home

PROJECTEN

DISK, VROUW EN ARBEID

Werkdag Vrouw en arbeid
Blijven verhalen
Werkdag gender en beleid
Intervisiedag
Rust
Als je er alleen voor staat
Weiberwirtschaft
Zorgen op je werk?
Workshop op studiedag diversiteit
Training aan EVA-vrouwen
Vruchten van ons werk
Vrouwen en ICT

In ondernemingen, het arbeidsbestel en daarbuiten, ook in kerken is de positie van vrouwen niet gelijkwaardig aan die van mannen. De Taakgroep 'DISK, Vrouw en Arbeid' maakt de aandacht voor de arbeid en positie van vrouwen een vanzelfsprekend onderdeel van arbeidspastoraat.
Wat is het doel van de taakgroep? De taakgroep is er voor ondersteuning van de vrouwen binnen het DISK netwerk. Zie het maar als een soort klankbordgroep. Er is de ruimte om zelf onderwerpen en/of werkervaringen naar voren te schuiven die voor jou en je werk als professional of vrijwilliger belangrijk zijn. De kern van Taakgroep bestaat uit Irmgard Busch en Jet Schouten. Indien je als vrouw nog niet benaderd bent door de taakgroep, laat het dan even weten als je interesse hebt. Samen sta je immers sterker!
e-mail: Schouten.Jet@planet.nl
U treft hieronder informatie aan, die teruggaat in de tijd. Al lezend krijgt u zicht op wat de taakgroep doet en ontstaat een stukje geschiedenis.

Werkdag Vrouw en Arbeid

De taakgroep Vrouw en Arbeid heeft op 5 februari 2004 voor het eerst sinds mei 2002 weer een bijeenkomst gehouden in Oikos te Utrecht.
Met het vertrek van Ester van der Panne is de taakgroep een lange tijd non-actief geweest. Sinds mijn aanstelling in november 2003 ben ik, Jet Schouten, begonnen kennis te maken met de (meeste) vrouwen binnen het DISK netwerk: iedereen reageerde erg enthousiast op het idee voor een bijeenkomst. Hoeveel vrouwen zijn er nog binnen het netwerk? Een stuk of 12 en werkzaam in verschillende delen van het land.
De bijeenkomst van 5 februari is gebruikt voor een aantal zaken. Ten eerste: het weer eens samenkomen van de vrouwen, voor sommigen was dit zelfs een allereerste ontmoeting. Ten tweede het uitwisselen van werkervaringen. Wie is waar mee bezig en hoe wordt dit ervaren?
En ten derde: wat is de koers die de Taakgroep wil gaan varen in het ondersteunen van de vrouwen? Aan het eind van de dag wisten we weer van elkaar wie we zijn en wat we aan elkaar kunnen hebben. Tenslotte is een vervolgafspraak voorgesteld in 'De Bakkerij' in Leiden. De bovengenoemde doelstellingen van de dag zijn geslaagd: het onderlinge contact is weer gelegd.

Blijven verhalen

"Het begon allemaal op een feestje. We kenden elkaar als collega's en raakten aan de praat over ons werk. Zo vonden wij elkaar in de vrolijke en ernstige overtuiging dat veel ontmoetingen en gebeurtenissen uit ons werk het waard zijn om gehoord te worden. Wij zijn: Alice Groeneveld, Paula Irik, Marchien Timmerman en Erna Treurniet, vier vrouwen werkzaam in het buurt- en arbeidspastoraat in Utrecht en Amsterdam. We wilden samen op zoek naar onze theologie van het buurt- en arbeidspastoraat en zo de eigen identiteit van dit soort werk versterken. Een theologie van onderop en op eigen condities, dat bezielde ons. Alle vier waren wij gewend dagboek bij te houden en verhalen te schrijven over ons werk. We kenden Jodien van Ark, docent op het Theologisch Seminarium Hydepark, als vriendin en goede bekende met ons werk. Haar legden we onze verhalen voor met de vraag of zij ons een aantal keren wilde begeleiden. Drie jaar geleden kwamen wij voor het eerst bij elkaar. Jodien zette ons voortvarend aan het werk. 'Verhalenkrans', zo noemden wij ons werkverband. Vele malen kwamen we rondom onze verhalen bij elkaar en bij elkaar op verhaal. Ons geloof, onze hartstocht, onze vasthoudendheid, maatschappelijke vragen en kerkelijke verwikkelingen, onze thuissituatie, werk- en levensvragen: alles kwam aan de orde. Soms was het bijpraten, soms was het theologie, soms ook intervisie en in elk geval was het iedere keer weer een bron van plezier, moed en uitdaging voor ons dagelijkse werk. We lachten en huilden samen heel wat af. Want we houden zielsveel van ons werk, maar het kan wel eens het uiterste vragen.... Gelukkig zijn er dan altijd weer de verhalen. Verhalen die smaken naar meer dan het gewone. Verhalen die, zo hopen we, smaken naar meer. Vier maal acht verhalen, net op tijd gebundeld en gedrukt, bij gelegenheid van het afscheid van Alice na ruim zeventien veelbewogen jaren in het buurtpastoraat. Vier maal acht verhalen, als een bijdrage aan de krans van verhalen van God en mensen. Een monumentje voor de mensen in de buurt, een cadeautje aan de kerken, een uitnodiging aan wie maar wil om te blijven verhalen. Want wie we ook zijn en waar we ook leven: ieder mens moet op haar tijd haar verhaal kwijt!
Verhalenkrans: Alice Groeneveld, Paula Irik, Marchien Timmerman, en Erna Treurniet, 'Blijven verhalen. Een mens moet op tijd haar verhaal kwijt', DISK Studiereeks 37, Landelijk bureau DISK Amsterdam, ISBN nummer: 90.72951.16.6, pag. 68, Prijs: € 7,50 (excl. verzendkosten), verschenen mei 2003.
De brochure is sinds mei 2004 uitverkocht.

Werkdag gender en beleid

Bijna alle DISK vrouwen doen mee aan de studiedag over gender en beleid op 24 mei 2002. Op deze dag is ook afscheid genomen van Esther van der Panne, die het landelijk bureau DISK verlaat per 1 juni 2002.
"De taakgroep heeft zeker iets opgeleverd dat door DISK in breder verband is opgepakt. Ik denk bijvoorbeeld aan visies op economie. Toen de econome Irene van Staveren een boekje publiceerde over gender en economie (Economanie - 1995) werd dat natuurlijk niet alleen door de taakgroep gelezen. Maar omdat wij er een studiedag over organiseerden, een map met informatie en literatuur maakten, erover schreven, werden haar ideeën gemakkelijker toegankelijk. Het denken over verschillende circuits in de economie - markt, zorg en herverdeling - die in evenwicht moeten zijn, was al eerder geïntroduceerd, maar het idee is zeker blijven hangen doordat de taakgroep de ideeën van feministische economen heeft ingebracht. Dat geldt ook voor het consequent hameren op het belang van een brede visie op arbeid."
Interview met Esther van der Panne door Irmgard Busch in Ondersteboven, september, pag. 16-18.

Intervisiedag

Een intervisiedag voor vrouwelijke arbeidspastores biedt gelegenheid een casus uit het eigen werk met collega's te bespreken. We gebruiken een door begeleidster Donne Schmaal ontworpen methode, die ook toe te passen is op de eigen werkplek. De intervisiedag van 2001 bijvoorbeeld is door de vrouwen gebruikt voor een meer informele uitwisseling van werkervaringen, gecombineerd met een lunch.

Rust

In het jaar 2001 sluit het thema 'Rust' van het materiaal, dat DISK maakt voor de zondag van de arbeid en biddag voor gewas en arbeid aan bij de campagne 'Bevrijde tijd. Deelnemen aan een 24-uurseconomie'.
De brochure 'Rust' brengt een aantal aspecten van rust in kaart aan de hand van verhalen, gedichten, liederen, preekschetsen en informatieve teksten die bruikbaar zijn voor liturgie en gesprek. Thema's zijn: een herkenbaar ritme in je tijd, kiezen, aandacht, je inspiratiebronnen opzoeken, van ophouden weten.
De 'Handreiking voor liturgie en gesprek bij de brochure Rust' geeft uitgebreide informatie en gespreksstof over de ontwikkelingen op het gebied van arbeids- en rusttijden, met speciale aandacht voor de discussie over de zondag als collectieve rustdag.
Het liturgische deel van de handreiking is deze keer gemaakt in samenwerking met de werkgroep liturgie van de parochie Dongen en Klein Dongen-Vaart en Anita van Steyn, arbeidspastor in het bisdom Breda. De leden van de werkgroep hebben een voorbeeldviering uitgewerkt rond 'Alles heeft zijn tijd' met gebeden, lezingen, liederen, overwegingen bij Prediker 3:1-15 en suggesties voor de kindernevendienst. Veel teksten zijn door de werkgroepleden zelf geschreven. Een goed voorbeeld van materiaal dat dicht bij de gebruikers staat.
'Ík ben gekomen opdat jullie leven hebben en overvloed.' Dat geeft geen onverstoorbare rust waardoor je je door niets en niemand meer uit het veld laat slaan, en immuun bent voor alles wat neerdrukt en opzweept. Maar het is wel een tegengif tegen voortdurend moeten presteren, tegen voortdurend nuttig werk moeten doen; een tegengif ook tegen het verbitterd en krampachtig doorvechten voor een andere wereld.
Esther van der Panne, in de brochure 'Rust', overweging bij Johannes 21,1-19.

Als je er alleen voor staat

In het najaar van 2001 is begonnen met de voorbereiding van een project voor het EVA-werk (Economie, Vrouwen en Armoede) rond alleenstaande jonge vrouwen met kinderen en alleenstaande oudere vrouwen. Het omvat het maken voor een werkboek 'Als je er alleen voor staat' en een implementatietraject zoals het organiseren van landelijke trainingen.
Op 21 maart 2002 is dit werkboek 'Als je er alleen voor staat' gepresenteerd. In dit boek, geschreven door Marian Kuijs, komen acht thema aan de orde, met handreikingen op welke manier je deze met elkaar kunt behandelen. De thema's en de werkwijze hebben ten doel bijdragen te leveren aan het versterken van de kracht van EVA-vrouwen, als persoon en als beweging.
Voor het versterken van die kracht zijn volgens Marian Kuijs drie dingen belangrijk:
1. Het beperken van je doelen;
2. Het benoemen van het bondgenootschap;
3. Het zoeken van bondgenoten buiten de beweging.
Marian adviseert jezelf één doel tegelijk te stellen. Als je ervoor kiest om met je groep eerst maar eens tijd te besteden aan het vertellen van ieders verhaal, hoef je dus niet tegelijkertijd ook de politiek aan te spreken. Dat maakt dat je meer uit die verhalen kunt halen. En dat maakt ook dat je achteraf tevreden kunt zijn als die verhalen goed uit de verf zijn gekomen, en ieder het gevoel heeft tot haar recht gekomen te zijn.
Je doel inperken is het eerste dat je kunt doen om je kracht te versterken, benoemen van het bondgenootschap is een tweede. Marian: "Het bondgenootschap tussen armgemaakte vrouwen en kerkvrouwen kan een bron van kracht zijn. Deze kun je benutten door met elkaar uit te spreken wat ieder in de groep komt brengen en wat je graag uit de groep zou krijgen. Het is dan in één klap duidelijk dat iedereen iets komt brengen en iedereen iets komt halen. En als je die dingen van elkaar weet, kun je veel beter van elkaars ervaring en kwaliteiten gebruik maken en elkaar geven wat ieder nodig heeft."
Tot slot noemt Marian Kuijs het erg belangrijk dat je als EVA-vrouwen naar buiten treedt en bondgenoten zoekt. Als je bondgenoten zoekt is het belangrijk dat je de positieve kanten van je beweging laat zien. Dus vertel wat je tot nu toe aan goeds hebt bereikt en waarom jouw groep de moeite waard is. Bondgenoten kunnen op de vreemdste plaatsen zitten. Zoek die mensen op die iets voor je kunnen en willen betekenen. Daarbij denk ik, zegt Marian Kuijs, ook aan beleidsambtenaren en ambtenaren bij de sociale dienst, mensen bij de afdeling welzijn van de gemeente, iemand bij de plaatselijke bedrijvenkring, op scholen en in de sportwereld. Een groot netwerk is reuze belangrijk. Want van de één krijg je informatie, de ander kan zorgen dat je kantoorruimte kunt gebruiken, een derde kan een alliantie voor je versterken en de volgende weet nog wel een fonds.
Het werkboek 'Als je er alleen voor staat' is verkrijgbaar bij de werkgroep Arme Kant van Nederland/EVA. Het kost € 5,- (excl. verzendkosten).
Van de presentatie tijdens landelijke EVA-ontmoetingsdag is een verslagbrochure gemaakt, met de inleidingen, speeches en resultaten van de uitwisselingsgroepen. Bestellen bij de werkgroep De prijs is € 1,- (excl. verzendkosten).
Besteladres: werkgroep Arme Kant van Nederland/EVA, Luijbenstraat 17, 5211 BR 's-Hertogenbosch tel. 073 - 6121939, e-mail info@armekant-eva.nl.

Weiberwirtschaft

In het jaar 2000 komt een groep vrouwen uit diverse organisaties bij elkaar die het gedachtegoed rondom Weiberwirtschaft, vrouwen en economie wil uitwerken en de discussies daarover wil stimuleren, met name in en rondom de kerken.
De bijeenkomsten leiden er toe dat bij enkele activiteiten wordt samengewerkt. Zo leveren enkele vrouwen uit de groep een bijdrage aan de Vrouwensynodedag over vrouwen en geld. Een Duits manifest met discussiepunten wordt vertaald en bewerkt voor de Nederlandse situatie. Deze resultaten worden meegenomen naar 25 januari 2001, wanneer de Sectie Vrouwen in Kerk en Samenleving van de Raad van Kerken in Nederland een 'Boeldag' organiseert ter gelegenheid van haar opheffing. De deelnemers maken tijdens deze dag een testament op van het gedachtegoed en de wensen van de oecumenische vrouwenbeweging. Dit wordt meegegeven aan de Raad van Kerken in Nederland. De taakgroep is bij deze initiatieven betrokken geweest. Esther van der Panne verzorgt samen met Mirjam Schuilenga (werkzaam bij project Z3) de werkhoek 'Weiberwirtschaft' over economie en gender. Zij schrijven een verslag voor het testament, gepubliceerd in 'Van marge naar centrum. In hoeverre hebben vrouwen het hart van de theologie geraakt?', een special van het tijdschrift 'Zijwind', (zomer 2001).

Zorgen op je werk?

Arbeid en zorg was het thema van de KHV-conferentie (van kerken, humanistische organisaties en vakbeweging) in 1999. Als vervolg op deze conferentie verschijnt in april 2001 het boekje 'Zorgen op je werk?' uitgegeven door het Humanistisch Verbond in samenwerking met de vakcentrale FNV en het landelijk bureau DISK (namens de Raad van Kerken). Motto is: op zoek naar balans tussen tijd voor arbeid, tijd voor zorg en tijd voor jezelf. Samen met het Humanistisch Verbond en FNV organiseren we in de loop van het jaar 2001 ook twee debatten over arbeid en zorg in Zwolle en Amsterdam.
"Erkenning van zorg betekent ook erkenning van het feit dat mensen kwetsbaar en sterfelijk zijn. Iedereen heeft zorg nodig, al varieert de intensiteit daarvan per levensfase en situatie. Dat betekent dat niet alleen gezond, autonome, koopkrachtige individuen uitgangspunt voor beleid kunnen zijn."
Esther van der Panne in 'Zorgen op je werk?', verkrijgbaar bij landelijk bureau DISK of het Humanistisch Verbond.

Workshop op studiedag diversiteit

Het landelijk dienstencentrum van de Samen op Weg-kerken organiseert op 29 mei 2001 een oecumenische studie- en netwerkdag over diversiteit, (h)erkenning van verschillen in de kerken. Namens de Taakgroep verzorgen Esther van der Panne en Aagje Baartse van EVA-Zaanstreek een workshop 'Jubelen in de Zaanstreek'. Activiteiten van arbeidspastoraat DISK en EVA in de Zaanstreek dienen als voorbeeld om erachter te komen, hoe je bij een activiteit rekening kunt houden met gender, klasse en etniciteit. De workshop levert een 'diversiteits'-checklist op die gebruikt kan worden bij het opzetten van activiteiten.


Training aan EVA-vrouwen

Trudi Koek, werkzaam bij landelijk bureau DISK in 2000 en 2001, en Marina Heinrichs verzorgen in 2000 en 2001 verschillende trainingen voor EVA-vrouwen. EVA staat voor: Economie, Vrouwen en Armoede. De trainingen beoogt vrouwen zodanig te ondersteunen, dat zij op hun beurt weer vrouwen in de EVA-groepen kunnen ondersteunen. In november gaat het om het heft in eigen hand te nemen.
In december 2000 is het onderwerp werving en publiciteit. We zijn de eerste dag begonnen met het uitwisselen van informatie over de verschillende EVA-groepen. Welke vrouwen worden nu bereikt met wat voor soort activiteiten? Daarna hebben we gekeken wat iedereen zich ten doel had gesteld bij deze training. Dit varieerde: er was in een groep behoefte aan nieuwe actieve leden; een andere groep wilde zich richten op jongere vrouwen; weer een andere groep wilde het contact met bondgenoten verstevigen. Ook waren er twee vrouwen die een nieuwe groep wilden gaan opzetten. In deze uitwisseling kwamen veel leerzame ervaringen op tafel.
Het volgende onderdeel van de dag was het maken van een analyse van de doelgroepen waar de groepen zich op wilden gaan richten. Twee aan twee is deze analyse gemaakt en vervolgens in de groep gepresenteerd. Het ging hierbij in de eerste plaats om de kenmerken van de doelgroep als de leef- en woonsituatie, leeftijd, opleiding enz. Na deze eerste inventarisatie is iedereen verder na gaan denken over de positieve en negatieve aspecten van de situatie van deze doelgroepen: waar zitten mensen mee?
Het avondprogramma en de ochtend van de tweede dag waren gereserveerd voor het oefenen met de verschillende manieren waarop je mensen kunt bereiken. Zo hebben we onze creativiteit gebruikt bij het maken van collages en affiches. Tevens zijn er persberichten geschreven, waarop commentaar is geleverd. Is er genoeg informatie gegeven? Komen de vijf w's van een activiteit duidelijk naar voren? Het gaat dan om: wie (wie spreek je aan); wat (inhoud van de activiteit), waarom (de reden waarom je het organiseert), wanneer (tijdstip), en waar (plaats). Denk er ook aan om de kosten te vermelden. Het is altijd een goede manier om een paar mensen je persbericht te laten lezen.
Verder zijn we gaan oefenen met het overbrengen van mondelinge informatie. Verschillende situaties zijn nagespeeld, bijvoorbeeld het houden van een verhaal op de plaatselijke radio. Iedere situatie is nagesproken en de leerpunten zijn eruit gehaald.
Het laatste dagdeel hebben we gebruikt om een concreet publiciteitsplan te maken. Iedereen heeft een lijst gemaakt met de volgende punten: wat moet er allemaal gebeuren; wie gaat dat doen; wanneer moet dat klaar zijn. Dit publiciteitsplan is als extra bagage meegenomen naar de EVA-groepen meegenomen. Na een bespreking en instemming van de groep zou dit plan uitgevoerd kunnen worden. Aan het einde van de training bleek dat iedereen tevreden en met meer bagage naar huis ging. De enige aanmerking was dat we wel erg hard gewerkt hadden.

Vruchten van ons werk

"De kerken hebben ons uitgezonden als verspieders in de wereld van de arbeid, met als opdracht om weer terug te komen en onze ervaringen te laten horen. Daarmee nemen de kerken ook risico's, Want wij komen (vrij naar Numeri 13) niet alleen met druiventrossen van geloofsgesprekken terug - niet in het minst door de vanzelfsprekende openhartigheid op dit terrein van de zwarte christenvrouwen en van de moslimvrouwen - maar ook met reuzen van problemen. Met verhalen van hun moeite en hun taaiheid die volgens ons ook op de kansel thuishoren.
Als ik iemands verhaal verder vertel, overleg ik altijd van tevoren: mag ik jouw verhaal vertellen? Meestal zijn mensen daar erg blij mee, ze vinden het goed dat anderen te horen krijgen wat zij meemaken. Onderweg is er dus een andere zendende instantie bijgekomen. Een zendende instantie die vertrouwen heeft in de kerk.
Ik heb veel verhalen van en over de schoonmaak verder verteld buiten de ploeg en buiten het verpleeghuis: in preken in de kerk, in lezingen, in artikelen. Die verhalen kunnen de luisteraars stimuleren om anders te kijken naar de vrouw achter die schoonmaakkar, andere vragen te stellen, een kritische houding in te nemen tegenover economische ontwikkelingen, die vaak zo vanzelfsprekend lijken.
Deze stage-ervaringen werken op meer manieren door: met het CNV gaat het team van DISK-Amsterdam een boekje samenstellen over de hele schoonmaaksector. Dit boekje 'Het gezicht van de schoonmaak' is verschenen in het najaar van 2001." Het kost € 3,- en is te bestellen bij de afdeling ledenservice van de CNV-bedrijvenbond, tel. 030-6348273.
Paula Irik, arbeidspastor in Amsterdam, maakte drie jaar lang deel uit van de schoonmaakploeg in een verpleeghuis. Haar bevindingen zijn verschenen in DISK Studiereeks 31, onder de titel 'Schoonmaken is mensenwerk'. Prijs € 6,80.
Bestellen: bestelformulier
(zie arbeidspastoraat)

Vrouwen en ICT

Vrouwen en informatietechnologie is in 2000 het thema van de werkdag van de Taakgroep. De organisatrices zijn er vooral op uit vrouwen te prikkelen om de mogelijkheden van ICT goed te onderzoeken en uit te proberen. Internet staat daarbij centraal. De 25 vrouwen die deelnemen, zijn nieuwsgierig, enthousiast en kritisch.
Andra Leurdijk, werkzaam als specialist nieuwe media op het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschappen, verzorgt een inleiding over vrouwen en internet. In de discussie na de inleiding blijkt de digitale tweedeling tussen rijk en arm een belangrijke kwestie. 's Middags buigt een groep zich dan ook over de vraag hoe hier iets aan te doen valt. Een tweede groep volgt een workshop bij internet-consultant Karin Nijhuis, die alle stappen doorneemt die je moet zetten als je als vrouwengroep het web op wilt. Waarom doe je dat, hoe doe je dat en wat levert het op?
Ter gelegenheid van de studiedag is een informatiemap 'Vrouwen en informatietechnologie' verschenen met diverse artikelen, literatuur en adressen van websites. Bestellen: info@disk-arbeidspastoraat.nl.
Omdat de belangstelling voor een workshop 'schrijven voor het beeldscherm' zo groot is, wordt deze in december van het jaar 2000 gegeven.

home