Loondoorbetaling tijdens ziekte: Heb je recht op 70% of 100% van je salaris?
Stel je voor: je bent ziek. Echt ziek. Je kunt niet werken, je hoofd zit vol met mist en je lichaam voelt aan als een oude washand.
Op dat moment wil je niet nadenken over ingewikkelde regeltjes of financiële stress. Je wilt weten: word ik wel betaald? En hoeveel? In Nederland is de loondoorbetaling bij ziekte wettelijk geregeld, maar de praktijk kan soms anders voelen. Laten we eens rustig doornemen wat er precies vastligt en wat je kunt verwachten.
Wettelijke basis voor loondoorbetaling bij ziekte
De basis voor loondoorbetaling bij ziekte is vastgelegd in de wet. Dat klinkt formeel, maar het is eigenlijk best geruststellend: er zijn regels die jou beschermen. De belangrijkste regel staat in artikel 7:629 van het Burgerlijk Wetboek (BW).
Deze wet bepaalt dat je werkgever je loon moet doorbetalen als je ziek bent.
Artikel 7:629 BW, De 104-weken regel
En dat niet alleen: de verplichting duurt maximaal 104 weken. Dat is twee jaar lang.
Deze wettelijke loondoorbetaling ziekte betekent dat je werkgever je loon moet blijven betalen zolang je ziek bent, tot een maximum van 104 weken. In die periode mag je werkgever je niet zomaar ontslaan vanwege je ziekte. Dat heet het opzegverbod bij ziekte.
Pas na die 104 weken kan de werkgever, onder strikte voorwaarden, een ontslagvergunning aanvragen bij het UWV.
De 104 weken ziek zijn dus een belangrijk keerpunt in het proces. Het doel van deze wet is om jou als werknemer financiële zekerheid te geven en je werkgever de tijd te geven om te investeren in je re-integratie. Tijdens die 104 weken zijn er twee belangrijke partijen betrokken: jij en je werkgever. Jij bent verplicht om mee te werken aan je herstel, je werkgever is verplicht om passend werk voor je te zoeken en je te begeleiden.
Wanneer heb je recht op 70% van je salaris?
Veel mensen denken dat ze tijdens ziekte hun volle salaris krijgen, maar dat is niet altijd zo.
De wet schrijft een minimum voor. Je hebt in beginsel recht op 70% van je salaris. Dat is het wettelijk minimum voor loondoorbetaling bij ziekte. In het eerste ziektejaar zit er wel een vangnet onder: je loon mag nooit onder het wettelijk minimumloon zakken.
Wettelijk minimum, Het tweede ziektejaar
Voor veel mensen betekent dit dat ze in het eerste jaar hetzelfde of iets meer krijgen dan 70% van hun normale salaris, zeker als hun salaris niet veel boven het minimumloon ligt. In het tweede ziektejaar verandert er iets.
Vanaf de 53e ziekte week (het tweede ziektejaar) vervalt de garantie op het wettelijk minimumloon.
Je krijgt dan simpelweg 70% van je loon. Als je loon laag is, kan dit een flinke aderlating zijn. Stel: je verdient €2.000 bruto per maand.
In het tweede jaar krijg je dan €1.400 bruto per maand. Dat is een verschil van €600 per maand.
Dit is een belangrijk moment om je financiële situatie goed in de gaten te houden. Deze 70% regel is het wettelijk minimum. Dat betekent dat je werkgever méér moet betalen als dat in je cao of arbeidscontract staat.
De 70% is dus een bodem, geen plafond. Veel mensen weten dit niet en gaan er automatisch vanuit dat ze 70% krijgen, terwijl ze recht hebben op meer.
Wanneer heb je recht op 100% loondoorbetaling?
Het kan zijn dat je recht hebt op 100% van je salaris tijdens ziekte.
Dat is fijn, maar het hangt af van afspraken die buiten de wet om zijn gemaakt. De wettelijke norm is 70%, maar veel werkgevers bieden een betere regeling. Dat kan via een collectieve afspraak, de cao, of via je individuele arbeidscontract. De cao (collectieve arbeidsovereenkomst) is een krachtig instrument.
Afspraken in de cao, Aanvullingen in het arbeidscontract
Veel sectoren hebben een cao die betere voorwaarden regelt dan de wet. In de zorg, de bouw, het onderwijs en bij de overheid kom je vaak regelingen tegen waarin staat dat je in het eerste jaar 100% van je salaris krijgt.
In het tweede jaar kan dat dalen naar 80% of 90%, afhankelijk van de cao.
Het is dus essentieel om je cao na te slaan. Vraag je HR-afdeling of vakbond naar de exacte regeling voor jouw sector. Daarnaast kan je individuele arbeidscontract een specifieke afspraak bevatten.
Sommige werkgevers, vooral in de tech-sector of bij financiële instellingen, bieden aanvullende ziekteregelingen als secundaire arbeidsvoorwaarden. Dit staat dan expliciet in je contract.
Heb je een contract zonder cao? Check dan altijd je arbeidsovereenkomst op clausules over loondoorbetaling bij ziekte. Dit kan een groot verschil maken in je financiële zekerheid.
Wachtdagen: Krijg je de eerste ziektedagen betaald?
Een ander veelgestelde vraag is wat er gebeurt met de eerste dagen van je ziekte. Moet je die zelf betalen?
De wet staat een beperkte wachttijd toe. Werkgevers mogen maximaal twee wachtdagen instellen. Dit betekent dat de eerste en tweede ziektedag onbetaald kunnen zijn.
Wettelijke wachtdagen, Cao-bepalingen
Dit is een keuze van de werkgever; ze zijn niet verplicht om dit te doen.
Veel werkgevers kiezen ervoor om deze wachtdagen in te voeren om verzuim te ontmoedigen. De wet staat maximaal 2 onbetaalde wachtdagen toe bij een ziekmelding. Dit is een maximum, geen minimum.
Sommige cao's schrappen deze wachtdagen volledig. In de cao voor de sector Overheid en Publieke Dienstverlening bijvoorbeeld, zijn er vaak geen wachtdagen.
In andere sectoren, zoals de horeca, komen ze wel voor. Het is dus weer een kwestie van je cao checken.
Of je contract, als je geen cao hebt. Let op: deze wachtdagen tellen alleen voor de loondoorbetaling. Je hebt wel recht op ziekteverlof. Je hoeft dus niet te werken, maar je krijgt voor die dagen geen salaris.
Als je ziekte doorloopt, betaalt je werkgever vanaf de derde ziektedag. Dit kan een vervelende verrassing zijn als je er niet op bent voorbereid. Een goede buffer op je spaarrekening kan helpen om deze eerste dagen op te vangen.
Invloed van een tijdelijk contract op loondoorbetaling
Wat als je ziek wordt net voordat je tijdelijke contract afloopt? Of wat als je ziek uit dienst gaat en de gevolgen voor je Ziektewet-uitkering wilt weten?
Ziek uit dienst, Ziektewetuitkering via UWV
Dit is een situatie die veel onzekerheid geeft. De regels voor loondoorbetaling verschillen hier namelijk als je contract stopt. Als je tijdelijke contract eindigt terwijl je ziek bent, stopt de loondoorbetaling van je werkgever.
Je werkgever is namelijk alleen verplicht om loon door te betalen zolang je in dienst bent. Op dat moment stap je over op een ziektewetuitkering via het UWV.
Dit is een belangrijk verschil. Je ontvangt dan een uitkering van het UWV, gebaseerd op je laatst verdiende loon.
Deze ziektewetuitkering bedraagt 70% van je dagloon. Het dagloon wordt berekend over je gemiddelde loon in de 12 maanden voor je ziekte. Als je ziek uit dienst gaat met een tijdelijk contract, kan dit laag uitvallen. Als je al langer in dienst was, is de uitkering hoger.
Je moet je wel zo snel mogelijk ziek melden bij het UWV als je contract stopt. Doe dit op tijd, want je moet aan bepaalde voorwaarden voldoen om recht te hebben op de uitkering.
Let op: als je na je ziektewetuitkering nog steeds ziek bent, maar wel hersteld bent om ander werk te doen, kom je mogelijk in aanmerking voor een WIA-uitkering. Dit is de Wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen. Dit proces is complex en vraagt om een goede begeleiding.
Het is verstandig om je hierover tijdig te laten informeren, bijvoorbeeld door een loopbaancoach of een juridisch adviseur.
Om af te sluiten: zorg dat je weet wat er in je cao en contract staat. Vraag je HR-afdeling of vakbond om uitleg als je twijfelt. En als je ziek bent, meld je op tijd en volg de adviezen van de bedrijfsarts op. Zo houd je grip op je situatie en voorkom je financiële verrassingen.