Wat als je werkgever geen Spoor 2 traject aanbiedt na het eerste jaar?
Stel: je bent ziek, je eerste jaar zit erop, en je werkgever begint nergens over een Spoor 2 traject. Helemaal niets. Geen brief, geen gesprek, nul. Dat voelt onzeker en misschien wel oneerlijk.
Je vraagt je af: is dit normaal? Mag dit zomaar? In dit stuk leg ik je precies uit wat je werkgever moet doen na dat eerste jaar, wat jouw rechten zijn en wat je kunt ondernemen.
Geen juridisch geneuzel, maar concrete stappen die je zelf kunt zetten.
De wettelijke plicht van de werkgever na het eerste ziektejaar
Na 52 weken ziekte verandert er wettelijk veel. De Wet verbetering poortwachter schrijft voor dat je werkgever een eerstejaarsevaluatie moet doen.
Eerstejaarsevaluatie, Wet verbetering poortwachter
Dat is een formeel moment waarin wordt gekeken naar je belastbaarheid, de kansen op terugkeer en de volgende stappen. In de praktijk betekent dit: je werkgever moet actief onderzoeken of Spoor 1 (terugkeer in eigen werk) nog werkt, of dat Spoor 2 (passend werk bij een andere werkgever) nodig is.
De eerstejaarsevaluatie is een verplichte evaluatie na één jaar ziekte. Hierin staan drie vragen centraal: wat is je belastbaarheid, welke kansen zijn er op terugkeer in het eigen werk, en welke re-integratie-inspanningen zijn nog nodig? Als Spoor 1 niet meer haalbaar is, moet je werkgever Spoor 2 starten. Doe je werkgever dat niet, dan is dat een overtreding van de Wet verbetering poortwachter.
Het UWV beoordeelt later of je werkgever aan zijn verplichtingen heeft voldaan.
Bij een fout of verzuim kan het UWV een loonsanctie opleggen. Concreet betekent dit: je werkgever kan verplicht worden om je loon langer door te betalen. De loonsanctie kan oplopen tot maximaal één jaar extra loondoorbetaling. Dat is een flinke financiële prikkel voor werkgevers om hun zaakjes op orde te hebben.
Wanneer is Spoor 2 niet verplicht?
Niet in elke situatie is Spoor 2 verplicht. De wet kent uitzonderingen.
Geen benutbare mogelijkheden, Zicht op volledig herstel, Spoor 1 is succesvol
Je werkgever hoeft geen Spoor 2 traject te starten als er geen benutbare mogelijkheden zijn voor passend werk elders, als er zicht is op volledig herstel binnen een redelijke termijn, of als Spoor 1 nog succesvol is en je binnen afzienbare tijd terugkeert in je eigen werk.
Geen benutbare mogelijkheden betekent dat er objectief geen passend werk is bij een andere werkgever, bijvoorbeeld door een zeer beperkte belastbaarheid of een zeer specifieke functie. Zicht op volledig herstel betekent dat de bedrijfsarts inschat dat je binnen een realistische termijn weer volledig kunt werken in je eigen functie. Spoor 1 is succesvol als je werkgever concrete kansen ziet op terugkeer, bijvoorbeeld via aangepast werk of een stagedeal.
Deze uitzonderingen zijn niet vrijblijvend. Ze moeten onderbouwd zijn met adviezen van de bedrijfsarts en, waar nodig, een arbeidsdeskundig rapport.
Zonder die onderbouwing is het risico voor je werkgever groot. Het UWV toetst streng of de keuze om Spoor 2 niet te starten gerechtvaardigd is.
Risico's voor de werkgever bij het nalaten van Spoor 2
Als je werkgever na het eerste jaar geen Spoor 2 start en dat onterecht is, dan kan het UWV een loonsanctie opleggen. Dat betekent dat je werkgever je loon langer moet doorbetalen.
Loonsanctie UWV, Verlenging loondoorbetalingsplicht
De sanctie kan oplopen tot maximaal één jaar extra loondoorbetaling. Dit is een harde maatregel die bedoeld is om werkgevers te dwingen hun re-integratieverplichtingen serieus te nemen. Een loonsanctie van het UWV is geen theorie, maar een reële consequentie.
Als het UWV vaststelt dat je werkgever onvoldoende heeft gedaan aan Spoor 2, dan volgt een sanctie.
De loondoorbetalingsplicht wordt verlengd met maximaal één jaar. Dat is een flinke kostenpost en een signaal dat het anders moet. De loonsanctie is niet het enige risico.
Een werkgever kan ook te maken krijgen met een negatieve beoordeling door het UWV, wat invloed kan hebben op de WIA-beoordeling en de reputatie van de organisatie. Voor jou als werknemer betekent dit dat je werkgever een sterke prikkel heeft om zijn verplichtingen na te komen.
Loonsanctie van maximaal 1 jaar extra loondoorbetaling [1.5]
De loonsanctie kan oplopen tot maximaal 1 jaar extra loondoorbetaling. Dit is een wettelijke maximum sanctie die het UWV kan opleggen bij een overtreding van de Wet verbetering poortwachter.
Het is een forse maatregel die bedoeld is om werkgevers te bewegen hun re-integratieverplichtingen serieus te nemen.
Wat kun je als werknemer doen?
Je hoeft niet passief af te wachten. Als je werkgever na het eerste jaar geen Spoor 2 traject aanbiedt, kun je actie ondernemen.
Werkgever aanspreken, Deskundigenoordeel UWV aanvragen, Juridisch advies inwinnen
Begin met een gesprek, vraag om uitleg en leg de afspraken vast. Als dat niet helpt, zijn er stappen die je kunt zetten om je rechten te beschermen. Spreek je werkgever aan op de verplichting tot een eerstejaarsevaluatie en het eventuele starten van Spoor 2. Vraag om een schriftelijke reactie en een planning.
Als je werkgever niet reageert of weigert, vraag dan een deskundigenoordeel aan bij het UWV. Het UWV beoordeelt dan of je werkgever voldoet aan zijn re-integratieverplichtingen.
Een deskundigenoordeel aanvragen bij het UWV is een concrete stap. Je kunt dit online regelen via de website van het UWV, of je laten ondersteunen door professionele Spoor 2 begeleiding.
De kosten voor een deskundigenoordeel zijn laag, vaak rond de € 50 tot € 100, afhankelijk van je situatie. Het oordeel van het UWV is bindend en kan je helpen in een eventueel conflict met je werkgever. Daarnaast is juridisch advies inwinnen verstandig.
Een arbeidsrechtadvocaat of een juridisch adviseur kan je helpen je positie te versterken. De kosten voor juridisch advies variëren, maar veel werkgevers bieden rechtsbijstand via de verzekering. Check je polis of vraag je werkgever naar de mogelijkheden.
De rol van de bedrijfsarts en arbeidsdeskundige
De bedrijfsarts en arbeidsdeskundige spelen een centrale rol in de re-integratie. De bedrijfsarts beoordeelt je belastbaarheid en geeft advies over wat wel en niet kan. De arbeidsdeskundige onderzoekt of er passend werk is, binnen je eigen organisatie of elders.
Advies bedrijfsarts opvolgen, Arbeidsdeskundig rapport
Hun adviezen zijn cruciaal voor de keuze om Spoor 2 te starten of niet.
Volg het advies van de bedrijfsarts op. Als de bedrijfsarts aangeeft dat Spoor 1 niet meer haalbaar is, moet je werkgever actie ondernemen.
Vraag om een arbeidsdeskundig onderzoek als dat nog niet is gebeurd. Een arbeidsdeskundig rapport geeft inzicht in je kansen op passend werk elders en onderbouwt de keuze voor Spoor 2. Als je werkgever geen arbeidsdeskundig onderzoek laat doen, is dat een risico.
Het UWV kan dit zien als een overtreding. Vraag daarom schriftelijk om een arbeidsdeskundig rapport.
Leg vast dat je werkgever dit niet heeft geleverd. Dat geeft je een sterke positie bij een eventuele loonsanctie. Ook de rol van de arbeidsdeskundige bij de afsluiting van Spoor 2 is hierbij essentieel. Zorg dat je weet wie je contactpersoon is en wat de afspraken zijn.
Vraag om een plan van aanpak en houd contact. Een goede samenwerking met de arbodienst helpt om je re-integratie soepel te laten verlopen.
Praktische tips voor werknemers
Je bent niet machteloos. Er zijn concrete stappen die je kunt zetten om je re-integratie te bewaken en je positie te versterken.
- Check of je werkgever de eerstejaarsevaluatie heeft gedaan. Vraag schriftelijk om een plan van aanpak.
- Vraag om een arbeidsdeskundig onderzoek als Spoor 1 niet meer haalbaar is.
- Neem contact op met het UWV voor een deskundigenoordeel als je werkgever niet reageert.
- Win juridisch advies in via je rechtsbijstandverzekering of een arbeidsrechtadvocaat.
- Houd een dossier bij van alle gesprekken, e-mails en adviezen. Dat helpt bij een eventuele procedure.
Een laatste tip: blijf communiceren. Vraag om duidelijkheid, leg afspraken vast en wees proactief. Een goede re-integratie begint met heldere verwachtingen en een open houding van beide kanten.