Mediation bij ziekteverzuim: Wanneer zet je een mediator in bij een arbeidsconflict?
Wat is mediation bij ziekteverzuim?
Definitie van mediation
Stel je voor: je bent ziek door een conflict op het werk. Misschien is de sfeer slecht, voel je je niet gehoord of bots je met je leidinggevende.
Mediation is dan een gesprek onder leiding van een onafhankelijke mediator. Die persoon helpt jou en je werkgever om samen een oplossing te vinden. Het doel is niet om iemand 'winnend' de deur uit te laten lopen, maar om een manier te vinden waar jullie beide weer verder kunnen.
De mediator neemt geen beslissingen. Hij of zij stelt vragen, samenvattingen en zorgt dat het gesprek niet ontaardt in ruzie.
Je praat over wat er speelt, wat je nodig hebt en hoe de re-integratie eruit kan zien. Het is vertrouwelijk en vrijwillig (hoewel we daar zo op terugkomen). Normaal gesproken gaat ziekteverzuim over een fysieke blessure of ziekte.
Verschil met regulier verzuim
De bedrijfsarts stelt een diagnose en je krijgt een re-integratieplan. Maar bij mediation bij ziekteverzuim draait het om een arbeidsconflict dat de gezondheid beïnvloedt.
Dit noem je ook wel 'situatieve arbeidsongeschiktheid'. Je bent niet ziek door een griepje, maar door de stress van het conflict.
De oplossing ligt dan niet alleen in medische behandeling, maar in het oplossen van de onderlinge problemen.
Wanneer adviseert de bedrijfsarts een mediator?
Stagnerende re-integratie
De bedrijfsarts speelt een cruciale rol. Als de re-integratie stagneert en je ziekteverzuim langer duurt dan nodig, kan de arts zien dat een conflict de boosdoener is.
Bijvoorbeeld: je bent hersteld voor licht werk, maar je durft niet terug te keren door een verstoorde relatie met je manager. Of je leidinggevende zit je dwars tijdens je re-integratie. Dan is mediation een logische volgende stap. De bedrijfsarts kijkt naar het totaalplaatje.
Hij of zij bespreekt met jou wat er speelt en of mediation kan helpen. Het is geen 'straf', maar een manier om de impasse te doorbreken.
Situatieve arbeidsongeschiktheid
De arts kan dit rechtstreeks adviseren aan jou en je werkgever. De STECR Werkwijzer Arbeidsconflict is een handvat voor bedrijfsartsen.
Hierin staat dat mediation vaak wordt geadviseerd bij situatieve arbeidsongeschiktheid. Dit betekent dat je ziek bent omdat de werkomgeving niet meer veilig of gezond voor je voelt. Een conflict kan hier de oorzaak van zijn.
STECR Werkwijzer Arbeidsconflict: Bedrijfsarts adviseert vaak een afkoelingsperiode van maximaal 2 weken gevolgd door mediation.
De afkoelingsperiode geeft je even rust. Je hoeft even niets, zodat je kunt bijkomen van de stress.
Daarna start de mediation. Zo voorkom je dat je te lang thuiszit zonder duidelijkheid.
Hoe verloopt een mediationtraject?
Intakegesprek
De mediator begint met een intakegesprek. Dit is meestal apart met jou en apart met je werkgever.
Je vertelt wat er speelt, wat je wilt bereiken en wat je eventuele valkuilen zijn. De mediator luistert, stelt vragen en beoordeelt of mediation zinvol is. Dit gesprek duurt ongeveer een uur. De intake is kosteloos en vrijblijvend.
Gezamenlijke sessies
Je kunt altijd besluiten om niet verder te gaan. De mediator zorgt voor een veilige sfeer en legt de spelregels uit: vertrouwelijk, respectvol en gericht op oplossingen.
Na de intake volgen een of meer gezamenlijke sessies. Jij en je werkgever (of leidinggevende) zitten samen met de mediator aan tafel.
Ieder krijgt de ruimte om zijn verhaal te doen. De mediator helpt om naar elkaar te luisteren en om misverstanden uit de weg te ruimen. De sessies duren meestal 1,5 tot 2 uur.
Vaststellingsovereenkomst (VSO)
Het aantal sessies hangt af van de complexiteit: vaak 2 tot 4 sessies. Tussen de sessies door kunnen er opdrachten zijn, zoals het opschrijven van je wensen of het bekijken van een andere functie binnen het bedrijf.
Als er een oplossing wordt gevonden, legt de mediator deze vast in een vaststellingsovereenkomst (VSO). Dit is een juridisch document waarin afspraken staan over bijvoorbeeld een beëindiging met vergoeding, een nieuwe functie of een verbetertraject. Je kunt dit document later nog voorleggen aan een advocaat of juridisch adviseur.
De VSO wordt ondertekend door jou, je werkgever en de mediator. Daarmee is de mediation afgerond.
Als er geen overeenkomst komt, kun je altijd nog andere stappen zetten, zoals een procedure bij het UWV of de kantonrechter.
Wie betaalt de kosten van de mediator?
Kosten voor de werkgever
Mediation kost geld. Een mediator rekent meestal een uurtarief tussen de € 120 en € 200 exclusief btw.
Voor een volledig traject van 3 tot 5 sessies ben je al snel € 800 tot € 1.500 kwijt. Wie betaalt dit? In de regel betaalt de werkgever de kosten voor de mediator bij een arbeidsconflict.
Rijksoverheid: In de regel betaalt de werkgever de kosten voor de mediator bij een arbeidsconflict.
Uitzonderingen
Dit is een standaardafspraak in veel bedrijven en wordt ook zo geadviseerd door de Rijksoverheid. De werkgever heeft immers belang bij een snelle en gezonde re-integratie. Soms wordt afgesproken dat de kosten worden gedeeld. Bijvoorbeeld als beide partijen evenveel belang hebben bij de uitkomst.
Of als de werknemer zelf een mediator inschakelt zonder overleg met de werkgever.
Dan kan de werknemer de kosten voor zijn rekening nemen. Dit is wel iets om vooraf duidelijk af te spreken. Let op: mediation is geen verplichte verzekering.
Controleer of je werkgever een budget heeft voor mediation of dat het onder de arbodienst valt. Sommige arbodiensten bieden mediation aan als onderdeel van hun dienstverlening.
Is deelname aan mediation verplicht?
Meewerkplicht werknemer
Je bent niet verplicht om mee te doen aan mediation. Ontdek via mediation bij ziekteverzuim wanneer een onafhankelijke bemiddelaar zinvol is; het blijft immers een vrijwillig proces.
Wel heb je een meewerkplicht als het gaat om re-integratie. Als de bedrijfsarts mediation adviseert en jij weigert zonder goede reden, kan dit gevolgen hebben voor je loon. Ook als je nog ziek bent terwijl de bedrijfsarts je hersteld verklaart, kan je werkgever een loonopschorting toepassen.
Gevolgen van weigering
De gedachte hierachter is dat je verplicht bent om actief mee te werken aan je re-integratie. Ook meewerken aan een re-integratie Spoor 2 traject is een onderdeel van die verplichting.
Het weigeren zonder goede reden kan worden gezien als het belemmeren van je re-integratie.
UWV: Het weigeren van mediation kan leiden tot loonopschorting wegens het belemmeren van de re-integratie.
Als je mediation weigert, kan het UWV hier rekening mee houden bij een loonstop of een WIA-aanvraag. Het UWV bekijkt of je voldoende hebt gedaan om terug te keren naar werk. Een weigering zonder goede reden kan leiden tot loonopschorting of een korting op je WIA-uitkering. Een goede reden om te weigeren is bijvoorbeeld als je vreest voor je veiligheid of als er sprake is van een zeer onevenwichtig machtsevenwicht.
Bespreek dit altijd met je bedrijfsarts of een juridisch adviseur. Zo voorkom je dat je onnodig in de problemen komt.