home

PROJECTEN

VOORJAARSCONFERENTIE
DISK EN NETWERK URBAN MISSION

HET KOMT UIT EEN GOED HART
Theologie van binnenuit

Klik hier om de verslagbundel van de conferentie te downloaden in Word-opmaak (89 kb).
Hieronder kunt u een impressie van de conferentie lezen..

Voorjaarsconferentie van 18 maart 2005 geslaagd

Hub Crijns, met dank aan Jan Baronner, Jannet van der Spek, Trinus Hoekstra en Jet Schouten

Inleiding
Theologie van binnenuit
Impressies uit werkgroepen

Slotgesprek
Verslag

Inleiding

Ruim dertig pastores uit de netwerken van arbeidspastoraat en urban mission hebben op 18 maart meegedaan aan de Voorjaarsconferentie, die we dit jaar voor de vierde keer samen gehouden hebben. Zoals altijd vindt deze conferentie plaats in de buurt van 19 maart, het katholieke feest van Jozef de werkman. Dit jaar opnieuw met het thema theologie. De naam van de Voorjaarsconferentie luidt 'Het komt uit een goed hart. Theologie van binnenuit, een oefenproces' en geeft aan, dat de theologische praktijkreflectie van de pastores zelf aan bod komt. In de dag zit veel ruimte voor ontmoeting, verhalen vertellen aan elkaar, zoeken naar verbinding, verdieping en eerste theologische reflectie. Deze Voorjaarsconferentie is een tweede stap in het inoefenen van een methode. Voordat we daaraan begonnen hebben de deelnemers met elkaar kennis gemaakt door een appeltje met elkaar te schillen, een banaantje te pellen, een sinasappel te delen.

omhoog

Theologie van binnenuit

Jannet van der Spek leidde het werkdeel in. Zij vertelde een dialoog van Toon Tellegen tussen de wandelende tak en de eenhoorn omdat "samen nadenken anders is dan alleen en omdat het nadenken met en over iemand waar zelden over nagedacht wordt uitdaagt".
"Vandaag willen we theologiseren aan onze ervaringen in ons werk. Ons werk met mensen in de marge, of ons werk om wille van de mensen in de marge. Dat willen we samen doen. De vooronderstelling is dat het je verder brengt als je met elkaar het gesprek aangaat. Theologiseren over het werk is vaak een ingewikkelde kwestie. Dat ligt niet alleen aan ons. Her en der kreunt de theologie in haar voegen. Maar ten aanzien van ons soort werk in de huidige tijd zitten we, denk ik, met de paradox dat je enerzijds wil verdedigen dat het werk vooral alledaags en seculier is en dat er maar een klein deel is waarover getheologiseerd zou moeten worden, en dat anderzijds - als je dat gesprek zeker als werkers met elkaar aangaat - het onverwacht toch weer diep blijkt te zitten. Bij theologie gaat het om smal en diep tegelijk.
Daarnaast is het zeer onduidelijk geworden wat theologie nou is. Het uitleggen van de traditie met het oog op het heden? Hier en nu ons denken voor het aangezicht van de Eeuwige brengen? Woorden geven aan het religieuze dat wat onnoembaar is en vluchtig?
Wij denken in ieder geval dat er in ons werk nog veel ligt dat theologisch te denken geeft, en dat de tijd wel rijp is om te kijken of dat ook boven de individuele expressie van de werker uit kan komen. Het is de moeite waard om te kijken of we op dat terrein ook weer een soort taal met elkaar leren spreken, hoe divers die ook zal zijn.
Vorig jaar zijn we er mee begonnen en dat ging verrassend goed. We hebben toen een model van Herman IJzerman gebruikt en dat willen we vandaag weer doen. Het is hoogst eenvoudig. We denken aan een bepaalde ervaring in ons werk, een ontmoeting of gebeurtenis, een langdurig proces of een lichtflits, iets wat je zo bedoeld had of iets wat je tegen wil en dank overkwam, iets wat inspireert of juist neerslachtig of strijdlustig maakt.
Van daaruit laat je een beeld op komen uit een jouw geliefd of vertrouwd zingevingsysteem. Het belangrijkste is om taal of een beeld te vinden dat werkelijk jouw werk kan duiden, of dat nu uit de bijbel, de traditie, de Islam, Asterix en Obelix, of van de straat komt. Vervolgens kun je dan weer kijken naar wat dat beeld zegt van je werk, en dan weer hoe het werk wellicht je beeld van het beeld verandert, enz.
Zo ontstaat een spiralende beweging, waarin de reflectie en het handelen met elkaar afwisselen tussen dagelijkse praktijk - beeld/verhaal - dagelijkse praktijk - beeld/verhaal - enz...
Zo zijn we vorig jaar begonnen en zo willen we het nu weer doen. Maar we hopen vandaag een stap verder te komen. Nadat we in de groepen de beelden aan elkaar hebben voorgesteld vragen we jullie om per groep één beeld te kiezen en dat dan verder te bevragen, te onderzoeken en aan te scherpen. In die zin is het wellicht ook een oefening in het niet met elkaar eens zijn. De volgende stap is dan om dat beeld of verhaal ook over je naast je eigen praktijk te leggen. Wat zegt het daarover en wat zegt mijn praktijk over het verhaal.
Uiteindelijk vragen we alle groepen dat wat ze ontdekt hebben aan ons allen te presenteren. Bij voorkeur beeldend, met een tekening of sketch of lied of wat anders."

omhoog

Impressies uit werkgroepen

Er zijn vijf werkgroepen actief geweest, waarin eerst verhalen met elkaar zijn uitgewisseld. Na de pauze is verder gegaan met het uitdiepen van die beelden of van een beeld. Tijdens de pauze en na afloop bleek, dat er intensief met elkaar is gesproken. Toch was de dag niet inspannend, eerder ontspannend omdat er een gezamenlijke krachtbron is opgespoord, waar iedereen aan heeft bijgedragen en waar iedereen uit heeft kunnen putten.
In een groep stond de Loesje uitspraak "Besluiten: nu verkrijgbaar in handige doordrukstrips" centraal in een verhaal over een inloophuis. Iemand heeft problemen met de huisregels en daardoor ontstaat een dilemma voor de medewerkers. Aan de ene kant is het inloophuis bedoeld om mensen op te vangen in de meest moeilijke tijden….aan de andere kant heeft het inloophuis ook regels voor diezelfde mensen. Uiteindelijk is aan die mens de toegang geweigerd, het ging niet langer meer. In eerste instantie hebben we geen duidelijk beeld bij dit verhaal. De methode is al bekend dus iedereen kan al volop meedenken met de beelden die zich bij deze situatie aandienen. 'Het verloren schaap' is zo'n beeld en 'Jozef in de put'. Verder pratend, blijkt het beeld niet precies overeen te komen met het probleem. Hoe belangrijk is het dat een beeld parallel loopt bij de probleemsituatie? Eén ding is wel duidelijk: iedereen heeft zijn eigen beeld bij deze situatie. Doorpratend op de beelden stuiten we op een diepere laag in de probleemsituatie. De beelden geven meer kleur en invalshoeken bij het probleem. Beelden zijn er te over en iedereen kan er moeiteloos een paar oplepelen. Maar nu gaan we een stap verder dan vorig jaar. In hoeverre verandert het beeld de praktijk? Door de beelden naar boven te halen wordt er een bepaalde diepgang en zingeving blootgelegd. Dit werkt verhelderend. Niet alleen omdat het beeld iets zegt over de persoonlijke zingeving maar omdat door het expliciteren van het beeld, er dieper op het probleem (en een mogelijke oplossing) kan worden ingegaan. Besluiten zijn nooit makkelijk te nemen maar deze oefening kan helpen in een probleemsituatie.
In een andere groep leidt een verteld verhaal en het opgeroepen beeld tot het besluit om door te spreken over het verhaal van de worsteling van Jozef bij de Jabbok uit Genesis. Eerst is dit verhaal nog eens goed gelezen. Wat staat er eigenlijk en klopt dat met het eerste beeld bij de praktijk? Nieuwe elementen vielen op, bijv. dat na de worsteling de zon weer op ging. En dat de confrontatie ook zijn fysieke prijs had. Uitgaande van dit verhaal is verder gepraat over de spanning tussen troost en confrontatie bij de ontmoeting tussen actoren uit het praktijkverhaal. Zou bij een andere benadering meer het licht zijn opgegaan? En was er de keus voor de benadering met het accent op de troost vanwege de angst voor een heupstoot zoals bij Jakob? Indringende vragen, waarbij zorgvuldig is gereflecteerd over werksituaties. Herkenbaar voor iedere deelnemer uit dit groepje. Gesprekken over praktijkverhalen en bijbehorende beelden zijn boeiend en leerzaam.

omhoog

Slotgesprek

In het afsluitende gezamenlijke gesprek kwam één groep tot een beeldende uitdrukking van hun gesprekken van vandaag. De andere groepen vertelden hun ervaringen. Het bleek heel goed mogelijk om een praktijkverhaal te vertellen en daar een beeld bij op te roepen. Ook bleken die beelden stof tot gesprek, nadenken en overdenken te geven. In sommige groepen vielen beelden als het ware in elkaar, in andere bleven ze meer van elkaar verwijderd en kozen de deelnemers met één beeld verder te gaan. Ook deze verdiepende stap bleek goed te verlopen. Blijkbaar hebben alle pastores inmiddels ervaring opgedaan met supervisie en intervisie en is er bereidheid en vaardigheid om met elkaar vragend en zoekend op pad te gaan.
De verhalen en beelden zeggen allen iets over hoe het profane en het heilige elkaar afwisselen, omwisselen, verwisselen. Elk verhaal en elk beeld hebben een verwijzende, symbolische betekenis, die verkend wil worden. Valkuilen zijn het normatieve erop los te laten, te willen instrumentaliseren, snel een oplossing te zoeken. Er is tijd nodig om te ontdekken, te herkauwen, na te gaan hoe en waar de gesprekken van deze dag in de praktijk kunnen inzaaien. Om te zien hoe er oogst uit voort komt. Elk verhaal en elk beeld blijkt ook niet eenduidig, maar uit meerdere lagen te bestaan en open te zijn voor meer duidingen. Bij het openvouwen van die mappen ontstaat telkens communicatie en ontmoeting tussen jezelf en anderen. Theologiseren op grond van ervaring en beelden die daarbij horen is dialoog van binnenuit, het aanboren van bronnen, het uitwisselen daarvan.
De Voorjaarsconferentie werd besloten met een gedicht van Hub Crijns naar Matteüs 25, 40 'Waar heb ik U ontmoet?', begeleid door Jet Schouten op piano.

omhoog

Verslag 'Het komt uit een goed hart. Theologie van binnenuit'

Van deze geslaagde Voorjaarsconferentie 2005 is een kort verslagboekje gemaakt. Klik hier om deze bundel te downloaden in Word-opmaak (89 kb).

omhoog

Naar beginpagina Voorjaarsconferentie

home