Wat is een vervroegde IVA-uitkering en wanneer kom je hiervoor in aanmerking?
Een vervroegde IVA-uitkering voelt voor veel werknemers als een lichtpuntje in een donkere periode. Je zit thuis door ziekte, je herstel verloopt moeizaam en de twijfel slaat toe: kan ik ooit nog mijn oude werk doen?
De Wet WIA (Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten) biedt hierin verschillende vangnetten. Eén van die vangnetten is de IVA (Inkomensvoorziening Volledig en Duurzaam Arbeidsgeschikten).
Normaal gesproken moet je 104 weken wachten voordat je hierop kunt aanvragen. In sommige gevallen mag dit eerder: de vervroegde IVA. In deze gids leg ik je in heldere taal uit wat dit precies betekent, wat de voorwaarden zijn en hoe je dit aanvraagt.
We duiken in de harde eisen van het UWV, de rol van je bedrijfsarts en wat dit financieel voor jou en je werkgever betekent. Zo weet je precies waar je aan toe bent.
Wat houdt een vervroegde IVA-uitkering precies in?
Stel: je bent ziek. De eerste twee jaar zit je in de loondoorbetaling door je werkgever.
Verschil met reguliere WIA
Daarna volgt de WIA. De vervroegde IVA is eigenlijk een voorschot op die WIA-regeling.
Je krijgt deze uitkering al vóórdat de standaard wachttijd van 104 weken voorbij is. De reguliere WIA kent twee hoofdstromen: de WGA (Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten) en de IVA. De WGA is voor mensen die nog enigszins kunnen werken en waarvan herstel nog enigszins mogelijk wordt geacht.
Hoogte van de uitkering
De IVA is het vangnet voor werknemers die volledig en duurzaam arbeidsgeschikt zijn. Met 'duurzaam' bedoelt het UWV dat er geen enkele kans op herstel is om je eigen of een andere werk te doen.
Een vervroegde IVA-uitkering werkt inhoudelijk hetzelfde als een normale IVA-uitkering, maar je krijgt 'm dus eerder. Je valt meteen onder de strengere, volledige regeling in plaats van de tijdelijke WGA-regeling. De financiële impact is groot. De IVA-uitkering bedraagt 75% van je WIA-maandloon.
Het UWV bevestigt dat de IVA-uitkering 75% van het WIA-maandloon bedraagt.
Je WIA-maandloon is gebaseerd op je loon vlak voordat je ziek werd.
Van dit bedrag betaal je wel nog belasting en premies over. Belangrijk verschil met de WGA: bij de IVA hoef je niet actief te solliciteren of mee te werken aan re-integratie, omdat herstel niet wordt verwacht. Je inkomen is hierdoor zekerder voor de lange termijn.
Voorwaarden voor een vervroegde IVA-aanvraag
Het UWV is streng bij een vervroegde aanvraag. Je kunt niet zomaar beslissen dat je wilt stoppen met werken; het medische beeld moet ernstig zijn.
Volledig arbeidsongeschikt
De beslissing hangt volledig af van het oordeel van de verzekeringsarts van het UWV.
Je moet volledig arbeidsongeschikt zijn. Dit betekent dat je niet meer in staat bent om je eigen werk te doen. Maar dat is niet genoeg.
Duurzaam arbeidsongeschikt
Het UWV kijkt ook of je nog ander werk kunt doen. Als je door je ziekte geen enkele betaalde arbeid meer kunt verrichten (niet je eigen werk, en ook geen ander werk), ben je volledig arbeidsongeschikt.
Het criterium 'duurzaam' is de grootste hobbel. De verwachting moet zijn dat je arbeidsongeschiktheid blijvend is. Er mag geen medische behandeling of revalidatie meer zijn die een significant herstel kan bewerkstelligen. Een situatie waarbij je na een zware operatie nog enig herstel tegemoet kunt zien, valt dus vaak onder de WGA.
Volgens het UWV kom je in aanmerking voor een IVA-uitkering als je minimaal 80 tot 100% arbeidsongeschikt bent en er geen kans op herstel is.
Een situatie waarbij de prognose zeer somber is of het ziektebeeld stabiel en onomkeerbaar is, valt onder de IVA.
De vervroegde aanvraag is specifiek bedoeld voor die situaties waarin duidelijk is dat je de 104 weken wachttijd niet gaat halen omdat je simpelweg niet beter wordt.
Wanneer kun je de vervroegde IVA aanvragen?
De timing van de aanvraag is cruciaal. Te vroeg aanvragen leidt tot afwijzing (je bent dan nog te veel in beweging), te laat aanvragen betekent onnodig lang financieel onzeker zijn.
De 3-weken grens
Je mag de vervroegde IVA aanvragen zodra duidelijk is dat je duurzaam volledig arbeidsongeschikt bent. In de praktijk is de vroegste datum drie weken nadat je ziek bent gemeld. Dit is het moment waarop de wachttijd voor de WIA, die voorafgaat aan ontslag na 104 weken ziekte, officieel begint.
Vanaf dat moment mag je de aanvraag indienen. Je kunt dus al binnen een paar weken na het ontstaan van je ziekte een aanvraag doen, mits de medische situatie dit toelaat.
Uiterlijke aanvraagtermijn
Er zit ook een bovengrens aan. Je kunt de vervroegde IVA aanvragen tot uiterlijk 68 weken ziekte. Na die 68 weken vervalt de mogelijkheid voor een vervroegde IVA. Vanaf week 69 moet je wachten tot je de WIA-uitkering aanvraagt na de volledige 104 weken wachttijd. De meeste aanvragen worden gedaan rond week 40 tot 50, als duidelijk wordt dat re-integratie niet gaat lukken.
Het UWV stelt dat je een vervroegde IVA kunt aanvragen vanaf 3 weken ziekte tot uiterlijk 68 weken ziekte.
Hoe verloopt de beoordeling door het UWV?
De aanvraag voor een vervroegde IVA voelt vaak als een examen. Het UWV wil zeker weten dat het echt niet anders kan.
Rol van de bedrijfsarts
Een team van artsen en juristen beoordeelt je dossier. Je bedrijfsarts speelt een sleutelrol. Hij of zij is de eerste die jouw medische situatie volgt. Als je werkgever de aanvraag doet (wat vaak gebeurt), of als je het zelf doet, is een verklaring van de bedrijfsarts verplicht.
In deze verklaring moet staan dat re-integratie niet mogelijk is en dat er sprake is van duurzame arbeidsongeschiktheid. De bedrijfsarts moet eigenlijk al hebben aangegeven dat re-integratie niet tot de mogelijkheden behoort.
Gesprek met de verzekeringsarts
Zonder deze signalen in het dossier, is de kans op een vervroegde IVA klein.
Bij de aanvraag is een verklaring van de bedrijfsarts verplicht volgens de UWV-procedures.
Nadat de aanvraag binnen is, word je bijna altijd uitgenodigd voor een gesprek met een verzekeringsarts van het UWV. Dit is een arts die niet jouw behandelend arts is, maar die onafhankelijk oordeelt. Deze arts beoordeelt je medische dossier en stelt vragen over wat je nog wel kunt doen (bijvoorbeeld boodschappen doen of een hobby uitoefenen).
Het gaat erom of je in staat bent tot 'passende arbeid'. Als de arts concludeert dat er geen enkele passende arbeid is én dit duurzaam is, volgt een positief advies. De juridische afdeling van het UWV zet vervolgens de definitieve handtekening onder de toekenning.
Gevolgen voor je werkgever bij toekenning
Een vervroegde IVA-uitkering heeft ook financiële en organisatorische gevolgen voor je werkgever. Het is goed om te weten hoe dit werkt, zodat je hierover in gesprek kunt. Als werknemer zit je in de WIA, dan stopt de loondoorbetalingsverplichting van de werkgever, tenzij er sprake is van vrijwillige loondoorbetaling na 104 weken.
Loondoorbetalingsverplichting
Bij een vervroegde IVA-uitkering is dit net iets anders. De werkgever moet het loon doorbetalen tot het moment dat de IVA-uitkering ingaat.
De werkgever kan de IVA-uitkering die hij aan jou betaalt (namens het UWV) verrekenen met het nog te betalen loon. De werkgever mag de IVA-uitkering aftrekken van het door te betalen loon.
Transitievergoeding
Dit is wettelijk geregeld om te voorkomen dat de werkgever dubbel betaalt. Als het dienstverband eindigt (wat vaak gebeurt bij een IVA-uitkering), heeft de werknemer in de meeste gevallen recht op een transitievergoeding. Dit is een vergoeding om de overstap naar ander werk (als dat ooit zou lukken) te vergemakkelijken.
Hoewel de IVA erop wijst dat werken er niet meer in zit, is de vergoeding wettelijk geregeld op basis van de duur van het dienstverband.
Voor de werkgever betekent een vervroegde IVA dat hij eerder van de loondoorbetalingsverplichting af is (in combinatie met verrekening), maar mogelijk wel te maken krijgt met kosten voor de transitievergoeding of outplacement (als dat contractueel is afgesproken). Praktische tip: Zit je in een situatie waarin je denkt recht te hebben op een vervroegde IVA? Wacht niet af tot week 68. Ga het gesprek aan met je bedrijfsarts en je werkgever vanaf week 30 tot 40. Zorg dat je dossier waterdicht is en dat alle medische informatie up-to-date is.
Vraag je werkgever tijdig om de aanvraag in te dienen. Als je werkgever dit niet doet, kun je het ook zelf doen, maar een gecoördineerde aanpak werkt vaak het beste.