Laster en smaad door een (ex-)werkgever: Wat kun je doen?
Stel je voor: je hebt een nieuwe baan gevonden, je bent eindelijk verder na een pittig ontslag. En dan loop je per ongeluk tegen een review op Google of een roddel op LinkedIn aan, geplaatst door je ex-werkgever.
Je voelt je direct in de hoek geduwd. Je reputatie staat op het spel en je toekomstige carrière misschien ook.
Dit is niet alleen vervelend; het kan juridisch gezien laster of smaad zijn. Het voelt oneerlijk, en dat is het ook. Maar wat kun je nu echt doen?
Je hoeft dit niet te pikken. Laten we stap voor stap bekijken hoe je jezelf en je carrière beschermt.
Wat is het verschil tussen smaad en laster?
Voordat je actie onderneemt, is het goed om te weten waar je precies mee te maken hebt. In de wet staan hier duidelijke regels voor.
Definitie smaad
Het zijn niet zomaar termen; het zijn wetsartikelen die je beschermen. Smaad (artikel 261 van het Wetboek van Strafrecht) betekent dat iemand jou in het openbaar beledigt.
Dit kan door woorden zijn, maar ook door tekens of afbeeldingen. Denk aan een openbare post op social media waarin je wordt uitgemaakt voor dief of leugenaar. Het draait hier om de aantasting van je eer.
Definitie laster
De beschuldiging is direct en voor iedereen zichtbaar. Laster (artikel 262 van het Wetboek van Strafrecht) is een stap verder. Hierbij doe je een beschuldiging die de eer of de goede naam van een ander aantast, maar je weet dat het niet waar is. Of je had ten minste moeten weten dat het onwaar was.
Je verspreidt dus opzettelijk een leugen. Bijvoorbeeld: je ex-baas vertelt aan een potentiele nieuwe klant dat jij geld hebt gestolen uit de kassa, terwijl dit nooit is gebeurd. Dat is laster.
Smaadschrift
Er is ook nog de term 'smaadschrift'. Dit is eigenlijk smaad, maar dan op schrift.
Vroeger was dit vooral in kranten of brieven. Tegenwoordig valt een negatieve blogpost, een vervelende e-mail naar je netwerk of een uitgebreide review op een bedrijfswebsite hier ook onder. Het is een vorm van smaad die vaak makkelijker te bewijzen is, omdat het zwart op wit staat.
Voorbeelden van smaad en laster door een ex-werkgever
Hoe ziet dit er in de praktijk uit? Helaas zijn er genoeg situaties te bedenken waarin een ex-werkgever de boel saboteert.
Negatieve referenties
Dit is niet alleen vervelend, het kan je kansen op de arbeidsmarkt flink in de weg staan. Dit is een klassieker.
Berichten op social media
Je solliciteert, de nieuwe werkgever belt je ex-werkgever voor een referentiecheck. En dan hoort hij dingen als: "Hij was altijd te laat" of "Wij waren niet tevreden over zijn prestaties", terwijl je contract gewoon is afgelopen. Zeker als dit niet klopt of zwaar overdreven is, kan dit je aannamekansen verpesten. Dit is een vorm van reputatieschade.
Een openbare post op LinkedIn of Facebook waarin je ex-werkgever suggereert dat je ontslagen bent wegens wangedrag, zonder dat dit de reden was.
Roddel in de branche
Of een reactie onder een post van een branchegenoot waarin ze je zwart maken. Dit is voor iedereen zichtbaar en kan snel viral gaan. Dit is moeilijker te bewijzen, maar gebeurt helaas vaak.
Je ex-baas belt met collega's in de branche of vertelt het tijdens een netwerkborrel. "Wees blij dat je diegene niet in dienst hebt, hoor." Je merkt het doordat je opeens geen uitnodigingen meer krijgt of sollicitaties plotseling stoppen. Dit soort roddelen kan een enorme impact hebben op je loopbaan.
Mag een ex-werkgever een negatieve referentie afgeven?
Dit is een vraag die veel werknemers bezighoudt. Mag hij of zij zomaar alles over je vertellen?
Toestemming werknemer
Het antwoord is: nee, niet alles. Er zijn grenzen. Als jij een referentie opgeeft, geef je eigenlijk toestemming om over jou te praten. Maar dat betekent niet dat de ex-werkgever alles mag zeggen.
De informatie moet relevant zijn voor de nieuwe functie. Vragen over je privéleven of mening over je karakter zijn vaak not done, tenzij dit direct relevant is voor het werk.
Zorgplicht werkgever
Een werkgever heeft een zorgplicht. Dat houdt in dat hij niet zomaar je toekomstige carrière mag saboteren. Hij moet zorgvuldig omgaan met informatie.
Als hij opzettelijk leugens vertelt om jou te schaden, handelt hij niet alleen onzorgvuldig, maar mogelijk ook onrechtmatig. De basisregel is: de informatie moet waarheidsgetrouw zijn.
Waarheidsgetrouw informeren
Als je ex-werkgever zegt dat je bent ontslagen, maar je contract is gewoon afgelopen, dan is dat al onjuist.
Als hij zegt dat je een dief bent zonder bewijs, is dat laster. Hij mag feiten noemen, maar geen ongefundeerde meningen of leugens.
Welke stappen kun je ondernemen tegen je ex-werkgever?
Oké, je bent het slachtoffer. Je voelt je boos en machteloos. Maar je hebt wel degelijk opties.
Je hoeft dit niet te accepteren. Pak het stap voor stap aan.
Sommatiebrief sturen
Dit is vaak de eerste en beste stap. Je stuurt een officiële brief (meestal via een jurist of advocaat) naar je ex-werkgever.
Daarin eis je dat hij direct stopt met het verspreiden van de onjuiste informatie. Je sommeert hem om alles wat hij online heeft gezet te verwijderen. Je kunt ook eisen dat hij bepaalde dingen niet meer zegt.
Rectificatie eisen
Dit is een juridisch signaal dat je het menens bent. Mocht je overwegen om gesprekken met je werkgever op te nemen, houd dan rekening met de juridische kaders.
De kosten voor zo’n brief liggen vaak tussen de €150 en €500, afhankelijk van de jurist. Als de onjuiste informatie al online staat (bijvoorbeeld op een review site of social media), kun je eisen dat dit wordt rechtgezet. Dit heet een rectificatie. De ex-werkgever moet dan een bericht plaatsen waarin hij zijn onjuistheden herroept.
Aangifte doen bij de politie
Dit is vaak effectiever dan alleen het bericht verwijderen, want zo weten mensen die het hebben gezien ook dat het niet waar was. Als het echt ernstig is, bijvoorbeeld als er sprake is van doelbewuste laster of smaad die je flink schaadt, kun je aangifte doen.
De politie kan dan onderzoek doen. Dit is wel een zwaardere stap.
Het leidt niet altijd direct tot een vervolging, maar het zet de ex-werkgever wel flink onder druk. Het is een signaal dat je je zaak serieus neemt.
Schadevergoeding claimen wegens reputatieschade
Naast het stoppen van de laster, wil je natuurlijk ook je schade vergoed zien. Je hebt misschien een baan misgelopen of je voelt je zo rot dat je hulp nodig hebt.
Geld kan hierbij helpen om de schade te herstellen. Dit is schade die je in je portemonnee voelt.
Materiële schade
Denk aan een gemiste baan. Als je kunt aantonen dat je was aangenomen als je ex-werkgever niet negatief over je had gesproken, kun je de gemiste inkomsten claimen. Dit is wel lastig te bewijzen, maar als je onterecht wordt beschuldigd van wangedrag, is het zeker mogelijk om je recht te halen.
Een e-mail van een recruiter kan hierbij helpen. Dit is schade die je niet in geld kunt uitdrukken, maar die wel echt is. Denk aan slapeloze nachten, stress, angst of een vernederd gevoel. In Nederland is het claimen van smartengeld bij smaad of laster niet altijd makkelijk, maar het kan.
Immateriële schade (smartengeld)
De rechter bepaalt het bedrag op basis van hoe heftig het was.
Dit kan variëren van €500 tot enkele duizenden euros. Als het snel moet, kun je naar de rechter stappen via een kort geding.
Kort geding
Dit is een versnelde procedure. Je kunt de rechter vragen om de ex-werkgever te verbieden om verder te roddelen of om hem te dwingen het bericht direct te verwijderen. De kosten voor een kort geding liggen hoger, vaak tussen de €1.500 en €3.000, afhankelijk van de zaak.
Maar het kan een einde maken aan de onrust in een paar weken.
Herken je je in dit verhaal? Wacht dan niet te lang. Verzamel bewijzen, zoals screenshots van social media-berichten of e-mails.
En praat erover met een professional. Een jurist of een loopbaancoach kan je helpen om je rust en reputatie terug te krijgen. Jij verdient een toekomst zonder de schaduw van een ex-werkgever.