De rechten van zwangere vrouwen bij sollicitatiegesprekken

Jan Willems

HR-adviseur en arbeidsrechtspecialist

Een sollicitatiegesprek kan spannend zijn, zeker als je zwanger bent. Je wilt eerlijk zijn, maar je bent ook bang voor vooroordelen.

Mag een werkgever vragen of je zwanger bent? Moet je het zelf vertellen? En wat als je wordt afgewezen omdat je een baby verwacht?

Wettelijke meldplicht

In Nederland ben je wettelijk beschermd tegen zwangerschapsdiscriminatie, maar de praktijk is soms weerbarstig.

Strategische overwegingen

Deze gids helpt je om je rechten te kennen en zelfverzekerd een sollicitatiegesprek in te gaan. We behandelen de belangrijkste regels, wat je wel en niet moet zeggen, en wat te doen als het misgaat. De korte vraag is: nee, je bent niet verplicht je zwangerschap te melden tijdens een sollicitatie. De wet zegt hier niets over.

Proeftijd en zwangerschap

Je mag het voor jezelf houden tot na je contract. Toch is het slim om erover na te denken.

Er is geen wettelijke meldplicht voor zwangerschap bij een sollicitatie. Je mag het verzwijgen. Pas na je contract, bijvoorbeeld bij je zwangerschapsverlofaanvraag, moet je het melden.

De werkgever mag je hier niet om vragen. Sommige vrouwen kiezen ervoor om het wel te vertellen.

Gezinsuitbreiding

Dit kan helpen bij het plannen van je startdatum of bij het krijgen van begrip voor eventuele medische afspraken. Maar het kan ook leiden tot onbewuste vooroordelen. Denk na over wat voor jou het beste voelt.

Kinderwens

Een loopbaanbegeleider kan je helpen met deze keuze. Je proeftijd is een veilig moment.

Gezondheidsvragen

Als je zwanger bent tijdens je proeftijd, mag je niet worden ontslagen vanwege je zwangerschap. Wel mag een werkgever je contract beëindigen als je niet functioneert, maar dat mag niet te maken hebben met je zwangerschap.

Het is belangrijk om je functioneren goed te documenteren. Tip: Vraag jezelf af: voel je je comfortabel om het nu te vertellen? Als je twijfelt, wacht dan tot na het tekenen van je contract. Een sollicitatiegesprek moet gaan over je kwalificaties.

Vragen over je privéleven, zoals zwangerschap, zijn verboden. Een werkgever mag geen vragen stellen die discrimineren op basis van geslacht, leeftijd of gezinssituatie.

College voor de Rechten van de Mens

Je mag geen vragen verwachten over gezinsuitbreiding. Vragen als "Plan je kinderen?" of "Heb je een kinderwens?" zijn niet toegestaan. Deze vragen kunnen leiden tot ongelijke behandeling. Een werkgever mag niet vragen of je zwanger bent of binnenkort zwanger wilt worden. Dit is privé.

Gelijke behandelingswetgeving

Als je deze vraag krijgt, mag je weigeren te antwoorden. Je kunt zeggen: "Die vraag is niet relevant voor mijn sollicitatie." Vragen over je gezondheid zijn alleen toegestaan als ze direct relevant zijn voor de functie.

Bewijslast

Bijvoorbeeld: "Kunt u tillen?" bij een magazijnfunctie. Maar vragen over je zwangerschap of medische geschiedenis zijn verboden. Wat te doen: Herken je discriminatie tijdens je sollicitatie? Blijf in dat geval rustig. Je kunt de vraag ontwijken of aangeven dat je deze niet wilt beantwoorden.

Noteer de vraag later voor je eigen administratie. Zwangerschapsdiscriminatie is verboden in Nederland.

Dit betekent dat een werkgever je niet mag afwijzen vanwege je zwangerschap. De wet beschermt je, maar je moet wel weten hoe je je rechten kunt handhaven. Het College voor de Rechten van de Mens (CRM) is een onafhankelijke instantie die klachten over discriminatie behandelt.

Om opheldering vragen

Je kunt bij hen terecht als je denkt dat je bent afgewezen vanwege je zwangerschap, of wanneer je vragen hebt over gelijke behandeling en religieuze uitingen op de werkvloer. Het CRM onderzoekt je klacht en geeft een advies.

Melding maken

De Wet gelijke behandeling op grond van geslacht verbiedt zwangerschapsdiscriminatie. Dit betekent dat een werkgever je niet mag behandelen op basis van je zwangerschap.

Je hebt recht op gelijke kansen. De bewijslast ligt bij jou. Je moet aannemelijk maken dat je bent afgewezen vanwege je zwangerschap.

Juridische stappen

Dit kan lastig zijn, maar verzamel alle bewijsstukken. Denk aan e-mails, notities of getuigenissen. Let op: Als je vermoedt dat je bent afgewezen vanwege je zwangerschap, handel snel.

De termijn voor een klacht is beperkt. Een afwijzing vanwege je zwangerschap voelt onrechtvaardig. Maar je hoeft het niet te accepteren. Er zijn stappen die je kunt nemen om je rechten te beschermen.

Vraag de werkgever om een duidelijke reden voor de afwijzing. Dit kan helpen om te zien of er sprake is van discriminatie.

Vraag per e-mail, zodat je een schriftelijke reactie krijgt. Je kunt een melding maken bij het College voor de Rechten van de Mens. Dit is gratis en duurt meestal enkele weken.

Wil je meer weten over de rechten van LHBTQI+ werknemers op een inclusieve werkplek?

Het CRM geeft je een advies over je klacht. Als het CRM je klacht gegrond acht, kun je juridische stappen overwegen. Een arbeidsrechtadvocaat kan je helpen met een procedure.

Opbouw van verlof

Kosten voor een advocaat kunnen oplopen tot €200-€300 per uur, maar sommige advocaten werken op basis van toevoeging (gesubsidieerde rechtsbijstand). Praktische tip: Bewaar alle correspondentie met de werkgever.

Dit helpt bij het opbouwen van je zaak. Als je zwanger bent tijdens je sollicitatie, heb je recht op zwangerschapsverlof.

Uitkering via UWV

Dit verlof wordt betaald via de Ziektewet of de Wet arbeid en zorg (WAZO). Je hebt ook recht op terugkeergarantie naar je functie. Het zwangerschapsverlof begint 4 tot 6 weken voor je uitgerekende datum.

Je krijgt minimaal 16 weken verlof. Dit verlof wordt betaald via een uitkering van het UWV.

Terugkeergarantie

De uitkering voor zwangerschapsverlof is de WAZO-uitkering. Dit is ongeveer 100% van je dagloon. Het dagloon wordt berekend op basis van je inkomen in de 12 maanden voor je verlof. Het UWV regelt de uitkering.

Je hebt recht op terugkeer naar je oude functie of een vergelijkbare functie na je verlof. Als je werkgever dit niet kan regelen, moet hij een redelijke oplossing bieden.

Dit is wettelijk vastgelegd. Let op: Als je net begint met een nieuwe baan, bouw je verlof op vanaf je startdatum. Check je contract of CAO voor specifieke regels. Deze rechten helpen je om met vertrouwen een sollicitatie in te gaan.

Ken je rechten, vraag hulp bij twijfel, en onthoud: je bent meer dan je zwangerschap.

Je bent een professional met talent.