Passende arbeid weigeren tijdens ziekte: De gevolgen voor je loon en ontslagbescherming
Je voelt je ziek, je bent je baan kwijtgeraakt en dan belt je werkgever met een voorstel voor ‘passend werk’. De druk voelt enorm.
Je wilt het liefst je rust pakken, maar de Wet Verbetering Poortwachter eist dat je meewerkt.
Wat gebeurt er als je die passende baan bij een andere werkgever nu echt naast je neer legt? Het antwoord is hard: het kan je je loon én je ontslagbescherming kosten. Laten we dit stap voor stap uitleggen, zodat je precies weet waar je aan toe bent.
Wat wordt wettelijk gezien als passende arbeid?
Als je ziek bent, betekent dat niet dat je direct alles hoeft te accepteren. De wet beschermt je.
Maar er is een duidelijke grens. Passende arbeid is werk dat aansluit bij wat jij nog kunt, ondanks je ziekte. De Rijksoverheid omschrijft het als werk dat past bij 'de krachten en bekwaamheden van de werknemer'.
Definitie passend werk
Dit betekent concreet dat het werk niet te zwaar mag zijn, niet te veel stress mag opleveren en qua uren in jouw belastbaarheid moet passen.
Denk aan een baan met minder fysieke belasting, of een functie die beter bij je mentale gesteldheid past. Het hoeft niet je oude baan te zijn, maar het moet wel bij jouw huidige kunnen passen. De spil in dit verhaal is de bedrijfsarts.
Beoordeling door de bedrijfsarts
Alleen deze arts bepaalt wat jij nog kunt en mag doen. Jij en je werkgever mogen dit niet zelf beslissen.
De bedrijfsarts kijkt naar jouw medische situatie en geeft een functionele belastbaarheid op (FBL).
Dit is een lijst met beperkingen en mogelijkheden. Als de werkgever een nieuwe baan aanbiedt, checkt de bedrijfsarts of deze functie binnen jouw FBL valt. Pas als de arts ‘go’ geeft, is het echt passende arbeid.
Mag je aangeboden passende arbeid weigeren?
Hier gaat het vaak mis. Veel werknemers denken dat ze ‘nee’ kunnen zeggen omdat ze zich ziek voelen.
Dat is lang niet altijd waar. De wet kent een sterke verplichting voor jou.
Wanneer weigeren mag
Je mag weigeren als het werk medisch gezien écht niet verantwoord is. Als de bedrijfsarts zegt dat het te zwaar is of te veel druk geeft, en de werkgever stuurt je toch, dan mag je weigeren. Ook als je een zwaarwegend belang hebt, zoals de zorg voor een ernstig ziek kind, kan dit een reden zijn. Maar let op: dit zijn uitzonderingen.
De bewijslast ligt bij jou. Je moet kunnen onderbouwen waarom het niet gaat.
Wanneer weigeren niet mag
Als de bedrijfsarts zegt dat het werk passend is, en jij weigert uit onvrede, vervelend gedoe met collega’s of simpelweg geen zin, dan zit je fout. De plicht om mee te werken aan re-integratie (artikel 7:611 BW) is zwaar. Je bent verplicht passende arbeid te aanvaarden.
Zit je in de Ziektewet (na ontslag) of WIA? Dan geldt deze plicht nog steeds via het UWV. Weigeren zonder medische grond is een gevaarlijke gok.
Wat zijn de consequenties voor je loondoorbetaling?
Geld is een harde realiteit. Als je passend werk weigert, raakt je portemonnee direct.
Stel: je werkt 40 uur. De bedrijfsarts zegt dat je 20 uur passend werk kunt doen bij een andere werkgever. Jij weigert. De werkgever mag dan jouw loon over die 20 uren stopzetten.
Loonstopzetting
Je krijgt nog wel loon over de 20 uren die je volgens de arts niét kunt werken, maar over de weigering betaalt niemand je.
Dit is een keiharde maatregel die direct je inkomen raakt. Weigering zonder goede reden leidt tot verlies van recht op loon voor de uren van het passende werk (UWV). Dit is niet het enige.
Gevolgen voor je WIA-uitkering later
Als je later een WIA-uitkering aanvraagt, kijkt het UWV naar je re-integratie-inspanningen. Als je passend werk hebt geweigerd, kan het UWV beslissen dat je ‘handelen’ leidt tot een eigen schuld.
Je uitkering kan dan lager uitvallen of je krijgt een korting. Je bouwt een 'boete' op die je maandenlang in je portemonnee voelt.
Loop je risico op ontslag en verlies van ontslagbescherming?
Het opzegverbod tijdens ziekte voelt als een veilig schild. Maar dat schild kan barsten als je passende arbeid weigert tijdens ziekte.
Opheffing opzegverbod tijdens ziekte
Normaal mag je tijdens ziekte niet ontslagen worden. Echter, als je weigert mee te werken aan een re-integratietraject, kan de kantonrechter dit opzegverbod opheffen.
De Rijksoverheid en rechters zijn hier streng in. Weigering van passend werk is vaak de druppel die de emmer doet overlopen. De werkgever moet wel kunnen aantonen dat hij zijn best heeft gedaan, maar als jij echt niet wilt, kan de rechter het verbod intrekken.
Ontbindingsverzoek werkgever
Als het opzegverbod wordt opgeheven, kan de werkgever een ontbindingsverzoek indienen. Dit betekent dat je ontslagen kunt worden, zelfs als je nog ziek bent. Vaak krijg je dan nog wel een transitievergoeding, maar je baan ben je kwijt. De rechter kijkt dan heel kritisch naar jouw houding, zeker als je twijfelt aan het oordeel van de bedrijfsarts.
Heb jij je redelijk gedragen? Of heb je geweigerd zonder goede argumenten?
Wat als je het niet eens bent met het oordeel van de bedrijfsarts?
Je hoeft je niet zomaar neer te leggen als je het gevoel hebt dat de arts het bij het verkeerde eind heeft. Er zijn stappen die je kunt zetten.
Ben je het niet eens met het oordeel van de bedrijfsarts? Vraag dan om een second opinion. Dit kan via de werkgever of via je eigen huisarts.
Second opinion
Soms stuurt de werkgever je naar een andere bedrijfsarts voor een second opinion.
Dit is je recht. Zorg dat je duidelijk je klachten en argumenten opschrijft. Als een second opinion niet helpt en het conflict escaleert, kun je bij het UWV een deskundigenoordeel aanvragen. Dit is een officiële uitspraak van een onafhankelijke arts van het UWV.
Deskundigenoordeel UWV
De kosten hiervoor zijn € 50,- (deze kosten worden vaak vergoed door de werkgever of het UWV). Dit oordeel is leidend.
Als het UWV zegt dat het werk niet passend is, moet de werkgever hier gehoor aan geven. Is het werk wel passend? Dan moet jij aan de slag.