema niet alleen bij de politiek onder de aandacht te brengen, maar ook bij het maatschappelijk werk. Op 4 juni worden twee wethouders verwacht en een aantal raadsleden. Hans merkt op dat hij het schandalig zou hebben gevonden, als er niemand gekomen was. Rini lacht en merkt op dat de tamtam dan wel erg luid geworden zou zijn. Ze zouden dan niet achter zijn gebleven bij Gideon! Toch zijn ze er ook verbaasd over dat de thematiek zo de gemeente in gaat. Mogelijk heeft dat te maken met de persoonlijke verhalen van de geinterviewden. Persoonlijke verhalen zijn anders dan de droge beleidsteksten waarmee de beleidsmakers doorgaans te maken krijgen. Hans ziet uit naar de avond, maar hij ziet er ook een beetje tegenop.

omhoog

Inspiratie?

Op mijn vraag waar Hans en Rini zelf de inspiratie vandaan halen om dit werk te doen vertelt Rini dat dit voor haar niet alleen te maken heeft met een kerkelijke achtergrond. Veel mensen die zich inzetten binnen de Gideonsbende hebben niet eens een kerkelijke achtergrond. Rini zelf heeft in het onderwijs gezeten en is als vrijwilligster actief geweest bij inburgeringscursussen. Momenteel is ze bezig met een project voor anderstalige jonge ouders. Binnen het interviewproject van de Gideonsbende heeft ze ook inburgeraars geïnterviewd. Daar voelt ze zich persoonlijk zoveel rijker door worden. Daarnaast speelt een gelovige achtergrond voor haar ook wel een rol. Ze hoopt dat de Gideonsbende gaandeweg meer en meer een samenwerkingsverband zal worden tussen de Verrijzenisparochie van Maarsen en de protestantse kerk van Maarsen, naast de vele diaconale projecten waarvoor de protestantse kerk zich al inzet. Hans haalt zijn inspiratie vooral uit het verhaal van Gideon dat er voor hem symbool voor staat dat je door ‘lawaai te maken’ en op te komen voor gerechtigheid voor de armeren in de samenleving aandacht weet te vragen voor hun situatie en het verhaal zich soms als een inktvlek door de samenleving verspreidt. Een kerk die niet dient, dient nergens toe, zo luidt de overtuiging van Hans. Wil de kerk overleven, dan zal ze zich juist met deze thematieken bezig moeten houden.
Een belangrijke gezamenlijke bron van inspiratie blijkt verder de creativiteit te zijn die ieder jaar weer opnieuw ontstaat binnen de kerngroep. Deze groep komt één keer in de vier tot zes weken bij elkaar. Aan het begin van het jaar wordt een oproep geplaatst wie er dit jaar met het door de kerngroep gekozen thema aan de slag wil gaan. Ieder jaar komen er weer voldoende mensen en ieder jaar weer komen er nieuwe ideeën om het thema op te pakken en vruchtbaar te maken. Dat alleen al inspireert enorm!

omhoog

Fotoproject

Rini Willemse: “Als er niemand zou zijn gekomen, dan zou de tamtam wel erg luid geworden zijn.”Voor het komend jaar is ook al nagedacht over het thema, hoewel er nog wel veel overleg moet plaatsvinden. Zo kreeg Apeldoorn twee jaar geleden de Ariënsprijs voor hun fotoproject ‘De ongeziene gezien’. Dat thema is bij de Gideonsbende in goede aarde gevallen. Binnenkort hebben ze hierover een gesprek met de prijswinnaars in Apeldoorn. Is het mogelijk dat project ook in Maarssen op te starten? Hans beschrijft wat hij zo aangrijpend vindt aan het project. “Het is niet zo moeilijk om foto’s te maken van mensen in achterstandssituaties”, zegt hij. “Moeilijker is het daarvoor toestemming te vragen en de foto’s door de gefotografeerden zelf van commentaar te laten voorzien. Je moet dan echt met de mensen zelf in contact treden, mensen die je misschien al heel vaak in de wijk bent tegengekomen, maar met wie je nog nooit in gesprek bent geraakt.” Dat ontroert hem bijzonder. Hij is zich ervan bewust dat het meer dan noodzakelijk is armoede in beeld te brengen, ook in Maarssen. Maarssen beschikt immers niet over een voedselbank en over het algemeen is men stomverbaasd, als men hoort dat er in Maarssen wel degelijk armoede bestaat. De fototentoonstelling wil mensen bewustmaken van die armoede in de eigen buurt. Het is dan ook de bedoeling dat de expositie op vele plaatsen in de gemeente wordt vertoond, in de bibliotheek, het gemeentehuis, kerken, openbare gebouwen et cetera.

omhoog

Toekomst?

Inmiddels zijn op meerdere plekken in Nederland, in navolging van Maarssen, Gideonsbendes ontstaan. Allemaal zelfstandig en met eigen zwaartepunten. De Franciscaanse Beweging denkt erover om gekoppeld aan deze beweging Gideonsbendes op te richten. Hans en Rini zouden dat een hele goede zaak vinden. Deze beweging werkt al met jaarthema’s, waardoor de Gideonsbende eenvoudiger verbreed zou kunnen worden. De Gideonsbendes die nu bestaan hebben er bewust voor gekozen geen landelijk netwerk op te zetten. Het gevaar van een grotere organisatie is immers dat ze topzwaar wordt. Natuurlijk zijn mensen waar ook in Nederland van harte uitgenodigd zich aan te sluiten bij de Gideonsbende van Maarssen, beter is echter zelf een bende op te zetten in de eigen buurt om beter in te kunnen gaan op de problematiek die in de eigen buurt speelt.

Interesse in de Gideonsbende van Maarssen? Of wilt u zelf een Gideonsbende opstarten? Neem contact op met Rini Willemse, via gideonsbendemaarssen@gmail.com.

Hanneke Arts-Honselaar is freelance onderzoeker en voormalig medewerker van Landelijk bureau DISK.

omhoog

Naar andere artikelen OndersteBOVEN

home