home

PROJECTEN

ZONDAG VAN DE ARBEID
BIDDAG VOOR GEWAS EN ARBEID
DANKDAG VOOR GEWAS EN ARBEID

WERKLOOSHEID: KERENDE KANSEN …
Suggesties voor gesprekken over werk en werkloosheid

Zondag van de ArbeidDoor Hub Crijns

Een gesprek over de economische crisis, de arbeid die bedreigd wordt of werkloosheid hoeft niet meteen over oorzaken of oplossingen te gaan. Heel vaak gaat het dan over processen en maatregelen die ver af staan van de dagelijkse leefwereld. Een zinvol gesprek is echter al begonnen, als mannen en vrouwen hun eigen verhaal over hun betaalde werk vertellen. Of over hoe ze hun betaalde arbeid verloren hebben. Heel vaak komen in zo’n gesprek dilemma’s aan de orde. Soms zijn keuzes mogelijk, die vaak elk een eigen pro en contra hebben. Een uitwisseling en meningsvorming daarover ervaren mensen veelal als wezenlijk.

Van belang is dat in een gesprek over werk en werkloosheid ieder voor zichzelf spreekt (en niet ‘over’ iemand anders), dat de eigen situatie en positie van iedereen duidelijk wordt en dat de sfeer in de groep zodanig is dat ieder veilig haar of zijn verhaal kan vertellen. Aanleiding tot het vertellen van eigen verhalen over baanarbeid kunnen de volgende vragen zijn.

  • Wat is je eigen situatie op het gebied van betaald werk op dit moment? Hoe denk je dat die situatie er over tien jaar uitziet? Ben je tevreden met je eigen situatie? Hoe zou je het anders willen?
  • Ook kan begonnen worden met vrij associëren naar aanleiding van de begrippen ‘arbeid’ en ‘baan’. Mensen kunnen enkele minuten op een flap schrijven zonder dat ze de pen van het papier halen. Een ‘zwijgende’ discussie waarbij ieder op elkaar reageert en met elkaar een beeld opbouwt van wat baanarbeid allemaal betekent.
  • Zet eens op een rijtje welke plussen en minnen er zitten aan: een vaste baan – een volledige baan – een deeltijdbaan – uitzendwerk – werk op afroep – seizoenarbeid – zwart werk – vrijwilligerswerk.

Delen van verhalen

Mensen kunnen ook eerst een kort verhaal over hun werk opschrijven van ongeveer 300 woorden. Zo ontstaan verhalen over arbeid in diverse situaties, verteld door mensen die verschillende posities innemen. Ze kunnen uitgangspunt zijn voor een gesprek. Het is van belang er goed naar te luisteren.

  • Uit elk verhaal kan bijvoorbeeld een opvallende zin genomen worden als stelling ten aanzien van arbeid. Mensen kunnen kiezen: welke stelling spreekt het meeste aan? Welke beangstigt? Welke roept herkenning op?
  • Een rode draad in de verhalen is de ervaring van mensen, dat ze speelbal van economische ontwikkelingen zijn. Tegelijk hebben ze de behoefte de eigen levensloop te sturen en te weten dat hun arbeid waarde heeft voor anderen. Ben je in je werk speelbal of regisseur?
  • Mensen kunnen iemand uit de groep een korte brief schrijven. Daarna worden de brieven aan elkaar voorgelezen en besproken.
  • Ook is het mogelijk om een rollenspel te doen. Ieder kiest een verhaal en leeft zich in die positie in. Van daaruit gaan de deelnemers een kwartier met elkaar in gesprek over de waarde van arbeid. In het nagesprek wordt gelet of verschillende posities of rolpatronen zichtbaar geworden zijn en hoe die gevolgen hebben op het leven en samenleven van mensen.

Werken met waarden

De deelnemers kunnen ook verschillende waarden van betaalde arbeid inventariseren. Bijvoorbeeld: inkomen, luxe, bijdrage aan de samenleving, ontplooiing, identiteit, maatschappelijke status, enzovoorts. Iedere deelnemer maakt voor zichzelf een lijstje waarden en brengt vervolgens een rangorde in die waarden aan. Daarna gaan de mensen in kleinere groepjes uiteen. Elk groepje vergelijkt de waarden van de anderen met de eigen lijst en vergelijkt de rangorden. Plenair worden tenslotte de diverse lijsten waarden en verschillende rangschikkingen besproken. Zijn er overeenkomsten en verschillen en waarom? De waarde van betaalde arbeid blijkt te verschillen per positie en daaruit volgt een maatschappelijke rangorde.

Beelden laten spreken

Met een foto kun je de betekenins die arbeid voor je heeft kernachtig onder woorden brengenDe verhalen over werk hebben altijd een rode draad. Mensen willen meetellen, een plaats hebben, dat hun arbeid betekenis heeft. Ze verdienen er een eigen inkomen mee. Ze hebben recht op leven en willen een eigen bijdrage leveren; een bijdrage die herkenbaar is en niet-inwisselbaar. In de religieuze traditie worden deze verlangens onder andere verbeeld in ‘het naam geven’, ‘een gezicht geven’. Die beelden kunnen letterlijk vorm krijgen.
Een werkvorm die hierbij past is de volgende: in de zaal liggen een heleboel foto’s. Alle deelnemers zoeken één foto uit die voor hen uitdrukt wat werken betekent. (Of mensen hebben thuis een foto uitgezocht die bij hen past.) Vervolgens gaan ze om beurten in het midden van de kring staan, laten de foto die ze uitgezocht hebben aan de anderen zien en geven daar een naam aan. Daarna lichten de deelnemers aan elkaar toe waarom ze een bepaalde foto hebben gekozen. Tenslotte zingt de groep samen een lied.

Hub Crijns is directeur van landelijk bureau DISK.

De brochure is uitverkocht. U kunt gratis het pdf-document downloaden.

omhoog

Naar openingspagina Zondag van de Arbeid 2010

home