Mag je werkgever je verplichten om direct op de eerste ziektedag naar de bedrijfsarts te gaan?
Je wekker gaat niet, je voelt je beroerd en je bedrijfsarts staat al in de agenda voor vanmiddag. Kan dat zomaar? Mag je werkgever je verplichten om direct op de eerste ziektedag naar de bedrijfsarts te gaan?
Het antwoord is niet simpelweg ja of nee. Het hangt af van de afspraken in je bedrijf, je medische toestand en de wet. In dit stuk leg ik je uit hoe dit werkt, wat je rechten zijn en wat je kunt doen als je werkgever te ver gaat. We houden het praktisch en begrijpelijk, zonder ingewikkelde juridische taal.
Regels rondom het bezoek aan de bedrijfsarts op dag één
De basisregel ligt vast in de Arbowet. Deze wet verplicht werkgevers om passende begeleiding te regelen voor zieke werknemers.
Wat zegt de Arbowet?
Dat betekent dat er een plan moet zijn, een verzuimprotocol, en dat hierin staat hoe en wanneer een werknemer wordt opgeroepen voor de bedrijfsarts. De Arbowet schrijft voor dat een werknemer zich ziek meldt en dat de werkgever binnen een redelijke termijn een afspraak bij de bedrijfsarts inplant. Er staat niet expliciet dat dit op dag één moet.
Wel mag de werkgever eisen dat je je tijdig meldt en meewerkt aan onderzoek. Dit onderzoek kan een spreekuurbezoek zijn, maar soms ook een telefonische triage.
Verzuimprotocol van de werkgever
Veel bedrijven hebben een verzuimprotocol waarin staat dat je bij ziekmelding direct contact moet opnemen met de bedrijfsarts of een verzuimbegeleider.
Dit protocol is leidend, zolang het in redelijkheid is. De werkgever mag dus vragen om op dag één te gaan, mits dit in de afspraken staat en er geen medische bezwaren zijn. Een verzuimprotocol beschrijft de stappen bij ziekmelding. Denk aan wie je belt, wat je doorgeeft en wanneer je naar de bedrijfsarts gaat.
Als in dat protocol staat dat je op de eerste ziektedag op spreekuur moet, dan mag de werkgever je daartoe verplichten. Dat is dus de kern: een werkgever mag een werknemer direct naar de bedrijfsarts sturen als dit in het verzuimreglement staat.
Let wel: dit protocol moet redelijk zijn. Het mag niet onnodig belastend zijn voor een zieke werknemer. Als je echt te ziek bent om te reizen, dan is een direct bezoek onredelijk.
Spoedcontrole: Wanneer is dit toegestaan?
Een spoedcontrole of snelle oproep voor de bedrijfsarts is niet altijd standaard.
Vermoeden van onterecht verzuim
Er zijn situaties waarin een werkgever sneller wil controleren of het verzuim terecht is. Dit mag alleen onder bepaalde voorwaarden.
Als een werkgever een redelijk vermoeden heeft dat een ziekmelding niet klopt, mag hij eerder om een afspraak vragen. Dit kan bijvoorbeeld bij een plotselinge ziekmelding op een vrije dag of na een conflict. De werkgever moet dit vermoeden wel kunnen onderbouwen. Zonder onderbouwing is een oproep op dag één vaak onredelijk.
In de praktijk betekent dit dat een werkgever niet zomaar mag eisen dat je op dag één komt.
Frequent verzuim
Er moet een goede reden zijn, zoals een vermoeden van onterecht verzuim of een frequent verzuimpatroon. Bij veel kortdurend verzuim kan een werkgever eerder om een controle vragen. Dit is onderdeel van goed werkgeverschap.
De bedrijfsarts kan dan sneller kijken of er onderliggende oorzaken zijn. Maar ook hier geldt: de oproep moet redelijk zijn en passen bij de situatie van de werknemer.
Een voorbeeld: als je vaker kort ziek bent, kan de werkgever je vragen om op dag één contact op te nemen met de arbodienst.
Dit kan telefonisch of via een spreekuur. Het doel is om snel te bepalen of er extra begeleiding nodig is.
Rechten van de werknemer bij een vroege oproep
Als je werkgever je oproept voor de bedrijfsarts op de eerste ziektedag, heb je rechten. Vraag je je af of dit mag? Deze rechten zorgen ervoor dat je niet onnodig wordt belast en dat je zorgvuldig wordt behandeld. Als je moet reizen naar de bedrijfsarts, dan zijn de kosten voor de werkgever. Dit staat in de wet en in veel cao's.
Reiskostenvergoeding
De vergoeding is meestal het openbaar vervoer tweede klas of een kilometervergoeding.
Check je cao of het personeelshandboek voor de exacte bedragen. Stel: je moet 20 kilometer reizen.
Fysieke onmogelijkheid om te reizen
Dan krijg je waarschijnlijk €0,21 per kilometer vergoed, oftewel €4,20 heen en terug. Dat is een klein bedrag, maar het hoort bij je rechten. Als je te ziek bent om te reizen, dan kan de bedrijfsarts een huisbezoek afleggen.
Dit is een expliciet recht. Je hoeft niet te reizen als dit medisch niet verantwoord is.
Geef dit duidelijk aan bij je ziekmelding. De bedrijfsarts kan dan besluiten om bij je thuis te komen of een telefonisch consult te doen. Let op: je moet wel aantonen dat reizen niet lukt. Vraag je je af of een controleur aan de deur mag komen? Een verklaring van je huisarts kan helpen, maar de bedrijfsarts bepaalt uiteindelijk wat redelijk is.
Gevolgen van het weigeren van een afspraak
Weiger je een afspraak met de bedrijfsarts? Dan kan dit gevolgen hebben voor je loon. De werkgever mag het loon opschorten als je zonder geldige reden niet komt opdagen.
Loonopschorting
Als je een oproep krijgt en je komt niet zonder goede reden, dan kan de werkgever het loon stopzetten.
Dit is geregeld in artikel 7:629 lid 6 van het Burgerlijk Wetboek. De werkgever moet je wel eerst waarschuwen en een nieuwe afspraak aanbieden.
Loonstopzetting
Stel: je bent ziek, maar je weigert te komen zonder medische reden. Dan kan de werkgever na een waarschuwing het loon opschorten. Dit duurt tot je alsnog meewerkt.
Loonstopzetting is een zwaardere maatregel. Dit gebeurt alleen bij langdurige weigering of als er sprake is van een conflict.
De werkgever moet dan een procedure volgen via de bedrijfsarts en eventueel een jurist. In de praktijk komt dit minder vaak voor, maar het kan wel. Tip: werk altijd mee aan een afspraak. Als je het niet eens bent, bespreek dit dan met de bedrijfsarts of een vertrouwenspersoon. Zo voorkom je problemen met je loon.
Verschil tussen de bedrijfsarts en de verzuimbegeleider
Veel werknemers weten niet precies wat het verschil is tussen een bedrijfsarts en een verzuimbegeleider.
Medische beoordeling
Dit kan verwarrend zijn, vooral bij een oproep op dag één. De bedrijfsarts is een BIG-geregistreerde arts die medisch beoordeelt of je ziek bent en wat je belastbaarheid is. Hij of zij geeft advies over werkhervatting en beperkingen.
De bedrijfsarts is onafhankelijk en mag geen medische gegevens doorgeven aan de werkgever zonder toestemming. De verzuimbegeleider is geen arts.
Casemanagement
Dit is meestal een casemanager of HR-medewerker die het verzuim procesmatig begeleidt.
Hij of zij regelt de afspraken, maar beoordeelt niet medisch. De verzuimbegeleider of casemanager is het aanspreekpunt voor de werkgever en werknemer. Hij zorgt dat de afspraken met de bedrijfsarts worden nagekomen en dat het plan van aanpak wordt opgesteld. De casemanager mag geen medische oordeel vellen, maar wel sturen op het proces.
Een voorbeeld: je meldt je ziek. De casemanager belt je op, vraagt naar je klachten en plant een afspraak met de bedrijfsarts. Mag een controleur bij je langskomen als je thuis uitziekt?
De bedrijfsarts beoordeelt daarna of je kunt werken of moet blijven rusten. De kern is: de bedrijfsarts beoordeelt medisch, de verzuimbegeleider regelt het proces. Beide zijn belangrijk, maar ze hebben verschillende rollen.
Praktische tips bij een oproep op dag één
Om af te sluiten, hier een paar concrete tips die je direct kunt gebruiken. Met deze tips kun je zelf inschatten wat redelijk is en hoe je moet reageren.
- Check je verzuimprotocol: staat erin dat je op dag één moet komen? Dan moet je meewerken.
- Geef aan als je niet kunt reizen: vraag om een huisbezoek of telefonisch consult.
- Bewaar alle communicatie: mails, appjes en oproepen. Dit helpt bij geschillen.
- Neem contact op met je cao of vakbond als je twijfelt over je rechten.
- Werk altijd mee aan een afspraak: weigering kan leiden tot loonopschorting.
Het doel is om gezond en welzijn te waarborgen, zonder onnodige stress. Je werkgever mag veel, maar niet alles. En jij hebt rechten. Gebruik ze.