home

PROJECTEN

VOORJAARSCONFERENTIE
DISK, NETWERK URBAN MISSION, ICB EN LOND

Verslag van de Voorjaarsconferentie 2007

Inleiding
Een historische kijk op missie
Migranten, geloven en dan?
Evangelisatie als getuigenis
De discussie

Inleiding

Dit voorjaar is voor de zesde keer op 19 maart, het katholieke feest van Jozef de werkman, een Voorjaarsconferentie georganiseerd door de netwerken van arbeidspastoraat DISK, urban mission, inloopcentra en drugspastores. De Wijkplaats in Utrecht bood een gastvrij onthaal aan de 55 deelnemers en gasten. De kernwoorden missie, migratie en evangelisatie van deze Voorjaarsconferentie zijn gemakkelijk terug te vinden in visie- en beleidsdocumenten van de grote kerken en de deelnemende netwerken. Alle reden om er uitgebreid bij stil te staan.

Een historische kijk op missie

Frans Wijsen, hoogleraar missiologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen en het Nijmeegs Missiologisch Instituut, stelt: "via de omgekeerde missie van niet-westerse migranten komt missie weer op de agenda van de westerse kerken". Hij onderbouwt deze stelling met een beknopt overzicht van de missionaire geschiedenis: via verovering, aanpassing aan de cultuur, inculturatie naar dialoog en momenteel niet-westerse missionarissen in Nederland.
Het veroveringsmodel van missie stamt uit de Jezuïetenorde van de 16de eeuw, die dit missiemodel gebruikt hebben in het kielzog van de kolonialistische en imperialistische Europese veroveringen van de wereld. De Wereldraad van Kerken gebruikt bij het winnen van de heidense wereld voor Christus eveneens dit model.
Het model van kerkplanting is in crisis gekomen door de Tweede Wereldoorlog. Het christelijk Europa liet zich verleiden tot dictaturen en een gruwelijke oorlog. De vraag ontstond hoe om te gaan met die heidense en seculariserende tendensen in eigen huis. Zo groeide het model van aanpassing, waarbij de eigen missietheologie en christologie niet wijzigden.
Dat gebeurde wel bij het Concilie Vaticanum II. Kern van het theologische denken is dat Christus al aanwezig is in de wereld en bij andere volkeren en via inculturalisatie kan dit verhelderd worden.
Na de jaren tachtig ontstaat het dialoog model, waarbij de universele kerk wereldwijd in dialoog raakt. De kern verschuift van de rijke landen naar de armere landen. Noord en Zuid zijn met elkaar in gesprek en er ontstaat wederkerige missionaire existentie van kerken.
Aan het begin van deze eeuw valt op te merken dat wereldwijd de kerken groeien, behalve in de Europese bakermat.
Uit onderzoek is nog onduidelijk welke ontwikkeling de niet-westerse kerken in Nederland verder doormaken. Sociaal-economische gelijkheid groeit wel, maar op geloofsgebied kan het anders gaan, bijv. op terreinen van seksualiteit, drugs, liberalisme en individuele autonomie in de plaats van de autoriteit van de bijbel. Migranten bekritiseren het ontbreken van Godsgeloof en spiritualiteit, evenals de integrale missie en diaconie mét bezieling. Van die kritiek kunnen de gevestigde kerken heel wat leren.

Migranten, geloven en dan?

Vanuit de migrantengemeenschappen vertelt Erica Feenstra ervaringen. Zij is vanuit de diaconie van de PKN gemeente Amsterdam werkzaam in het dienstencentrum migrantenkerken 't Kerkhuis in Amsterdam Zuid-Oost. Zij ondersteunt haar verhaal met veel dia's en het komt er op neer dat het in de samenwerking met migrantenkerken allemaal om goede communicatie gaat. Ze geeft diverse karakteristieken van de migrantenkerken en cijfers: er zijn er 1.000 in Nederland met heel veel diversiteit. Ze noemt diverse valkuilen voor de communicatie tussen westerse en niet-westerse kerken, zoals dat bij beide partijen de verwachtingen naar de ander niet helder zijn en dat de wederzijdse belangen niet aansluiten. Er zijn vaak nogal wat oneigenlijke motieven, veelal gebaseerd op stereotypen. Ook noemt ze goed werkende praktijken, zoals kennis van elkaars rites de passage, het geven van beslissingsmacht, het openen en volhouden van dialoog.

Evangelisatie als getuigenis

Een evangelische benadering komt naar voren uit de ervaringen van ds. Jerry Mendeszoon van Victory Outreach in Rotterdam. Hij komt niet met een reflectief verhaal, en vertrekt vanuit het evangelie met het voorbeeld van Jezus als basis voor zijn eigen missiewerk. Hij analyseert niet maar spreekt vanuit zijn hart. Ook vertelt hij het verhaal van Sonny Arguinzoni en zijn vrouw Julie, de stichters van Victory Outreach, en zijn eigen verhaal van verslaving, dieptepunt, bekering met visioenen en Gods' ingrepen daarbij. Een heftig enthousiast verhaal, onderbroken door een gebed vanuit het geloof in God en niet over God. Mendeszoon is sinds 1994 met zijn vrouw Xannelou, eveneens met een geschiedenis van drugsverslaving en bekering, in Nederland actief, eerst in Amsterdam en later in Rotterdam. Twaalf jaar later is er sprake van een bloeiende gemeenschap en reikt het evangeliserende echtpaar uit naar Europa.

De discussie

Tijdens de discussie is uitgebreid stil gestaan bij de contacten tussen de verschillende netwerken en migrantenkerken. Opvallend element is dat die contacten nog niet erg groot zijn. Er is sprake van onbekendheid en er is nog een wereld te winnen op dit punt. Van migrantenkerken moet gevraagd kunnen worden zich te verdiepen in de geschiedenis van de autochtone kerken. En in de uitgebreide diaconale activiteiten, die migrantenkerken soms niet hebben. Volgens Feenstra verweven migrantenkerken het diaconale veelal in het geheel van hun activiteiten. Mendeszoon beaamt dit door erop te wijzen dat iedereen de nood van mensen kan zien en die kan aanpakken. Spreek daarbij vanuit je hart en je geloof. Uit het verdere gesprek komt naar voren dat Nederlanders minder bang mogen zijn voor het persoonlijke verhaal en de getuigenis uit de migrantengroepen. Tegelijk is er de taak en opdracht om het eigen verhaal en eigen geloven te verhelderen, niet te rationeel en met hart en gevoel. We doen wel veel diaconaal, maar de spiritualiteit daarvan is niet altijd duidelijk. De dialoog en het gesprek over de manieren waarop we geloven kan helpen de verschillende verhalen naar boven te brengen.
Wijsen wijst erop dat dialoog niet onmogelijk is, maar dat er wel verschillende belangen op de achtergrond meespelen, die belemmerend kunnen werken, zoals geld, macht en koloniaal verleden. Die moet je er wel bij betrekken en dat stimuleert tot zelfreflectie. Dialoog betekent dat je je moet instellen op een ander en naar jezelf kritisch moet kunnen kijken.
Ook is gesproken over verschillen en overeenkomsten in de benaderingen van het kerkelijk drugspastoraat en Victory Outreach. De presentiebenadering staat bij beiden centraal, evenals het langer volgehouden contact. Waar het kerkelijk drugspastoraat steeds meer gebruik begint te maken van bidden, over God spreken en symbolen, start Victory Outreach bij de bevrijdende kracht van het evangelie en van Jezus Christus.
De aanwezigen vonden het na afloop een interessante en nuttige bijeenkomst en lieten zich de hapjes en drankjes goed smaken. Van de teksten van de Voorjaarsconferentie zal over enige tijd een boekje verschijnen in de DISK Studiereeks.

Klik hier voor de uitnodiging voor de conferentie.
Klik hier voor het programma van de conferentie.
Klik hier voor achtergrondinformatie.

Naar beginpagina voorjaarsconferentie

home