De rol van de bedrijfsarts bij het adviseren van minder uren werken

Jan Willems

HR-adviseur en arbeidsrechtspecialist

Een dag minder werken, een paar uur korter, of misschien wel een volledige dag thuis om bij te komen: soms voelt het alsof je lichaam en hoofd simpelweg niet meer meekunnen. Je bent moe, gestrest, of herstelt van een blessure.

Dan is de bedrijfsarts vaak de eerste die je spreekt. Deze arts is er niet om je te ‘controleren’, maar om te kijken wat er wél kan. In dit stuk leggen we precies uit hoe een bedrijfsarts tot het advies komt om minder uren te werken, wat dat voor jou betekent en hoe je daarmee omgaat.

Medische noodzaak

Als je bij de bedrijfsarts komt met klachten, kijkt deze naar de oorzaak en impact.

Denk aan ernstige rugklachten die lang zitten onmogelijk maken, een burn-out die concentratie onmogelijk maakt, of een hartaandoening die fysieke belasting beperkt. De arts stelt vast dat het huidige aantal uren werken jouw gezondheid negatief beïnvloedt of herstel vertraagt. Een concreet voorbeeld: een logistiek medewerker met een hernia kan niet langer 8 uur achter elkaar zware dozen tillen.

Preventie van verzuim

De arts kan dan adviseren om tijdelijk maar 4 uur per dag lichtere taken uit te voeren. Thema’s als werkdruk en stress zijn een groeiend probleem.

De bedrijfsarts kan een advies voor minder uren ook inzetten om langdurig verzuim te voorkomen.

Re-integratie

Als iemand bijvoorbeeld al maanden overwerkt is en signalen van een burn-out vertoont, kan een tijdelijke urenbeperking helpen om verder uitval te voorkomen. Het doel is dan niet alleen herstel, maar het behouden van werknemers welzijn op de lange termijn. Dit sluit aan bij de kernwaarden van goed werkgeverschap en werknemerschap. Wanneer je na een langere periode van ziekte weer aan het werk gaat, is een geleidelijke opbouw essentieel.

De bedrijfsarts stelt een re-integratieplan op, waarin het aantal uren stapsgewijs wordt opgebouwd. Een advies om minder uren te werken is hierbij vaak het startpunt.

Arbeidsgeneeskundige expertise

Stel, je bent 3 maanden uitgevallen door een knieoperatie. De arts adviseert om de eerste 2 weken slechts 2 uur per dag te werken, om daarna elke week met 2 uur te groeien. Dit voorkomt overbelasting en zorgt voor een stabiele terugkeer.

Een bedrijfsarts is gespecialiseerd in de invloed van werk op gezondheid. Hij of zij kent de wet- en regelgeving rondom ziekte, verzuim en re-integratie.

Behandelend arts versus adviserend arts

Waar een huisarts je vraagt ‘hoe het met je gaat’, vraagt een bedrijfsarts vooral ‘hoe het met je werk gaat’. Denk aan vragen als: “Wat zijn je taken?”, “Hoe is de sfeer op de werkvloer?” en “Hoe ervaar je de werkdruk?”. Deze expertise is cruciaal om een advies te geven dat past bij jouw werksituatie.

De huisarts is een behandelend arts: hij stelt een diagnose, schrijft medicijnen voor en begeleidt je genezing.

De bedrijfsarts is een adviserend arts: hij geeft geen behandeling, maar adviseert over werkgerelateerde aanpassingen. Een huisarts kan bijvoorbeeld zeggen: “Je hebt een burn-out, rust is belangrijk.” Een bedrijfsarts vertaalt dit naar de werkvloer: “Je bent niet in staat om je huidige taken uit te voeren. We adviseren een tijdelijke urenbeperking van 50% en aanpassing van je takenpakket.”

Het advies van de bedrijfsarts is niet zomaar een suggestie. Het heeft een sterke juridische waarde, zowel voor de werknemer als de werkgever.

Zwaarwegend advies

Hoewel het advies formeel een advies is, wordt er in de jurisprudentie en door het UWV zwaar aan getild.

Werkgever en werknemer mogen dit niet zomaar negeren. Als een werkgever het advies naast zich neerlegt en de werknemer toch volledig aan het werk zet, kan dit leiden tot een overtreding van de Wet verbetering poortwachter. Dit kan financiële consequenties hebben, zoals een loonsanctie van het UWV. Voor de werknemer betekent het advies dat je verplicht bent om mee te werken aan redelijke voorstellen voor aanpassingen.

Wet verbetering poortwachter

Deze wet regelt de verantwoordelijkheden van werkgever en werknemer bij ziekte. De werkgever is verplicht om passend werk aan te bieden en te zorgen voor een goed re-integratietraject, ook bij mantelzorg.

Het advies van de bedrijfsarts is hierbij een belangrijk richtsnoer. Als de werkgever het advies van de bedrijfsarts opvolgt, voldoet hij aan zijn verplichtingen. Doet hij dit niet, dan loopt hij het risico op een loonsanctie van het UWV.

Een voorbeeld: een bedrijfsarts adviseert een medewerker met rugklachten om tijdelijk 20 uur per week te werken in plaats van 32 uur. De werkgever weigert dit aan te passen.

Het UWV kan de werkgever dan verplichten om het loon langer door te betalen. Het kan voorkomen dat je het niet eens bent met het advies van de bedrijfsarts. Misschien vind je het advies te streng of juist te soepel.

Second opinion aanvragen

Gelukkig zijn er mogelijkheden om hier iets aan te doen. Een werknemer heeft wettelijk het recht om een second opinion aan te vragen bij een andere, onafhankelijke bedrijfsarts als hij het niet eens is met het advies (Arbowet).

Dit kan via de werkgever of rechtstreeks via het UWV. De kosten voor een second opinion worden meestal betaald door de werkgever. Het is belangrijk om dit tijdig aan te vragen, want een second opinion kan enkele weken in beslag nemen.

Deskundigenoordeel UWV

Een voorbeeld: een werknemer met een burn-out krijgt het advies om na 4 weken alweer 20 uur per week te werken. De werknemer vindt dit te vroeg, overweegt burn-out preventie verlof en vraagt een second opinion aan.

De nieuwe bedrijfsarts bevestigt dat 12 uur per week realistischer is. Als een second opinion niet tot overeenstemming leidt, kan een deskundigenoordeel van het UWV worden aangevraagd.

Dit is een bindend advies van een onafhankelijke arts. Zowel de werknemer als de werkgever kan dit aanvragen. De kosten voor een deskundigenoordeel bedragen € 500 (vrijgesteld van btw). Het UWV beoordeelt dan of het advies van de bedrijfsarts redelijk is, zeker in het kader van de rol van de werkgever bij het voorkomen van een burn-out.

Een voorbeeld: een werkgever en werknemer zijn het oneens over de vraag of een medewerker met psychische klachten geschikt is voor zijn eigen werk. Het UWV oordeelt dat de medewerker nog niet volledig kan terugkeren en adviseert een geleidelijke opbouw.

Gedeeltelijke ziektewetuitkering

Een advies om minder uren te werken heeft directe gevolgen voor je inkomen en je contract. Het is belangrijk om dit vooraf te bespreken met je werkgever. Als je minder uren werkt vanwege ziekte, kan je recht hebben op een gedeeltelijke ziektewetuitkering.

Dit hangt af van je contracturen en het aantal uren dat je nog kunt werken. De werkgever betaalt het loon voor de uren die je nog werkt, en het UWV vult aan voor de uren die je niet werkt.

Contractaanpassing op lange termijn

Een voorbeeld: je werkt normaal 32 uur per week, maar door rugklachten kun je nog maar 20 uur werken. Je ontvangt dan loon over 20 uur en een ziektewetuitkering over de overige 12 uur. De hoogte van de uitkering is afhankelijk van je laatst verdiende loon.

Als de urenbeperking langer duurt, kan een contractaanpassing nodig zijn. Dit kan via een wijziging van je contracturen of een tijdelijke regeling.

De werkgever is verplicht om hierover in gesprek te gaan. Een voorbeeld: een medewerker met een chronische aandoening kan niet meer fulltime werken. Na overleg met de bedrijfsarts en de werkgever wordt het contract aangepast van 40 uur naar 24 uur per week. Dit voorkomt onnodig verzuim en zorgt voor een duurzame werkrelatie.