home

ONDERSTEBOVEN
Tijdschrift van DISK

GEEN LEVEN ZONDER MAATSCHAPPELIJKE BETROKKENHEID
Nel de Boer neemt afscheid

Nel de BoerOndersteBOVEN,
27(2013)4

Door Joan Bulder en Peter de Bie

Inleiding

Nel de Boer werd in januari 2007 stafmedewerker bij de werkgroep Arme Kant van Nederland/EVA. Ze ging vooral aan de slag met het werk rond economie, vrouwen en armoede. Na bijna zeven intensieve jaren heeft ze vanwege het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd eind september afscheid genomen. Een interview.

Nel kwam bij de EVA-beweging in een periode die niet gemakkelijk was. Er waren nogal wat veranderingen gaande, er was interne onrust en het aantal EVA-groepen nam af. Er werd gezocht naar de juiste koers. “Ik had me voorgesteld dat de EVA-beweging groter was, dat er meer variatie in leeftijd zou zijn en dat de beweging politieker georiënteerd zou zijn. Dat blijkt in het verleden ook het geval te zijn geweest, maar ik kwam in een periode dat het terugliep. De laatste tijd heb ik me nog weer eens verdiept in de geschiedenis van de EVA-dagen. Ik ben onder de indruk van het rijke verleden. Als je de ‘wapenfeiten’ leest, zoals geformuleerd bij het 15-jarig bestaan, dan zie je dat er veel is bereikt. Er is heel veel richting politiek gewerkt. En ook binnen de kerken durfde EVA het spreken over echtscheiding, huwelijkswetgeving en de gevolgen daarvan voor vrouwen op de agenda te zetten.”

ploink

Werken aan verbreding en verjonging

“Omdat ik me realiseerde dat ook veel jonge vrouwen met armoede te maken hadden, heb ik dat aangekaart in de EVA-taakgroep. Een project waarmee we toen zijn begonnen, was het maken van het boek Zij wil vooruit - over jonge vrouwen met een minimuminkomen. Die publicatie (najaar 2009) bevat cijfers en feiten over armoede onder jongere vrouwen, maar laat vooral ook de verhalen van vrouwen zelf klinken via negen interviews. Hun problemen en oplossingen zijn anders dan die van de oudere EVA-achterban. Het was goed die voor het voetlicht te brengen. Dit project bracht ons o.a. in contact met het Steunpunt Studerende Moeders, waarmee we samenwerking hebben gezocht.
Ook kwamen we in contact met ‘Tientjes’, een initiatief van drie vrouwen in een uitkeringssituatie die besloten dat zij daar niet ontmoedigd in weg wilden zakken. Vanuit de overtuiging dat ‘ieder mens een talent heeft’ probeerden zij anderen te inspireren en te stimuleren hun eigen talent te ontdekken en te onderzoeken wat ze daarmee willen doen. Het gaat om dingen die uit een persoon zelf komen, zonder dat de activiteiten meteen gericht moeten zijn op uitstroom uit de uitkering.

ploink

Kerkelijke signatuur

“Ik heb gemerkt dat het bij het bereiken van andere, nieuwe doelgroepen soms een belemmering kan zijn dat AKN/EVA is opgericht vanuit de kerken. Die achtergrond schrikt bepaalde groepen af, terwijl je in feite wel dezelfde dingen nastreeft. Ik heb daarom de kerkelijke achtergrond nooit zo benadrukt. Toch bleek het soms een hindernis voor nauwere samenwerking, bijvoorbeeld met Moedercentra, waar veel vrouwen komen met een islamitische achtergrond. Op een andere plek zou het ontwikkelen van nieuwe activiteiten en contacten misschien gemakkelijker zijn geweest. Ik heb het gevoel dat de werkgroep AKN/EVA ook een grotere bekendheid zou kunnen hebben met een minder kerkelijke profilering. Ik heb me er vaak over verbaasd hoe gering onze naamsbekendheid is. Dat vind ik jammer, omdat het je draagvlak en potentiële invloed kleiner maakt.”

ploink

Wat heeft je het meest geïnspireerd?

“Ik heb de samenwerking met veel vrouwen inspirerend gevonden, zowel uit de kring van EVA als daarbuiten. Wijze EVA-vrouw Netty de Louwere heeft me in het begin geholpen om zicht te krijgen op de EVA-beweging. Dini van Velthooven, die terecht erop blijft hameren dat juist de kerken moeten worden aangesproken om op te komen voor sociale gerechtigheid. Annemiek de Jong, onvermoeibaar voorvechtster van Studerende Moeders. En Erna Smeekens van Tientjes. Er is onder vrouwen op het minimum soms bitterheid en boosheid. Dat snap ik volkomen. Ik heb zelf een aantal jaren van een minimumuitkering geleefd en ken uit eigen ervaring de problemen van geldgebrek, angst voor onverwachte tegenslagen, het gevoel voortdurend beoordeeld te worden door instanties. En de schaamte dat je in die omstandigheden terechtgekomen bent. Ik weet niet hoe ik er in zou staan als die situatie nog jaren had voortgeduurd. Ik heb er bewondering voor als het mensen dan toch lukt positief te blijven. Erna slaagt daarin en weet dat over te brengen op andere vrouwen. Dat blijven geloven in en zoeken naar eigen kracht heeft me enorm geïnspireerd. En het maakt me ook stil. Overigens wordt de term ‘eigen kracht’ tegenwoordig vaak misbruikt door politici en bestuurders. Het lijkt steeds vaker te betekenen ‘zoek het zelf maar uit’. Dat stoort me. Eigen kracht en initiatieven van mensen hebben wel ondersteuning nodig om tot ontplooiing te kunnen komen.”
“Ik ben ook blij met de Armoedeonderzoeken die de kerken doen. Zo laten we aan politiek en samenleving zien wat er op de kerken afkomt en hebben we een signaleringsfunctie rond de groeiende armoede.
Het is wel eens frustrerend om te moeten constateren dat we ons in de beweging veel inspanningen hebben getroost en dat er toch zo weinig verbetering is opgetreden in de situatie van de arme kant van Nederland. Maar daarbij kun je je afvragen hoe het geweest zou zijn als die tegenbeweging er niet was geweest.”

ploink

Toekomst van de belangenbehartiging

Nel de Boer zal geen opvolgster krijgen. Daarvoor ontbreken de financiën. Maar stel dat die er wel zou komen, wat zou ze een opvolgster dan mee willen geven?
“Om te beginnen is het zaak om de twee sporen van lokaal én landelijk te blijven volgen. Er wordt steeds meer gedecentraliseerd, waardoor je veel belangen plaatselijk moet behartigen. Maar de kaders en de financiering worden vaak landelijk geregeld, waardoor gemeenten ook ingeperkt zijn. Dat leidt – bewust of onbewust – tot een ‘verdeel- en heerstactiek’. De landelijke wet- en regelgeving moet je daarom ook blijven beïnvloeden.”
“Het is belangrijk om van elkaar goed te weten wat er overal gebeurt. Organisaties en groepjes zijn vaak erg met hun eigen initiatieven bezig. Verbindingen leggen en samen een vuist maken is belangrijk bij de behartiging van de belangen van vrouwen op het minimum. Welke (landelijke) organisaties zouden daarin de komende tijd een rol kunnen spelen? FNV Vrouw? Women Inc.? Kenniscentrum Atria? Die organisaties hebben in ieder geval goede netwerken en connecties, ook met allochtone vrouwen.”
“Bij de belangenbehartiging gaat het er vooral om te luisteren naar wat vrouwen zelf te zeggen hebben. Bij gemeenten en uitkeringsinstanties werd er tot voor kort vooral naar gestreefd mensen zo snel mogelijk uit de uitkering uit te laten stromen. Dat is kortetermijndenken en leidt tot een draaideurbeleid. Als je belemmeringen en regels weghaalt, kunnen vrouwen opbloeien. Leg niet teveel van bovenaf op, maar maak bijvoorbeeld scharrelondernemerschap en opleidingen mogelijk. In de vier grote steden begint er meer oog te komen voor wat vrouwen zelf willen. In Amsterdam en Den Haag wordt beleid ontwikkeld om kansen te creëren voor vrouwen met een minimuminkomen om zich te scholen. In Den Haag is ook het hebben van schulden geen belemmering om een opleiding te volgen. In Breda begint een experiment met scharrelondernemerschap. Dat zijn hoopvolle ontwikkelingen.”

ploink

Wat nu?

Voor Nel breekt nu een andere periode aan. Hoe ziet ze dat voor zich? “Het lijkt me heerlijk om de dagen in vrijheid in te kunnen indelen. In huis wachten een heleboel achterstallige opruimklussen. Maar dat ik me niet achter de geraniums terug zal trekken is wel zeker. Ik kan me geen leven voorstellen zonder maatschappelijke betrokkenheid. Ik wil me onder andere gaan inzetten voor vrouwen zonder verblijfsvergunning. Het gevoel dat je er niet mag zijn, is het ergste wat een mens kan overkomen. Dat gevoel hebben veel mensen aan de arme kant van Nederland. Laatst had ik nog een lang telefoongesprek met een vrouw die veel gezondheidsproblemen heeft. ‘Ik voel me alleen nog een kostenpost’, zei zij. Dat gevoel er niet te mogen zijn, is nog sterker als je geen verblijfspapieren en geen dak boven je hoofd hebt.”

Joan Bulder en Peter de Bie zijn resp. voorzitter en secretaris van de landelijke werkgroep Arme Kant van Nederland/EVA.

ploink

Naar andere artikelen OndersteBOVEN

home