home

PROJECTEN

ZONDAG VAN DE ARBEID
BIDDAG VOOR GEWAS EN ARBEID
DANKDAG VOOR GEWAS EN ARBEID

WERKLOOSHEID: KERENDE KANSEN …
Materiaal voor viering en gesprek
Zondag van de Arbeid, 2 mei 2010

Overwegingen voor de preek
De voetwassing
Geloven in de liefde

Biddag, Zondag van de arbeid, Dankdag - Werkloosheid: kerende kansen...Het Oecumenisch leesrooster 2007-2010 geeft voor de vijfde zondag van Pasen (Cantate) als lezingen volgens het Ordo Lectionum Missae of leesrooster van de RKK de volgende teksten aan: Psalm 98:1-2, 2; Handelingen 14:21-27; Psalm 145:8-13; Openbaringen 21:1-5a; Joh. 13:31-33a, 34-35.

Overwegingen voor de preek

In Handelingen lezen we over de eerste missiereis van Paulus en Barnabas. Terugkomend uit Antiochië bezoeken ze plaatsen, waar ze eerder het evangelie verkondigd hebben. Paulus beleeft het werk van kerkstichting en -bevestiging als Gods werk door mensenhanden. De apostelen bevestigen, communiceren, leggen handen op. Het werk Gods gebeurt onder de leiding van de Geest.
In Johannes lezen we over de voetwassing en het vertrek van Judas. Hiermee begint de grote afscheidsrede van Jezus in dit evangelie. Voetenwassen is een werk van gastvrijheid om de gasten na hun tocht over stoffige wegen op te frissen. Sinds Jezus de voeten van zijn leerlingen gewassen heeft, geldt het ook als teken van diaconaal werk. Het werk van de liefde houdt de gemeente samen. Het nieuwe van dit werk is niet de liefde op zich, die wordt al in de Tenach geboden (zie Lev. 19,18). Het nieuwe is Jezus als rolmodel, maat en krachtbron: zoals en omdat Ik jullie heb liefgehad. De liefde wijst een vernieuwende gemeente aan, die reëel en getuigend aanwezig is. Werken en werkloos zijn, welvaart verdienen en opbrengst delen: dat gebeurt in de context van deze nieuwe gemeenschap.
Onderstaande gedachten zijn bruikbaar voor het uitwerken van een preek.

De voetwassing

Kunnen we met het voorbeeld van de voetwassing onze werkwereld hervormen?Opvallend in de teksten rond de voetwassing is hoe Jezus de gangbare verhoudingen van zijn tijd op zijn kop zet: ook als het gaat om werken, elkaar opvangen, bij het eten. Hij doet zijn bovenkleren af, neemt een stuk linnen, doet dat om en gaat zijn leerlingen en andere aanwezigen, ook vrouwen en kinderen de voeten wassen. Door dit te doen zijn er in de praktijk van Jezus geen meesters en leerlingen zijn, geen hogeren en lageren, geen grootverdieners en lage loonarbeiders, geen heren en knechten, geen vrijen en slaven, maar alleen broeders en zusters. Petrus ergert zich, verbijsterd als hij is, door dit voorbeeld en wil niet dat Jezus zijn voeten wast. Jezus leest hem de les: zonder dit kan het niet. In de gemeenschap van Jezus vallen door zijn voorbeeld de verschillen weg.
Hoe gaan wij daar nu mee om in onze huidige werkwereld? Door het betaald werk scheppen we voortdurend ongelijkheid, verschillen, afstand. Het debat om de zogenoemde Balkenendenorm bij het verdiende inkomen roept hoongelach op, en tegelijk is het een scherpe vraag naar wat een voldoende rechtvaardig maximaal inkomen is. Net zoals de vraag naar een voldoende minimaal inkomen ethisch scherp is. Betaald werk moet, schept identiteit, sociale status, inkomen, vrije tijd, welvaart. En heb je geen betaald werk, of word je werkloos, dan ga je al die dingen missen. Dan ben je in ieder geval ongelijk aan de anderen. Je hebt niet eens pech gehad, maar het ligt aan jezelf. Had je maar beter je best moeten doen. Wie eens rondkijkt op de arbeidsmarkt en de einders daarvan, ontdekt eerder egoïsme, belangen, strijd, kortzichtigheid, dan gelijkheid. Kunnen we met het voorbeeld van de voetwassing onze werkwereld hervormen?
 
Geloven in de liefde

“Een nieuw gebod geef ik u: gij moet elkaar liefhebben; zoals Ik u heb liefgehad, zo moet ook gij elkaar liefhebben” (Joh 13:34). De evangelist Johannes brengt tot uitdrukking wat de kern is van het christelijk geloof, het christelijk godsbeeld en het daaruit voortvloeiende beeld van de mens en de weg die deze moet gaan. Johannes geeft kort een formule van het christelijk bestaan: “Hieruit zullen allen kunnen opmaken dat gij mijn leerlingen zijt: als ge de liefde onder elkaar bewaart.” Paus Benedictus XVI noemt in zijn encycliek Deus caritas est de liefde als de grondwet van de katholieke diaconie.
Een tweede manier die Jezus ons geeft, is het nieuwe gebod. De werken van barmhartigheid of liefdewerken behoren tot de oudste tradities van de kerk. Het zijn daden van christelijke naastenliefde. Het zijn werken die uit liefde tot de naaste en uit liefde tot God verricht worden, en daarom ook wel 'liefdewerken' worden genoemd (Matteüs 25:31-46). De werken zijn heel concreet geformuleerde opdrachten: hongerigen voeden, dorstigen laven, vreemdelingen herbergen, naakten kleden, zieken bezoeken, gevangenen bezoeken en doden begraven. In het moderne taalgebruik zou je ze kunnen spreken van streefdoelen of meetpunten voor de maatschappelijke inzet van gelovigen. Deze werken hebben als resultaat dat mensen gelijk aan elkaar worden, ook zij die een vlekje hebben, verkeerd hebben gehandeld, stom zijn geweest. Ze worden door de liefdewerken weer opgenomen in de gemeenschap.
Juist onze tijd met zijn grote spanningen op de arbeidsmarkt, in de financiële wereld, in de wereldeconomie zou met de voorbeelden van Jezus in handen, met zijn liefdesgebod, een ander gezicht kunnen krijgen. Elke tijd vraagt opnieuw om een actuele vertaling van liefde. barmhartigheid en gerechtigheid. In die vertaling vinden we de spanningsvelden terug, die te maken hebben met de eisen die het betaalde werk stelt, de taken die nodig zijn om het eigen huishouden te doen, de zorgen en liefde, die gegeven dient te worden aan kinderen, ouders, medemensen.

Suggesties voor liederen
“Lied van de opstanding” (GvL 591, 3 coupletten)
“Christus die verrezen is” (GvL 411)
“Deze wereld omgekeerd” (GvL 428)
Psalmen 15, 16, 19, 72, 118.
LvK: 53, 59, 210, 225, 245, 287, 350, 361,
ZG deel I: 7, 23 en 106; deel IV: 40, 50, 53.
GvL: 409, 414, 457, 469, 507, 518, 548, 586, 632, 635.

Hub Crijns is directeur van landelijk bureau DISK.

1 mei - Sint Jozef de Arbeider

De kerkelijke viering van de heilige Jozef als arbeider is ingesteld in 1955 door paus Pius XII. Door de heilige Jozef tot voorbeeld te stellen voor de arbeiderswereld, gaf hij een christelijke oriëntatie aan de dag van de arbeid. De herdenking van de heilige Jozef als patroon van de arbeid herinnert aan de waarde van de menselijke inspanning voor het dagelijks onderhoud. “De mannen en vrouwen die in hun zorg voor het levensonderhoud van zichzelf en hun gezin een dergelijke activiteit aan de dag leggen, dat zij de maatschappij een reële dienst bewijzen, kunnen terecht menen dat zij door hun werkzaamheid het werk van de Schepper verder uitbouwen, de belangen van hun medemensen behartigen en door hun persoonlijke toeleg het hunne bijdragen tot de vervulling van het goddelijke plan in de geschiedenis” (Tweede Vaticaans Concilie, Pastorale Constitutie over de Kerk in de wereld van deze tijd, Gaudium et spes, nr. 34).

De brochure is uitverkocht. U kunt gratis het pdf-document downloaden.

omhoog

Naar openingspagina Zondag van de Arbeid 2010

home